I NSK 78/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSK 78/21 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Czubik w sprawie z powództwa K. sp. z o.o. z siedzibą w J.przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 18 maja 2022 r. skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w WarszawieVII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt VII AGa 21/20 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od K. sp. z o.o. z siedzibą w J. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Decyzją z 2 czerwca 2017 r., OWR.[...], Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako: „Prezes URE” lub „pozwany”), działając w oparciu o przepisy art. 56 ust. 2 i art. 56 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 11 i art. 11d ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. Nr 54, poz. 348 ze zm.; dalej jako: „p.e.”) w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (Dz.U. Nr 133, poz. 924) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, orzekł, że:

1. K. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej jako: „powód”, „powodowa Spółka”, „Skarżąca”) w dniach 10-12 sierpnia 2015 r., w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego przy ul. W. w J., naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający z art. 11 i art. 11d ust. 3 p.e., co podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1 pkt 3a tej ustawy;

2. za działanie wymienione w punkcie 1 wymierzył K. sp. z o.o. z siedzibą w J. karę pieniężną w kwocie 39 696,00 zł.Po rozpoznaniu odwołania powodowej Spółki od ww. decyzji Prezesa URE, Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z 5 listopada 2019 r., XVII AmE 268/17:

1) zmienił zaskarżoną decyzję w punkcie 1 w ten sposób, że orzekł, że K. sp. z o.o. z siedzibą w J. w dniu 12 sierpnia 2015 r., w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego w J. przy ul. W., naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający z art. 11 ustawy – Prawo energetyczne, co podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1 pkt 3a tej ustawy;

2) zmienił zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w ten sposób, że obniżył wysokość kary pieniężnej nałożonej na K. sp. z o.o. z siedzibą w J. do kwoty 1 341,00 zł;

3) zasądził od Prezesa URE na rzecz K. sp. z o.o. z siedzibą w J. kwotę 837 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Po rozpoznaniu apelacji pozwanego, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 11 marca 2021 r., VII AGa 21/20: I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a) w punkcie pierwszym i drugim oddalił odwołanie w całości;

b) w punkcie trzecim zasądził od K. sp. z o.o. z siedzibą w J. na rzecz Prezesa URE kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; II. zasądził od K. sp. z o.o. z siedzibą w J. na rzecz Prezesa URE kwotę 540 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.Pismem z 12 listopada 2021 r. powodowa Spółka złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w całości. Podstawą, na której oparto skargę kasacyjną, było naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) – polegającą na przyjęciu takiej wykładni przepisów art. 56 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 11d ust. 3 w zw. z art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., która pozwala na ukaranie podmiotów niestosujących się do ograniczeń na mocy art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., mimo że norma sankcjonująca art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. nie zawierała odniesienia do art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. przed nowelizacją z 3 lipca 2021 r., czyli już po dniu wyrokowania.W oparciu o powyższy zarzut, na podstawie art. 3984 § 1 pkt 3 i art. 39815 § 1 w zw. z art. 108 § 2, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., powodowa Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.W oparciu o dyspozycję art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości.Powyższy wniosek został doprecyzowany i rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. oraz z powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. powodowa Spółka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a to art. 56 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 11d ust. 3 w zw. z art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e.Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podano, że w niniejszej sprawie konieczne jest rozważenie czy przepis art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 3 lipca 2021 r., tj. niezawierający odniesienia do art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., pozwalał na ukaranie podmiotu niestosującego się do ograniczeń na mocy art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., czy też stało się to możliwe dopiero po nowelizacji z 3 lipca 2021 r.Jak wskazała powodowa Spółka, przepis art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. nie był uwzględniony w treści normy zawierającej sankcję, tj. art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. przed ww. nowelizacją.

Nałożenie kary w przypadku niezastosowania się do ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. wymagałoby zastosowania przez organ wykładni rozszerzającej art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e., co należy uznać za niedopuszczalne. Skarżąca podniosła dalej m.in., że z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego wynika wymóg określoności przepisów, które muszą być formułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny, a standard ten wzmocniony jest w odniesieniu do niektórych gałęzi prawa i zagadnień prawnych, takich jak prawo karne, prawo daninowe, ograniczenia praw i wolności gwarantowanych konstytucyjnie.

Kategorycznie niedopuszczalnym jest odwoływanie się do wykładni rozszerzającej w kontekście stosowania przepisów traktujących o administracyjnych karach pieniężnych, do których istoty należy represyjny charakter.Mając powyższe na uwadze, zdaniem Skarżącej, konieczne jest dokonanie wykładni wskazanych powyżej przepisów prawa.Pismem z 20 grudnia 2021 r. odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prezes URE, wnosząc o:

1. wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie 2. oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz w każdym z ww. rozstrzygnięć o:

3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego pisma pozwany zawarł argumentację dotyczącą niezasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (s. 2-5 odpowiedzi na skargę kasacyjną). Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie wypełnia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyjęcia jej do rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08; por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2022 r., I CSK 276/22).Powołana przez powodową Spółkę przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a to art. 56 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 11d ust. 3 w zw. z art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. – nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.Sąd Najwyższy wskazuje, że interpretacja powołanych przez Skarżącą przepisów (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie) nie budzi obecnie poważniejszych wątpliwości w judykaturze.

Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 2 lipca 2021 r., XVII AmE 335/19, „niezastosowanie się przez odbiorcę energii elektrycznej do ograniczeń w jej dostarczaniu i poborze, wprowadzonych 10 sierpnia 2015 r. na polecenie OSP w oparciu o przepis art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. w zw. z art. 11d ust. 3 p.e., stanowi podstawę do nałożenia na ten podmiot sankcji przewidzianej w 56 ust. 1 pkt 3a p.e.”. Niedostosowanie się przez odbiorcę do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne stanowi jednocześnie o naruszeniu ograniczeń wynikających z art. 11d ust. 3 ww. ustawy.

Przedstawiona powyżej wykładnia nie ma przy tym charakteru rozszerzającego i nie prowadzi do przyjęcia szerszej odpowiedzialności powoda niż wynikająca z treści art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. Jej przeprowadzenie wymaga jedynie odwołania się do znaczenia pojęć występujących w ustawie Prawo energetyczne, które ta ustawa precyzyjnie definiuje. Wykładnia ta jest też niewątpliwie zgodna z ogólnymi założeniami ustawy, z których jednym z istotniejszych jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej (art. 1 ust. 2 p.e.).

Brak sankcji za niestosowanie się przez odbiorców do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w okresie występowania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej mógłby uniemożliwić osiągnięcie tych celów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r., VII AGa 729/19). Powyższe stanowisko przyjmuje także dalsze orzecznictwo (zob. m.in. wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 23 lutego 2021 r., XVII AmE 101/19 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 marca 2020 r., VII AGa 366/19).Względnie konsekwentna linia orzecznicza sądów powszechnych w odniesieniu do analizowanych przepisów przesądziła o wydaniu przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1 sentencji).O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 98 i 99 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c., z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.

Dz.U. z 2018 r. poz. 265). a.s.