I NSP 3/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSP 3/20 POSTANOWIENIE Dnia 4 marca 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący)‎SSN Paweł Czubik‎SSN Tomasz Demendecki (sprawozdawca) w sprawie ze skargi B. W. ‎na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie I NSP 170/19‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 4 marca 2020 r. pozostawia skargę bez rozpoznania.

UZASADNIENIE

Skarżąca B. W. w dniu 3 stycznia 2020 r. wniosła bezpośrednio do Sądu Najwyższego skargę na przewlekłość postępowania, w której podniosła, że w sprawie prowadzonej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt I NSP 170/19 nastąpiła przewlekłość, w związku z czym zażądała jej stwierdzenia oraz przyznania od Skarbu Państwa na jej rzecz kwoty 10.000 zł.W uzasadnieniu wskazała, że Sąd Najwyższy rozpoznając w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych sprawę o sygn. I NSP 170/19 pozostawił bez rozpoznania dwa pisma Skarżącej tj. uzupełnienie skargi na przewlekłość postępowania z dnia 8 października 2019 r. i z dnia 21 października 2019 r. z godz. 14. 32 co skutkowało nierozpoznaniem skargi i naruszeniem prawa Skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 75, dalej: s.p.p.) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).Z przepisu tego wynika zatem, że celem skargi jest przeciwdziałanie trwającej przewlekłości, a jej funkcją przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2012 r., III SPP 21/12, LEX nr 1274992 i powołane tam orzecznictwo).

Służy temu zarówno samo stwierdzenie wystąpienia przewlekłości w postępowaniu (art. 12 ust. 2 s.p.p.), jak i możliwość zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 s.p.p.).Zgodnie z art. 5 ust. 1 s.p.p. niezbędnym warunkiem skuteczności skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania jest wniesienie jej w toku postępowania.W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że ustawowy wymóg składania skargi na przewlekłość w toku postępowania jest zasadny, bowiem tylko wtedy może ona spełnić swój cel, a mianowicie przyśpieszyć to postępowanie.Wskazywany cel ustawy nie może jednak zostać zrealizowany w sytuacji, kiedy postępowanie w sprawie, której dotyczy skarga, zostało już prawomocnie zakończone.

Pod pojęciem „rozstrzygnięcia sprawy” w rozumieniu art. 2 s.p.p. należy bowiem rozumieć jej prawomocne zakończenie. Przedmiotem postępowania wywołanego skargą na przewlekłość jest zaś badanie, czy doszło do naruszenia przysługującego skarżącemu prawa do sądu przez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Dlatego art. 5 ust. 1 s.p.p. przewiduje, że skargę wnosi się w toku postępowania w sprawie. Stąd wniesienie skargi powinno nastąpić w toku postępowania, po zaistnieniu stanu, który w ocenie skarżącego uzasadnia podniesione w niej zarzuty, nie później jednak niż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13, OSNP 2013 nr 23-24, poz. 292; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 sierpnia 2014 r., III SPP 159/14; z dnia 10 czerwca 2014 r., III SPP 110/14).Czynności takie jak zakreślenie sprawy w repertorium są przy tym równoznaczne z jej zakończeniem.

Warunkiem dopuszczalności skutecznego wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest zatem wniesienie jej przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia. Skoro skarga na przewlekłość postępowania ma przede wszystkim za zadanie eliminowanie i zapobieganie przewlekłości przez dyscyplinowanie Sądu do podejmowania terminowych i właściwych czynności prowadzących do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, skarga na przewlekłość postępowania wniesiona już po jego prawomocnym zakończeniu nie może natomiast odnieść tego skutku.W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga na przewlekłość została wniesiona już po zakończeniu objętego nią postępowania, toczącego się przed Sądem Najwyższym, w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, pod sygn. akt I NSP 170/19.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że przepisy ustawy o s.p.p. przewidują jednoinstancyjny tryb rozpoznania takiej skargi, zatem stronie nie przysługuje środek odwoławczy od orzeczeń i innych rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania prowadzonego na jej podstawie (por.postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 lipca 2006 r. III CZ 42/06 OSNC 2008, nr 1 poz. 2; z dnia 15 grudnia 2005 r. I KZP 44/05 OSNKW 2006, nr 1 poz. 6). Zgodnie z art. 8 ust. 2 s.p.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy.

Intencją Skarżącej było zaskarżenie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. i zainicjowanie postępowania odwoławczego oraz poddanie wskazanego judykatu Sądu Najwyższego kontroli instancyjnej. Skarżąca podniosła w skardze, że Sąd Najwyższy nie rozpoznał dwóch pism tj. uzupełnienia skargi na przewlekłość postępowania z dnia 8 października 2019 r. i z dnia 21 października 2019 r. z godz. 14.32. Badaniu jednak w trybie skargi nie podlegają rozstrzygnięcia, które w sprawie zapadają, ale tylko przyczyny zwłoki w rozstrzyganiu o istocie sprawy.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przepis art. 3 s.p.p. wymienia enumeratywnie rodzaje postępowań, w których stronom przysługuje uprawnienie do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania. W tym zamkniętym katalogu nie zostało jednak wymienione, ani postępowanie w przedmiocie rozpoznania skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, ani też postępowanie zażaleniowe w sprawach tego rodzaju.Z powyższych względów, w oparciu o przepis art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, z uwagi na niedopuszczalność skargi, należało pozostawić ją bez rozpoznania.