I NSP 218/25 · Sąd Najwyższy

I NSP 218/25 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Żmij w sprawie z wniosku U. K. z udziałem A. G. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek zażalenia U.K. na postanowienie Sądu Okręgowego ‎w Bielsku-Białej z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II Ca 305/20 , na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎w dniu 25 czerwca 2025 r., w przedmiocie skargi U. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Najwyższym ‎w sprawie o sygn. akt III CZ 228/23.

1. odrzuca skargę;

2. nakazuje zwrócić U. K. 200 zł tytułem nienależnie uiszczonej opłaty od skargi.

UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 2 czerwca 2025 r. U. K., działając osobiście, wniosła skargę na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. II CZ 228/23 żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Najwyższym pod sygnaturą sygn. II CZ 228/23, nadto wniosła o „[z]lecenie Sądowi Najwyższemu w Warszawie ustalenia terminu przeprowadzenia rozpoznania mojej sprawy o sygn. j.w., uwzględnić skargę kasacyjną za zasadną i skierować akta sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd w Bielsku Białej”, a także o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kosztów postępowania.W uzasadnieniu skarżąca opisała szereg okoliczności dotyczących całego postępowania, od złożenia wniosku do postępowania przed Sądem Najwyższym, odnosząc się szczegółowo między innymi do cytowanych in extenso zeznań świadków, opinii biegłych i innych dowodów przeprowadzonych przez Sądy meriti.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu z kilku powodów.Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym – właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy. Po pierwsze – zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym zastępstwo strony przez adwokata lub radcę prawnego jest obowiązkowe (por. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna z 16 listopada 2004 r., III SPP 42/04; postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 lutego 2005 r., III SPP 38/05; z 18 października 2018 r., I NSP 75/18; z 16 marca 2021, I NSP 4/21).

Ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 614), dodano do art. 6 ustawy o skardze na przewlekłość ust. 4 w brzmieniu: „W prowadzonym przed Sądem Najwyższym postępowaniu ze skargi dotyczącej przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym zastępstwo strony przez adwokata lub radcę prawnego nie jest wymagane”. Jak wynika z uzasadnienia, celem nowelizacji jest potrzeba zapewnienia stronom pełniejszego prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

W ocenie ustawodawcy skoro w postępowaniu przed sądem apelacyjnym nie obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, a okoliczności powoływane w skardze na przewlekłość dotyczą w zasadzie wyłącznie okoliczności faktycznych i nie wymagają pogłębionej argumentacji prawnej, to nie ma potrzeby ograniczania zdolności postulacyjnej stron w takim postępowaniu. Z brzmienia przepisu oraz jego uzasadnienia wynika, że de lege lata skargę na przewlekłość postępowania przed sądem apelacyjnym strona może wnieść osobiście. Natomiast w przypadku skargi na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym zdolność strony do podejmowania przez nią osobiście czynności procesowych jest nadal wyłączona (art. 871 § 1 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

Przepisu art. 871 § 1 k.p.c. nie stosuje się tylko w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy (art. 871 § 2 k.p.c.) (tak też postanowienie Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2024 r., I NSP 167/24).

Skarżąca U. K. wniosła osobiście skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. III CZ 228/23. Z uwagi na treść art. 871 § 1 k.p.c. oraz brak podstaw do zastosowania art. 871 § 2 k.p.c., stanowi to brak nieusuwalny skutkujący obowiązkiem odrzucenia pisma bez wzywania do uzupełnienia braku na podstawie stosowanych odpowiednio przepisów o postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym (art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 3986 § 3 k.p.c. w związku z art. 871 § 1 k.p.c.).Po drugie – w orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna utrwalony jest pogląd o tym, ze niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania zażaleniowego, jako incydentalnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2014 r., III SPP 227/14, z 16 czerwca 2015 r., III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r., III SPP 65/16; z 6 lutego 2018 r., WSP 2/17; 10 lipca 2019 r., I NSP 63/19).

Po trzecie wreszcie – skarga na przewlekłość postępowania w rozpatrywanej sprawie została wniesiona 2 czerwca 2025 r., po wydaniu przez Sąd Najwyższy w dniu 22 maja 2025 r. postanowienia w sprawie o sygn. III CZ 228/23, a zatem po zakończeniu postępowania przed Sądem Najwyższym.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych – uiszczonej przez skarżącego opłacie od skargi w kwocie 200 zł – stanowi art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

‎ [kf] [a.ł]