I NSW 10287/25 · Sąd Najwyższy

I NSW 10287/25 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Aleksander Stępkowski‎SSN Paweł Wojciechowski w sprawie protestu wyborczego A. O. i D.O.‎przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎28 czerwca 2025 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski

UZASADNIENIE

I.1.A. O. i D. O. (dalej także: Wnoszący protest), 16 czerwca 2025 r. wnieśli protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. domagając się stwierdzenia ich nieważności we wszystkich okręgach wyborczych oraz ponowne przeliczenie głosów oddanych w II turze wyborów w obwodach, w których stwierdzono podejrzenie wielokrotnego głosowania z powodu:1.naruszenia art. 32 kodeksu wyborczego poprzez wystąpienie przeszkód uniemożliwiających oddanie głosów wyborcom dysponującym zaświadczeniem o prawie do głosowania wydanym przez właściwy urząd gminy, upoważniającym do oddania głosu w wyborach prezydenckich ‎w miejscu pobytu wyborcy w chwili wyborów, polegających na stosowaniu przez członków komisji wyborczych w całym kraju nielegalnej ‎i niedopuszczonej do używania w wyborach Prezydenckich aplikacji do skanowania zaświadczeń (tak zwana apka M.) i odmawiane na podstawie wyników skanowania wydania kart do głosowania w nieznanej liczbie przypadków,2.naruszenie art. 248 pkt.2 i 4 k.k. poprzez odmowę wydania nieznanej liczby kart do głosowania na podstawie stosowania przez członków komisji wyborczych w całym kraju nielegalnej i niedopuszczonej do używania w wyborach Prezydenckich aplikacji do skanowania zaświadczeń (tak zwana apka M.) przez co wyniki wyborów są całkowicie nieznane, lub błędne lub sfałszowane,3.naruszenie art. 249 pkt. 2 i 3 k.k. poprzez odmowę wydania nieznanej liczby kart do głosowania na podstawie stosowania przez członków komisji wyborczych w całym kraju nielegalnej i niedopuszczonej do używania w wyborach Prezydenckich aplikacji do skanowania zaświadczeń (tak zwana apka M.) przez co wyniki wyborów są całkowicie nieznane, lub błędne lub sfałszowane, 4.naruszenie przepisów kodeksu wyborczego poprzez zamiany wyników jednego z kandydatów i przypisanie ich drugiemu kandydatowi ‎w nieznanej liczbie komisji wyborczych co powoduje, że wynik wyborów jest fałszywy w powodu nieznanej liczby komisji wyborczych w których dokonano takich fałszerstw. 1.Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wnieśli o pozostawienie protestu bez dalszego biegu z uwagi na abstrakcyjnych charakter zarzutów w nim zawartych.

II.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione.

Szczególnym instrumentem służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów do Sejmu RP, Senatu RP oraz Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP, wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a następnie – ‎w odrębnym postępowaniu – rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19). II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych ‎w ustawie.

Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz – ‎w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb. II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu:1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego ‎w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.II.4.

Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego (§ 1). II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.

Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić prawdziwość zarzutów. II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.

Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także: k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest (odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., ‎I NZP 8/23).

II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe Wnoszących protest, w tym numery PESEL. Należy jednak wskazać, że Wnoszący protest nie przedstawili, ani nie przywołali żadnych dowodów na potwierdzenie stawianych zarzutów i ich wpływu na wynik wyborów. Protest został wniesiony na podstawie hipotez i informacji rozpowszechnionych w przestrzeni publicznej, które nie mogą być poczytywane jako okoliczności świadczące o dopuszczeniu się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego czy naruszeniu przepisów kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów i mających jednocześnie wpływ na wynik wyborów.

Wnoszący protest nie wykazali w szczególności, w których obwodowych komisjach wyborczych aplikacja do weryfikacji zaświadczeń o prawie do głosowania w miejscu pobytu była używania ani, że wskutek jej używania konkretnie wskazana osoba została pozbawiona możliwości realizacji swojego prawa wyborczego. II.8. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 3 k.wyb., orzekł jak w sentencji. sk [r.g.]