I KZP 8/07 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 26 KWIETNIA 2007 R.

I KZP 8/07

Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki.

Sędziowie SN: L. Misiurkiewicz (sprawozdawca), J. Sobczak.

Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog.

Sąd Najwyższy w sprawie Edmunda K. i Zbigniewa R., po

rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., przez Sąd

Okręgowy w C., postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r., zagadnienia

prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:

„Czy jest wygraną w rozumieniu art. 2 ust 1 ustawy o grach i

zakładach wzajemnych z 29 lipca 1992 r. wygrana w postaci punktów

kredytowych

w

ramach

opłaconego

czasu

gry

umożliwiająca

wykorzystanie zdobytych punktów w następnej grze po dokonaniu

stosownej opłaty?”

p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały.

Z U Z A S A D N I E N I A:

Edmund K. został oskarżony o to, że będąc wspólnikiem spółki

cywilnej „A.” i będąc z tego tytułu na podstawie przepisów prawa

uprawnionym i zobowiązanym do prowadzenia spraw gospodarczych tej

spółki, działając wspólnie i w porozumieniu ze wspólnikiem Zbigniewem R.,

prowadził wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i

zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4 poz. 27 ze zm.), w okresie od

dnia 2 grudnia 2002 r. do dnia 11 lutego 2005 r., w lokalu Zbigniewa B., w

miejscowości P., gry na trzech automatach o nazwach: Popeye, King Tut i

Bank, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.

Zbigniew R. został oskarżony o to, że będąc wspólnikiem spółki

cywilnej „A.” i będąc z tego tytułu na podstawie przepisów prawa

uprawnionym i zobowiązanym do prowadzenia spraw gospodarczych tej

spółki, działając wspólnie i w porozumieniu ze wspólnikiem Edmundem K.,

prowadził wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i

zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 4 poz. 27 ze zm.), w okresie

od dnia 2 grudnia 2002 r. do dnia 11 lutego 2005 r. w lokalu Zbigniewa B.,

w miejscowości P., gry na trzech automatach o nazwach: Popeye, King Tut

i Bank, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.

Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2006 r. uniewinnił

oskarżonych Edmunda K. i Zbigniewa R. od popełnienia zarzucanego im

czynu, na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. zwrócił

oskarżonym 3 automaty do gry szczegółowo opisane w pkt 1, 2 i 3 wykazu

dowodów rzeczowych, na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 113 §

1 k.k.s. kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Sąd Rejonowy ustalił, że zakwestionowane automaty do gry (chociaż

ich nazwy zostały błędnie wskazane w akcie oskarżenia) nie wypłacały

żadnych wygranych pieniężnych ani też nagród rzeczowych. Gra na tych

urządzeniach rozpoczynała się wrzuceniem monety i w zależności od

nominału gracz kupował punkty kredytowe i określony czas. W czasie

poszczególnych etapów gry ilość punktów malała lub rosła w zależności od

umiejętności grającego. Gdy ilość punktów zmalała do zera, choćby przed

końcem wykupionego czasu gry, oznaczało to zakończenie gry. Natomiast

w sytuacji, gdy gracz posiadał pewne umiejętności to zdobywał punkty, ale

po upływie wykupionego czasu automat „przestawał grać”, przestały być

aktywne przyciski niezależnie od tego, czy pozostawała jeszcze pewna

liczba punktów do wykorzystania. Dalsza ewentualna gra na automacie

rozpoczynała się od początku po wrzuceniu monety, co powodowało

pojawienie się na wyświetlaczu w miejsce napisu liczby nowych

opłaconych minut również liczby wcześniej zdobytych punktów. Zdaniem

Sądu Rejonowego, powyższe działanie automatów do gry powoduje, że nie

są to automaty do gry, o których mowa w art. 2 ust 2a ustawy o grach i

zakładach wzajemnych, albowiem nie wypłacają wygranych pieniężnych i

rzeczowych,

a

nadto

wygrane

punkty

kredytowe

nie

umożliwiały

kontynuowania gry bez uprzedniego uiszczenia opłaty. Grający na tych

automatach – zdaniem Sądu – nie uzyskiwał żadnej wymiernej korzyści.

Powyższy wyrok zaskarżył apelacją oskarżyciel publiczny – Urząd

Skarbowy w K. Zarzucił temu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych

przyjęty za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść oraz obrazę

przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię przepisów art. 2

ust. 2a i art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach

wzajemnych, a tym samym niezakwalifikowanie zachowania oskarżonego

jako przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s.

Oskarżyciel wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Zdaniem oskarżyciela, pomimo istnienia w automatach do gry

ogranicznika

czasowego,

poprzedniej

grze,

po

wygrane

wcześniej

punkty

kredytowe

w

wrzuceniu

ponownie

monety

pozwalały

na

kontynuację tej samej gry, a więc wygraną były punkty kredytowe, które

pozwalały kontynuować grę od momentu, w którym została ona przerwana.

Na rozprawie apelacyjnej Urząd Skarbowy poparł swą apelację,

zarzuty i wnioski w niej zawarte, natomiast Prokurator wnosił o utrzymanie

zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy w C. rozpoznając wniesiony środek odwoławczy

uznał, że wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej

wykładni

ustawy

i

przekazania

go

celem

rozpoznania

Sądowi

Najwyższemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., ponieważ ma ono istotne

znaczenie w kwestii odpowiedzialności z art. 107 § 1 k.k.s. a zawiera się w

pytaniu – „Czy jest wygraną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o grach i

zakładach wzajemnych z 29 lipca 1992 r. wygrana w postaci punktów

kredytowych w ramach opłaconego czasu gry umożliwiająca wykorzystanie

zdobytych punktów w następnej grze po dokonaniu stosownej opłaty”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

/.../ Zauważyć przy tym należy, że w sprawie zarzuty apelacji

dotyczyły naruszenia nie art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. (Dz. U.

z 2004 r. Nr 4, poz. 27), jak błędnie wskazano w pytaniu prawnym, a art. 2

ust 2a i art. 2 ust 2b tej ustawy, a więc układ procesowy uprawnia do

rozważenia jedynie pojęcia wygranej rzeczowej na gruncie tych dwóch

ostatnich przepisów.

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego,

Sądowi temu chodzi o kwestię rozumienia użytego we wskazanych wyżej

przepisach pojęcia „wygranej rzeczowej” w odniesieniu do gry na

automatach w sytuacji, kiedy – w odniesieniu do konkretnego stanu

faktycznego – automaty do gry nie wypłacają wygranych pieniężnych i

rzeczowych,

a

wygrane

punkty

kredytowe

nie

uprawniały

do

kontynuowania gry bez uprzedniego uiszczenia opłaty.

Problem rozumienia pojęcia „wygranej rzeczowej” – w rozumieniu art.

2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach

wzajemnych (Dz. U. z 1998 r., Nr 102, poz. 650) – był przedmiotem

rozważań i rozstrzygnięć w orzecznictwie sądowym.

W uchwale z dnia 24 listopada 1999 r., I KZP 39/99 (OSNKW 2000,

z. 1-2, poz. 9) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że „wygraną rzeczową” w

rozumieniu art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr

102, poz. 650) jest nie tylko uzyskanie własności rzeczy, lecz również

nabycie uprawnień do korzystania z rzeczy na podstawie innego tytułu

prawnego”.

Stanowisko to spotkało się w piśmiennictwie zarówno z aprobatą (O.

Górniok: Glosa do uchwały SN z dnia 24 listopada 1999 r., I KZP 39/99,

OSP 2000, z. 6, poz. 96), jak i krytyką (E. Kosiński: Glosa do uchwały SN I

KZP 39/99, Mon. Podat. 2000, nr 10, s.27 oraz tegoż autora: Wygrana

rzeczowa w polskim prawie hazardowym, KPP 2002, nr 3, str.205 i nast.).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 sierpnia 2005 r. (V KK 28/05, ROSNKW 2005, poz.1596) w nawiązaniu do prezentowanej wyżej uchwały

Sądu Najwyższego przyjął, że pojęcia „wygranej rzeczowej” w rozumieniu

art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach

wzajemnych „nie można sprowadzać do wygranej rzeczy, lecz obejmować

nim trzeba także uzyskanie uprawnień do korzystania z rzeczy w sposób

określony umową gry. Mieści się w tym również to, co w umowie gry na

automacie określono jako wygraną – tj. uprawnienie do kontynuowania

gry”. Z uzasadnienia tego wyroku wynika w sposób jednoznaczny, że

chodzi o kontynuowanie gry na automacie bez uiszczenia nowej opłaty.

Konsekwentne w tym przedmiocie jest orzecznictwo Naczelnego

Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym „gra o wygraną, która ma

postać prawa do kontynuowania gry bez konieczności wnoszenia nowej

opłaty, jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust 2 a ustawy z dnia 29

lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych” (m.in. wyroki NSA: z dnia

18 lutego 2003 r., II SA 4197/01 – niepubl., z dnia 3 kwietnia 2004 r., II SA

2509/01, LEX nr 194496, z dnia 30 listopada 2004 r., GSK 967/04,

ONSAiWSA 2005/5/104, nadto wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca

2004 r., II SA 1438/03, LEX nr 159782).

Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny wskazuje na to, że

jedyną

wygraną

w

grze

prowadzonej

na

zakwestionowanych

u

oskarżonego automatach były zdobyte „punkty kredytowe”. Nie dawały one

jednak uprawnienia do kontynuowania gry bez uiszczenia nowej opłaty.

W tych warunkach to rzeczą Sądu odwoławczego jest ocena, czy ta

sytuacja w świetle dotychczasowego orzecznictwa, daje podstawy do

ewentualnego przyjęcia, że w grę wchodzi „wygrana rzeczowa”, czy

uzyskane „punkty kredytowe” wpływały na nabycie uprawnienia do

korzystania z rzeczy pomimo braku możliwości kontynuowania gry bez

wniesienia nowej opłaty. Chodzi przecież o to, że w ponownej grze gracz

uzyskuje zwiększoną pulę punktów kredytowych, stwarzającą większą

szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry. W istocie, gracz

otrzymuje wygraną w postaci punktów o określonej wartości, które może

przeznaczyć na dalszą grę w automacie, co stwarza możliwość wydłużenia

czasu tej gry.

To Sąd Okręgowy – jako sąd odwoławczy – ma ocenić, w konkretnej

sytuacji faktycznej, jak należy rozumieć pojęcie „wygranej rzeczowej” w

odniesieniu do gry na automatach objętych treścią zarzutów, dysponując w

tym przedmiocie konkretnym orzecznictwem zarówno Sądu Najwyższego,

jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nadto powyższą refleksją

Sądu Najwyższego.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy odmówił podjęcia

uchwały w odpowiedzi na zadane pytanie prawne.