I KZP 51/02 · Sąd Najwyższy

UCHWAŁA Z DNIA 19 LUTEGO 2003 R.

I KZP 51/02

Delegowanie w trybie określonym w art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm.) uprawnia do pełnienia wszystkich obowiązków sędziego we wskazanym sądzie w czasie określonym zarządzeniem o delegowaniu.

Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki.

Sędziowie: SN J. Skwierawski, SA del. do SN Z. Świda (sprawozdawca).

Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Pusz.

Sąd Najwyższy w sprawie Ireneusza P., po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 27 listopada 2002 r., zagadnienia prawnego wymagającego

zasadniczej wykładni ustawy

„Czy przepis art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) daje prezesowi sądu okręgowego umocowanie do delegowania sędziego do pełnienia w sądzie dla

niego niemacierzystym obowiązków sędziego wyłącznie w zakresie, który z

mocy ustawy pokrywa się z kompetencjami sędziów danego sądu, to jest

bez umocowania do ingerencji w zakres spraw, które sędzia delegowany

może rozpoznawać w danym sądzie w czasie delegacji, czy też umocowanie to wiąże się z prawem do przedmiotowego ograniczania obowiązków

sędziego w czasie delegacji, w szczególności poprzez wskazanie kategorii

spraw czy też konkretnych spraw, które sędzia delegowany może rozpoznawać?”

u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j.

UZASADNIENIE

Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne sformułowane zostało w następującej sytuacji procesowej.

W toku postępowania przed sądem pierwszej instancji sędzia sprawozdawca została przeniesiona z Sądu Rejonowego w C. do Sądu Rejonowego w P. W związku z tym dalsze czynności w Sądzie Rejonowym w C.

dokonywane były na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w

P. o delegowaniu, wydawanego na podstawie art. 77 § 8 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.

1070 ze zm.) cyt. dalej jako u.s.p. Zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2002 r.

Prezes Sądu Okręgowego delegował sędziego sprawozdawcę do pełnienia

czynności sędziowskich w Sądzie Rejonowym w C. – Wydział II Karny w

dniu 20 sierpnia 2002 r. W zarządzeniu sprecyzowano, że delegowanie

następuje w celu orzekania w sprawach II K 109/01, II K 347/01 i w sprawie

II K 84/02. Dalej, zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2002 r. Prezes Sądu

Okręgowego delegował sędziego sprawozdawcę do pełnienia czynności

sędziowskich w Sądzie Rejonowym w C. – Wydział II Karny w dniu 27

sierpnia 2002 r. W zarządzeniu tym sprecyzowano, że delegowanie nastąpiło w celu orzekania w sprawach II K 402/01 i II K 452/01, lecz nie wskazano sprawy II K 84/02, choć w dniu 27 sierpnia 2002 r. miało nastąpić

ogłoszenie wyroku w sprawie oskarżonego Ireneusza P. Wyrokiem Sądu

Rejonowego w C. z dnia 27 sierpnia 2002 r. oskarżony ten został skazany

za przypisane mu przestępstwa, określone w art. 197 § 1 k.k. w zw. z art.

197 § 2 k.k. w zw. z art. 201 k.k. w zw. z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2

k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 197 § 2 k.k. i z art. 207 § 1 k.k., na karę łączną 6 lat pozbawienia wolności, na poczet której, na podstawie art. 63 § 1

k.k., zaliczono okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 grudnia 2001

r. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżył orzeczenie w całości, zarzucił wyrokowi rażącą obrazę art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

polegającą na nienależytej obsadzie sądu w dniu wydania i ogłoszenia wyroku, domagając się m. in. z tego powodu uchylenia zaskarżonego wyroku i

przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu apelacji, w części poświęconej temu zarzutowi, jej

autor, powołując się na dwa orzeczenia Sądu Najwyższego, wskazał, iż w

dniu wydania i ogłoszenia wyroku Sąd nie był należycie obsadzony, gdyż

przewodnicząca od dnia 1 lipca 2002 r. orzekała w Sądzie Rejonowym w

P., a w dniu 27 sierpnia 2002 r. nie miała delegacji do orzekania w sprawie

II K 84/02 w Sądzie Rejonowym w C. Braku tego nie konwalidowało delegowanie na wcześniejszy termin w dniu 20 sierpnia 2002 r. ani też delegowanie do orzekania w innych sprawach.

Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, przekazał zagadnienie prawne

Sądowi Najwyższemu. Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą przede

wszystkim kwestii, czy delegowany na podstawie art. 77 § 8 u.s.p. sędzia

ma ogólne prawo do orzekania w określonym czasie w sądzie, do którego

go delegowano, czy też wskazanie w zarządzeniu o delegowaniu konkretnych spraw, w których ten sędzia ma orzekać, ogranicza jego uprawnienia

do pełnienia obowiązków sędziego w tym sądzie tylko do tych spraw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotą instytucji delegowania sędziego na podstawie art. 77 § 8 u.s.p.

jest uprawnienie sędziego do orzekania w innym sądzie niż macierzysty.

Powołane w apelacji orzeczenia Sądu Najwyższego wiążą się wprawdzie z

problemem delegowania sędziego, jednakże nie dotyczą kwestii stanowiącej przedmiot rozstrzyganego obecnie zagadnienia prawnego. Uchwała

bowiem z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 28/01 (OSNKW 2002, z. 1-2,

poz. 3) dotyczy możliwości udziału w składzie sądu tylko jednego sędziego

innego sądu (art. 46 § 1 u.s.p.), natomiast wyrok z dnia 1 października

2002 r., V KK 114/02 (niepubl.) dotyczy kwestii orzekania sędziego w innym sądzie niż macierzysty bez zarządzenia o delegowaniu.

Rozstrzygane zagadnienie prawne dotyczy zakresu spraw, co do których prawo orzekania ma sędzia delegowany na podstawie art. 77 § 8

u.s.p. Wymogi, które musi spełniać zarządzenie o delegowaniu sędziego,

określone przez przepis art. 77 § 8 u.s.p., to: podmiot uprawniony do delegowania, wskazanie sądu oraz czasu delegowania. Uprawnionym podmiotem do delegowania sędziego sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, po uzyskaniu zgody kolegium sądu okręgowego. Zarządzenie o delegowaniu musi wskazywać sąd równorzędny (sądowi macierzystemu sędziego delegowanego), znajdujący się na obszarze właściwości tego samego sądu okręgowego. Istotnym elementem zarządzenia jest także określenie czasu delegowania, który nie może być dłuższy niż miesiąc w ciągu

roku. „Czas nie dłuższy niż miesiąc” oznacza, iż delegowanie sędziego

przez prezesa sądu do pełnienia obowiązków w innym sądzie na obszarze

właściwości tego samego sądu okręgowego może nastąpić od określonej

daty na nieprzerwany okres miesiąca lub krótszy albo na oznaczone – także pojedynczo – dni, których suma, w wypadku wielokrotnego delegowania

w danym roku, nie może przekroczyć trzydziestu (uchwała z dnia 26 września 2002 r., I KZP 28/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 99).

Wobec tego, delegowanie w niniejszej sprawie sędziego Sądu Rejonowego w P. do orzekania w Sądzie Rejonowym w C. zarządzeniem Prezesa Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 sierpnia 2002 r. na dzień 20 sierp-

nia 2002 r. oraz zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2002 r. na dzień 27

sierpnia 2002 r. nie naruszyło zasad delegowania określonych przepisem

art. 77 § 8 u.s.p.

Określenie w zarządzeniu siedziby sądu, do którego jest delegowany

sędzia oraz czasu delegacji, wiąże, dając uprawnienie do orzekania sędziemu delegowanemu, jedynie w tym zakresie.

Nieprawidłowe jest natomiast delegowanie sędziego jedynie do orzekania w konkretnej sprawie rozpoznawanej w innym sądzie, jeżeli tylko tak

określony jest czas delegowania, gdyż nie pozwala to na jednoznaczne

ustalenie wyznaczonego czasu, w jakim sędzia ma pełnić obowiązki w innym sądzie (uzasadnienie uchwały I KZP 28/02).

Podkreślić należy, że ustawa nie przewiduje kompetencji prezesa sądu do ograniczania delegowania sędziego na podstawie art. 77 § 8 u.s.p.

do rozpoznania określonego rodzaju spraw, czy też kompetencji do wskazania w zarządzeniu konkretnych spraw. Zakres czynności, do których

kompetencje ma sędzia delegowany, ustawa określa ogólnie jako „pełnienie obowiązków sędziego” (art. 77 § 8 u.s.p.).

Sędziowie wykonują zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości (art.

2 § 1 u.s.p.), określone m. in. przez przepisy o czynnościach sądów (rozdział 6 u.s.p.) oraz przepisy innych ustaw. Do czynności sądów wykonywanych przez sędziów należy przede wszystkim wydawanie wyroków w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej (art. 42 § 1 u.s.p.), przy czym delegowany

sędzia sądu równorzędnego może zastąpić sędziego danego sądu w jego

czynnościach na podstawie zarządzenia prezesa sądu, do którego został

delegowany (art. 45 u.s.p.).

Zakres spraw rozpoznawanych w czasie delegowania musi wchodzić

w zakres obowiązków sędziego danego sądu. Jednakże zastrzeżenie zawarte w zarządzeniu o delegowaniu, np. takie jak określenie rodzaju spraw

albo konkretnej sprawy, w której sędzia ma orzekać, jest ograniczeniem nie

przewidzianym w ustawie i jako takie nie wiąże.

Jeżeli więc sędzia został delegowany przez prezesa sądu okręgowego w trybie art. 77 § 8 u.s.p. do pełnienia obowiązków sędziego w innym

sądzie równorzędnym, to orzekanie przez niego w sprawie niewskazanej w

zarządzeniu o delegowaniu nie stanowi naruszenia prawa.

Należy dodatkowo zauważyć, że decyzje o składzie sądu orzekającego w konkretnej sprawie podejmuje prezes sądu, w którym sprawa się

toczy (art. 350 k.p.k.), według zasad określonych w art. 351 k.p.k. Decyzje

takie w sądzie rejonowym, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania

karnego, nie należą więc do prezesa sądu okręgowego.