I NSW 10325/25 · Sąd Najwyższy

I NSW 10325/25 POSTANOWIENIE Dnia 27 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Elżbieta Karska‎SSN Tomasz Przesławski w sprawie z protestu wyborczego P. R. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎w dniu 27 czerwca 2025 r., pozostawia protest wyborczy bez dalszego biegu. Elżbieta Karska Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski UZASADNIENIEP. R. pismem z dnia 16 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) wniósł do Sądu Najwyższego protest wyborczy przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych 1 czerwca 2025 r.Wnoszący protest zarzucił nadużycie przepisów Kodeksu wyborczego polegające na nieproporcjonalnie dużej reprezentacji zwolenników kandydatów prawicowych wśród przewodniczących i członków obwodowych komisji wyborczych, naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego przez członków obwodowych komisji wyborczych, którzy korzystali z nieautoryzowanej aplikacji mobilnej, naruszenie przepisów wyborczych polegające na organizacji szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych przez organizację Stowarzyszenie […].

W., możliwe sfałszowanie wyników wyborów na podstawie czterokrotnie większej liczby nieważnych głosów, możliwe sfałszowanie protokołów wyborczych na podstawie doniesień prasowych o zmianie liczby głosów oddanych na kandydatów w drugiej turze wyborów, możliwą ingerencję w wybory przy użyciu narzędzi cyfrowych. Podnosząc powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności wyborów, a w przypadku nieuwzględnienia o zarządzenie ponownego przeliczenia głosów oddanych we wszystkich obwodowych komisjach wyborczych. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.Stosownie do art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów protestu może być 1) popełnienie przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, 2) naruszenie przepisów k.wyb. dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mające wpływ na wynik wyborów (art. 82 § 1 k.wyb.).Natomiast, zgodnie z art. 322 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 321 k.wyb.

Przepis ten odsyła do treści całego art. 321 k.wyb., a zatem do wszystkich jego jednostek redakcyjnych, czyli również do § 3 określającego podstawowe warunki, którym protest wyborczy powinien odpowiadać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2015 r., III SW 59/15).Podstawą do uznania protestu wyborczego za niedopuszczalny i pozostawienia go bez dalszego biegu jest również brak interesu prawnego we wniesieniu protestu wyborczego, co ma miejsce w sytuacji, gdy sformułowane w nim zarzuty mają charakter abstrakcyjny i hipotetyczny, odnosząc się do sytuacji, których protestujący osobiście nie doświadczył (por. postanowienie z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2020 r., I NSW 84/20).Sąd Najwyższy podkreśla, że podstawowym celem protestu przeciwko ważności wyborów jest ochrona indywidualnych uprawnień wyborcy, dlatego też jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy.

Co więcej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreśla się, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która wnosi protest. Nie może być zatem tak, że zaledwie uprawdopodobniony post factum własnym oświadczeniem protest będzie odnosił zamierzony skutek. Taka uproszczona ocena byłoby rozwiązaniem dysfunkcyjnym dla całego procesu wyborczego i mogłaby prowadzić do działań obstrukcyjnych ze strony osób, które nadużywając swego prawa z różnych powodów nie chcą zaakceptować ustalonych wyników wyborów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I NSW 65/19).

Konstrukcyjnym warunkiem protestu wyborczego jest zatem takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku wyborów, które poparte są dowodami, a nadto wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego. Przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r., I NSWR 775/23).We wniesionym w terminie proteście wyborczym, wnoszący protest nie wskazał, do naruszenia których przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów mającego wpływ na wynik wyborów lub do jakiego przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów, jego zdaniem doszło.

Wnoszący protest przedstawił nieprawidłowości w wyborach, bez wskazania, w których obwodowych komisjach wyborczych doszło do takich nieprawidłowości, ani jakich konkretnie wyborców one dotyczyły. Protest został sformułowany jedynie w oparciu o informacje funkcjonujące w przestrzeni publicznej, ale bez wskazania konkretnych przypadków nieprawidłowości, jak również bez przedstawienia bądź wskazania dowodów na potwierdzenie tych naruszeń. Wnoszący odnosi do wydarzeń na terenie kraju o których jedynie słyszał lub przeczytał w mediach.

Przedmiotowy protest nie dotyczy zatem oddanego przez niego głosu, ani sytuacji, która miała miejsce w lokalu wyborczym podczas oddawania przez niego głosu. Tymczasem przedmiotem protestu wyborczego mogą być tylko naruszenia, które protestujący jest w stanic udowodnić, a więc mające miejsce w konkretnej sytuacji doświadczonej przez protestującego.Stwierdzić zatem należy, iż zarzuty stawiane przez wnoszącego protest wykraczają poza przedmiot i granice protestu wyborczego, a tym samym nie mogą stanowić jego skutecznej podstawy.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb. orzekł, jak w sentencji postanowienia.[a.ł] [MWR]