I NSK 19/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSK 19/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stefańska w sprawie z powództwa M. N.‎przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki‎z udziałem Przedsiębiorstwa (...) S.A. w S.‎o umorzenie postępowania administracyjnego,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 19 grudnia 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt VI ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od M. N. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Decyzją nr (…) z dnia 23 października 2012 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej „k.p.a.”) w związku z art. 8 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm., zwanej dalej „prawem energetycznym”), po rozpatrzeniu wniosku M. N. w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego nieuzasadnionego wstrzymania przez Przedsiębiorstwo (…) S.A. z siedzibą w S. dostaw energii elektrycznej do obiektu położonego w W. przy ul.

S., umorzył postępowanie administracyjne. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. N., zaskarżając decyzję w całości oraz wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że nastąpiło nieuzasadnione wstrzymanie dostaw energii elektrycznej przez Przedsiębiorstwo (…) S.A. z siedzibą w S. do obiektu położonego w W. przy ul. S. oraz działki nr (…). Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie powódki (XVII AmE (…)).Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją w całości.Wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r.

Sąd Apelacyjny w (…): w punkcie pierwszym - oddalił apelację, w punkcie drugim - zasądził od powódki na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, zaś w punkcie trzecim - zasądził od powódki na rzecz Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w S. kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (VI ACa (…)).Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła powódka M. N., zaskarżając go w całości.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka oparła na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które sprowadziła do pytania: czy zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 8 i art. 1 ust. 2 prawa energetycznego, w postępowaniu odrębnym toczącym się na podstawie przepisów art. 47946-47956 k.p.c. (postępowanie odrębne w sprawach z zakresu regulacji energetyki) dotyczącym nieuzasadnionego wstrzymania dostaw energii, ciężar dowodu na istnienie przesłanek dla wstrzymania dostaw zgodnie z art. 6 ust. 3 i ust. 3a prawa energetycznego, względnie przesłanek dla przerwania dostaw opisanych w § 40 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U.

Nr 93 poz. 623 ze zm.), obciąża zainteresowanego przedsiębiorcę, pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, czy wnoszącego odwołanie odbiorcę?Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wnosił o orzeczenie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna powódki nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Oceniany wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżąca oparła o przesłankę występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że prawidłowe powołanie się na tę przesłankę wymaga sformułowania istotnego zagadnienia prawnego i wskazania argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Przy tym, musi tu chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, niepubl., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, niepubl., z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, niepubl.). Trafnie zauważa się również, iż przedstawienie we wniosku istotnego zagadnienia prawnego powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018 r., I CSK 23/18, niepubl.).Przedstawione przez skarżącą zagadnienie prawne nie spełnia powyższych wymagań, ponieważ nie stanowi istotnego i nierozwiązanego dotychczas zagadnienia prawnego, które miałoby znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw.

Zagadnienie to zostało sprowadzone przez powódkę do udzielenia odpowiedzi na pytanie o ciężar dowodu w sprawach z zakresu regulacji energetyki, dotyczących rozstrzygania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki sporów między przedsiębiorstwami energetycznymi a odbiorcami, w kwestii nieuzasadnionego wstrzymania dostaw energii elektrycznej.Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 755 ze zm., zwanej dalej „prawem energetycznym”), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na wniosek strony, rozstrzyga w sprawach spornych dotyczących: odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci (w tym dotyczących zwiększenia mocy przyłączeniowej), umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, umowy o świadczenie usług transportu gazu ziemnego, umowy o świadczenie usługi magazynowania paliw gazowych, umowy, o której mowa w art. 4c ust. 3, umowy o świadczenie usługi skraplania gazu ziemnego oraz umowy kompleksowej, oraz w przypadku nieuzasadnionego wstrzymania dostarczania paliw gazowych lub energii, odmowy przyłączenia w pierwszej kolejności instalacji odnawialnego źródła energii, a także odmowy przyłączenia mikroinstalacji, nieprzyłączenia mikroinstalacji pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 8d7 pkt 2, nieuzasadnionego ograniczenia pracy lub odłączenia od sieci mikroinstalacji.

Zakres spraw spornych rozstrzyganych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki obejmuje więc m.in. nieuzasadnione wstrzymanie dostarczania energii, będące przedmiotem rozstrzygnięcia o charakterze formalnym w niniejszej sprawie.Zagadnienie ciężaru dowodu w sprawach spornych rozstrzyganych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki było już przedmiotem wypowiedzi judykatury. W uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2014 r. (III SK 51/13, niepubl.) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „skierowanie postępowania na drogę sądową nie oznacza, że to na powodzie spoczywa ciężar dowodu w zakresie niespełnienia przesłanek aktualizacji obowiązku przyłączenia do sieci.

Ciężar ten nie wynika z art. 6 k.c., lecz z przepisów prawa energetycznego precyzujących, kiedy na przedsiębiorstwie sieciowym ciąży obowiązek zawarcia umowy. Przedsiębiorstwo sieciowe w toku postępowania odwoławczego wykazuje inicjatywę argumentacyjną lub dowodową w zakresie podważenia ustaleń i ocen prawnych dokonanych przez Prezesa Urzędu, ewentualnie zaś tego rodzaju uchybień proceduralnych, które rzutują na możliwość wydania decyzji bądź jej zakres i treść. Z kolei ciężar obrony ustaleń faktycznych leżących u podstaw rozstrzygnięcia podjętego przez organ regulacji energetyki spoczywa na Prezesie Urzędu, którego w tym zakresie może wspierać w charakterze zainteresowanego podmiot, z inicjatywy którego wszczęto przed organem postępowanie sporne”.

Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (III SK 4/04, niepubl.) Sąd Najwyższy jednoznacznie uznał, że „przedsiębiorstwo energetyczne, które wstrzymało dopływ energii elektrycznej do odbiorcy, jest obowiązane udowodnić, że istniały przesłanki z art. 6 ust. 3 ustawy, uzasadniające wstrzymanie dopływu energii”. Mając na uwadze treść powołanych orzeczeń, kwestii ciężaru dowodu w sprawach spornych rozstrzyganych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nie można uznać za stanowiącą istotne i nierozwiązane dotychczas zagadnienie prawne.Należy także dostrzec, iż przedstawione przez skarżącą zagadnienie prawne nie ma znaczenia dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej.

Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zakwestionował bowiem prawidłowość poglądu Sądu Okręgowego, że „ciężar dowodu w niniejszej sprawie spoczywał na powódce, która z żądania rozpoznania sprawy przez Urząd wywodziła skutki prawne” (por. s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego). Sąd II instancji uznał, że „zasadny był zarzut zawarty w apelacji, który dotyczył nieprawidłowego zastosowania zasady ciężaru dowodu, jaka wynika z art. 6 k.c.” (por. s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego). Wyjaśnił, że „taka przerwa, planowana lub nieplanowana, jest okolicznością leżącą po stronie przedsiębiorcy energetycznego, a nie odbiorcy energii elektrycznej, aczkolwiek nie w każdej sytuacji jest spowodowana okolicznościami, za które ten przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność.

Mając na uwadze publiczny obowiązek zawarcia umowy na sprzedaż i dostarczanie energii elektrycznej (…) przyjąć należy, że przedsiębiorca energetyczny, który wstrzymał dopływ energii elektrycznej do odbiorcy, jest obowiązany udowodnić, że istniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie dostarczania tej energii (…). Jeżeli chodzi o postępowanie sądowe oparte o art. 8 ust. 1 prawa energetycznego, obowiązek ten spoczywa więc na pozwanym (…), ponieważ zasadą jest prawidłowe dostarczanie energii elektrycznej, zaś wstrzymanie dostaw jest wyjątkiem od niej.

Jest to oczywiste rozwiązanie również z tej przyczyny, że odbiorca (…) nie ma żadnego wpływu na działanie przedsiębiorstwa energetycznego, nie ma możliwości jakiejkolwiek weryfikacji jego funkcjonowania, a udowodnienie przyczyny wstrzymania dostaw energii elektrycznej z punktu widzenia odbiorcy zwykle byłoby przynajmniej bardzo utrudnione, o ile w ogóle możliwe.” (por. s. 9-10 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego).Z powołanych wypowiedzi Sądu Apelacyjnego wynika, że zastosował on wykładnię art. 6 k.c. w zw. z art. 8 i art. 1 ust. 2 prawa energetycznego zbieżną z tą, jaką za trafną uznaje skarżąca. Brak rozbieżności poglądów co do prawidłowej interpretacji analizowanych przepisów powoduje, że nie można mówić o występowaniu w przedmiotowej sprawie istotnego i nierozwiązanego dotychczas zagadnienia prawnego, które miałoby znaczenie w szczególności dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej.

Uzupełniająco dostrzec należy, że pomimo przyjęcia przez Sąd I instancji nieprawidłowego rozkładu ciężaru dowodu, Sąd II instancji nie uwzględnił podniesionego przez powódkę w apelacji zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji, skarżąca opierając wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w rzeczywistości zamierzała nakłonić Sąd Najwyższy do weryfikacji prawidłowości oceny dowodów i ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego, co zgodnie z treścią art. 3983 § 3 k.p.c. jest niedopuszczalne.Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na zasadzie wynikającej z art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.