I NSP 207/24 · Sąd Najwyższy

I NSP 207/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 września 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Mirosław Sadowski‎SSN Aleksander Stępkowski w sprawie ze skargi D. P. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ‎w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w sprawie sygn. ‎I ACa 2842/23, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 3 września 2024 r., oddala skargę. Mirosław Sadowski Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski

UZASADNIENIE

D. P. (dalej: „skarżący”) – działając osobiście – w skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki z 10 czerwca 2024 r. wniósł o:1.stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w Łodzi pod sygn. akt I ACa 2842/23;2.przyznanie skarżącemu od Skarbu Państwa kwoty 10 000 zł;3.zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Łodzi kosztów postępowania.W uzasadnieniu skarżący podniósł, że sprawa wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Łodzi w dniu 27 września 2023 r. i do dnia złożenia skargi nie wyznaczono terminu rozpoznania apelacji, a sąd odwoławczy tłumaczy ten fakt dużą ilością spraw z powództw wytaczanych przeciwko bankom.W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Łodzi wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że sprawa wpłynęła wraz z apelacją do sądu odwoławczego w dniu 12 września 2023 r., następnie postanowieniem z 21 września 2023 r. rozpoznano wniosek skarżącego od zwolnienie od kosztów sądowych, a 27 września 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi przesłał pozwanemu odpis apelacji. Na długość postępowania w sprawie wpływać ma przy tym długość oczekiwania na skierowanie do rozpoznanie apelacji na rozprawę, co jest spowodowane bardzo dużym wpływem spraw wraz z apelacjami do I Wydziału Cywilnego tego Sądu.

Prezes podkreślił przy tym, że powództwo skarżącego nie należy do spraw pilnych określonych w § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2514 z późn. zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1725; dalej jako „ustawa o skardze na przewlekłość) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się w sposób mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa Europejski Trybunał Praw Człowieka, który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC: z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też M.A.

Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w jednej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02).

Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego postępowania prowadzi do wniosku, że nie jest ono prowadzone przewlekle.

Pomiędzy wpłynięciem apelacji do sądu odwoławczego (12 września 2023 r.) a złożeniem skargi na przewlekłość postępowania w sprawie (10 czerwca 2024 r.) upłynęło 9 miesięcy, a postępowanie w obu instancjach trwa łącznie nieco ponad 3 lata. Taki czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy – w świetle standardu wyznaczonego przez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu Najwyższego – nie jawi się jako nadmiernie długi.Dlatego też Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, oddalił skargę.

Mirosław Sadowski Paweł Wojciechowski Aleksander Stępkowski[SOP[ał]]