I NSP 231/25 · Sąd Najwyższy

I NSP 231/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)‎SSN Joanna Lemańska‎SSN Aleksander Stępkowski (sprawozdawca) w sprawie ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w G. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ‎w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. ‎V AGa 293/23, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 2 września 2025 r., 1. stwierdza, że przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach ‎w sprawie o sygn. V AGa 293/23 nastąpiła przewlekłość postępowania;

2. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach wyznaczenie posiedzenia w sprawie o sygn. V AGa 293/23 w terminie trzech miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania;

3. przyznaje skarżącej P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce komandytowej z siedzibą ‎w G. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego ‎w Katowicach sumę pieniężną w wysokości 2500 (dwóch tysięcy pięciuset) złotych za okres od 5 października 2020 r. ‎do 2 września 2025 r.;

4. oddala skargę w pozostałym zakresie.

5. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego ‎w Katowicach na rzecz skarżącej P. Spółki ‎z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej ‎z siedzibą w G. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu do dnia zapłaty;

6. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego ‎w Katowicach na rzecz skarżącej P. Spółki ‎z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej ‎z siedzibą w G. kwotę 200 (dwustu) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi; Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski

UZASADNIENIE

Pismem z 28 maja 2025 r. (data nadania) P. Sp. z o.o. Sp.k.‎z siedzibą w G. (dalej: „skarżąca”, „powódka”) wniosła‎do Sądu Najwyższego – za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Katowicach – skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach pod sygn. V AGa 293/23. Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:1. stwierdzenie, że w postępowaniu apelacyjnym toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, pod sygn. akt V AGa 293/23 wystąpiła przewlekłość postępowania,2. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach na rzecz skarżącej kwoty 5000,00 zł (pięć tysięcy złotych),3. nakazanie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach podjęcie niezbędnych działań do zakończenia postępowania, w szczególności wyznaczenia terminu rozprawy, 4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,5. nakazanie zwrotu na rzecz skarżącej opłaty od skargi.W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że ostatnią czynnością Sądu Apelacyjnego w sprawie było doręczenie powódce 2 stycznia 2024 r. repliki pozwanej na odpowiedź na apelację, od czasu otrzymania powyższego pisma Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych czynności (przez okres ponad roku), a w kwietniu 2025 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Apelacyjnego z prośbą o pilne rozpoznanie sprawy, który to wniosek pozostał bez odpowiedzi.Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora‎i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania‎od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej‎i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,‎która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy‎o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,‎że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.2.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 13 grudnia 2018 r.,‎I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;‎5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku,‎w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania‎w rozumieniu ustawy.

Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy‎w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.‎Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie‎w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.3. Z analizy akt sprawy wynika, że wpłynęły one do Sądu Apelacyjnego‎w Katowicach 14 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny podejmował czynności mające‎na celu nadanie biegu apelacji przez doręczenie odpisu.

Zgodnie z Raportem Losowania sprawę przydzielono 14 lutego 2024 r. Sędziemu Referentowi. Zarządzeniem z 16 lutego 2024 r. akta przedłożono na kalendarz spraw oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Dnia 11 kwietnia 2025 r. pełnomocnik powódki wniósł o pilne rozpoznanie sprawy, wskazując, że od dnia wniesienia odpowiedzi na apelację minęło ponad 1,5 roku, a w dalszym ciągu‎nie wyznaczono nawet terminu rozprawy.Powyższa sekwencja zdarzeń – przy jednoczesnym uwzględnieniu objętości akt sprawy sądu pierwszej instancji, które w momencie przekazania‎do Sądu Apelacyjnego liczyły niepełne 4 tomy – przemawia za uznaniem,‎że sporne postępowanie apelacyjne o sygn.

V AGa 293/23 toczyło się dłużej,‎niż to było konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się przed‎Sądem Apelacyjnym w Katowicach pod sygn. V AGa 293/23 doszło‎do przewlekłości postępowania.Uwzględniając skargę, zgodnie z art. 12 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy o skardze na przewlekłość, Sąd Najwyższy przyznał na rzecz Skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach sumę pieniężną w kwocie 2500 zł.Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa –‎Sądu Apelacyjnego w Katowicach sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy zasądzić‎od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.

Jednocześnie suma pieniężna‎nie może być niższa niż 2000 zł. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęło się w 2020 r. (wniesienie pozwu do Sądu Okręgowego w Katowicach), na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach należy zasądzić kwotę 2500 zł. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu żądanej przez niego kwoty 5000 zł. Sąd Najwyższy dostrzega jednocześnie narastanie systemowego problemu, przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne wydłużenie czasu rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, a polegającego‎na wstrzymywaniu się przez Ministra Sprawiedliwości z ogłaszaniem nowych obwieszczeń o wolnych stanowiskach sędziowskich, a tym samym‎na zablokowaniu procesu rekrutacji sędziów w sądach powszechnych.‎W połączeniu z nieuniknionym przechodzeniem sędziów w stan spoczynku – skutkuje to dynamicznym wzrostem liczby wakatów w polskich sądach‎i nadmiernym obciążeniem sędziów pozostających w służbie, a tym samym narastaniem systemowych dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości wyrażających się‎w przewlekłości toczących się postępowań.

Zaniechania w zapewnieniu właściwej obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło nadmiernej długości postępowań sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio wpływając na pogłębienie problemu systemowej przewlekłości postępowań.Z akt sprawy V AGa 293/23 Sądu Apelacyjnego w Katowicach nie wynika, aby w chwili wniesienia skargi na przewlekłość postępowania został wyznaczony termin posiedzenia w sprawie. Dlatego Sąd Najwyższy, w pkt 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach wyznaczenie terminu rozprawy w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt postępowania.O zwrocie uiszczonej przez skarżącą opłaty w kwocie 200 zł Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.

O kosztach postępowania skargowego (w tym opłacie skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł) orzeczono‎na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat‎za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1964), zasądzając‎od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski [K.O.][a.ł]