Legislator Case Law & Legislation
I KZP 50/00 AI generated

I KZP 50/00 · Sąd Najwyższy

Case Number I KZP 50/00
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome uchwała siedmiu sędziów

Legislator summary

AI generated

przepisu art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym brzmieniu, po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania karnego, ustawy – przepisy wprowadzające kodeks postępowania (określanej dalej jako nowela k.p.k.). Zauważa się we wniosku, że stosowanie wymienionego przepisu w części objętej sformułowaniem „...przepis

Legislator headnote

AI generated

art. 263 § 5 k.p.k, art. 254 § 1 k.p.k, art. 263 § 4 k.p.k, art. 426 § 3 k.p.k, art. 254 k.p.k, art. 252 § 1 k.p.k; I KZP 50/00 · Sąd Najwyższy: k.p.k. jest wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 263 § 4 k.p.k.

Keywords

AI generated
art. 263 § 5 k.p.k art. 254 § 1 k.p.k art. 263 § 4 k.p.k art. 426 § 3 k.p.k art. 254 k.p.k art. 252 § 1 k.p.k

Cited Legislation

AI generated
art. 263 § 5 k.p.k
nakaz odpowiedniego stosowania przepisu art. 263 § 5 k.p.k.
art. 254 § 1 k.p.k
przepisu art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym brzmieniu, po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lipca 2000 r.
art. 263 § 4 k.p.k
jest wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 263 § 4 k.p.k.
art. 426 § 3 k.p.k
Wtedy bowiem przepis art. 426 § 2 k.p.k., jako szczególny wyklucza możliwość
art. 254 k.p.k
426 § 3 k.p.k.), to „odpowiednie” stosowanie go w postępowaniu przewidzianym w art. 254 k.p.k.
art. 252 § 1 k.p.k
Podstawowe znaczenie ma przepis art. 252 § 1 k.p.k., stanowiący że
art. 428 § 1 k.p.k
art. 428 § 1 k.p.k. zażalenie (jak każdy środek odwoławczy) wnosi się na
art. 463 § 1 k.p.k
samym składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wypadkach prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłocznie sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia (art. 463 § 1 k.p.k.).

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

UCHWAŁA SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW

Z DNIA 30 STYCZNIA 2001 R.

I KZP 50/2000

Zawarty w art. 254 § 1 zd. 2 in fine k.p.k. nakaz odpowiedniego stosowania przepisu art. 263 § 5 k.p.k. odnosi się tylko do zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego, gdy orzeka on w pierwszej instancji w

przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego.

Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki.

Sędziowie SN: J. Bratoszewski, H. Gradzik (sprawozdawca),

A. Konopka, D. Rysińska, J. Skwierawski, J. Szewczyk.

Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Stefański.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2001 r. wniosku

Prokuratora Generalnego z dnia 27 grudnia 2000 r., złożonego na podstawie art. 13 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r.

o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 13, poz. 48 ze zm.) –

o podjęcie uchwały, mającej na celu wyjaśnienie treści art. 254 § 1 in fine

k.p.k., którego stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie, a mianowicie:

„Jak należy rozumieć zwrot «przepis art. 263 § 5 stosuje się odpowiednio», użyty w art. 254 § 1 in fine k.p.k., a w szczególności, czy oznacza to, że zażalenie na postanowienie sądu rejonowego lub okręgowego w

przedmiocie wniosku oskarżonego o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego rozpoznaje odpowiednio sąd rejonowy lub sąd okręgowy w

składzie trzech sędziów, czy też sąd odwoławczy wyższego rzędu?”

uchwalił

udzielić odpowiedzi j a k

w y ż e j.

UZASADNIENIE

Wniosek Prokuratora Generalnego zmierza do wyjaśnienia treści

przepisu art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym brzmieniu, po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania karnego, ustawy – przepisy wprowadzające kodeks postępowania

karnego oraz ustawy – kodeks karny skarbowy, Dz. U. Nr 62, poz. 717

(określanej dalej jako nowela k.p.k.). Zauważa się we wniosku, że stosowanie wymienionego przepisu w części objętej sformułowaniem „...przepis

art. 263 § 5 k.p.k. stosuje się odpowiednio” wywołało rozbieżności w

orzecznictwie sądów powszechnych. Przedmiotem regulacji w art. 263 § 5

k.p.k. jest wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 263 § 4 k.p.k.

W krótkim okresie obowiązywania art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym

kształcie normatywnym, wykształciły się w praktyce orzeczniczej dwie drogi

procedowania. Sądy kierujące się jedną z nich przyjmują, że jeśli przepis

art. 263 § 5 k.p.k. konstruuje normę tzw. wewnętrznego trybu odwoławczego, czy też tzw. instancji poziomej (analogicznie do uregulowania w art.

426 § 3 k.p.k.), to „odpowiednie” stosowanie go w postępowaniu przewidzianym w art. 254 k.p.k. oznacza, iż w takim właśnie trybie rozpoznaje się

zażalenie na postanowienie każdego sądu w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego. Sądy przyjmujące odmienną

procedurę uznają, że odesłanie do art. 263 § 5 k.p.k. ma ograniczony zasięg, gdyż tryb instancji poziomej, określony w tym przepisie, znajduje zastosowanie tylko przy rozpoznaniu zażaleń na postanowienia podjęte na

podstawie art. 254 § 1 k.p.k. przez sąd apelacyjny.

W zaistniałej sytuacji jest oczywiste, że rozbieżność w orzecznictwie,

dotycząca kwestii właściwości sądu powołanego do rozpoznania zażalenia

na postanowienie w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka

zapobiegawczego, wymaga wyjaśnienia spornego przepisu w trybie art. 13

ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie

Najwyższym. Potrzeba zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy w tej kwestii wynika także stąd, że przeciwstawne poglądy wypowiedziano w komentarzach do kodeksu postępowania karnego (P. Hofmański, E. Sadzik, K.

Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Suplement do t. I,

Warszawa 2000, s. 92 – opowiadający się za instancją poziomą przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 254 § 1

przez każdy sąd; S. Zabłocki: Nowela k.p.k. z dnia 20 lipca 2000 r., Warszawa 2000, s. 97-98 – opowiadający się za instancją poziomą tylko przy

rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie wydane przez sąd apelacyjny).

Przystępując do rozważenia wstępnie scharakteryzowanego zagadnienia prawnego, należy uściślić, że wiąże się ono z przepisem art. 254 § 1

k.p.k. w części dotyczącej zaskarżenia postanowienia wydanego przez

sąd. Przepis ten nie normuje kwestii zaskarżalności postanowienia sądu w

sposób kompleksowy. Nie ma takiej potrzeby, skoro zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. należy do szerzej traktowanej instytucji zażalenia na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego. Ta zaś znajduje wyczerpujące unormowanie w innych przepisach.

Podstawowe znaczenie ma przepis art. 252 § 1 k.p.k., stanowiący że

na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na zasadach ogólnych. Odwołując się do tych zasad ustawodawca

zdecydował, że postępowanie związane z wniesieniem i rozpoznaniem zażalenia na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego prze-

biega według przepisów rozdziału 50 k.p.k. – „Zażalenie” – i innych, ściśle

z nimi sprzężonych.

W sytuacji gdy zagadnienie prawne zwerbalizowane we wniosku Prokuratora Generalnego dotyczy wyłącznie sądowego stadium postępowania

karnego, celowe jest wskazanie na odpowiednie, istotne uregulowania należące do powołanych w art. 252 § 1 k.p.k. zasad ogólnych. Tak np. w myśl

art. 428 § 1 k.p.k. zażalenie (jak każdy środek odwoławczy) wnosi się na

piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Sąd, na którego postanowienie złożono zażalenie, może je uwzględnić, jeżeli orzeka w tym

samym składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wypadkach prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłocznie sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia (art. 463 § 1 k.p.k.). Sądem właściwym do

rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane w pierwszej instancji

przez sąd rejonowy jest sąd okręgowy (art. 25 § 2 k.p.k.), a na postanowienie wydane w pierwszej instancji przez sąd okręgowy – sąd apelacyjny (art.

26 k.p.k.). Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenia na postanowienia sądu

apelacyjnego wydane w pierwszej instancji (np. w wypadku określonym w

art. 102 § 9 k.p.k.), a także na niektóre zarządzenia prezesa sądu odwoławczego (np. art. 530 § 3 k.p.k.), jest również sądem odwoławczym (art.

27 k.p.k.).

Ranga przepisu art. 252 § 1 k.p.k. wyraża się w tym, że łącznie z powołanymi w nim, przytoczonymi, najważniejszymi ogólnymi zasadami wnoszenia i rozpoznawania zażaleń, tworzy jednolity i zupełny model postępowania odwoławczego odnoszącego się do zaskarżenia postanowienia w

przedmiocie środka zapobiegawczego. Jeśli w uregulowaniach szczególnych ustawodawca od niego odstępuje, to wyraźnie oznacza przedmiot i

zakres modyfikacji, pozostawiając zarazem, jako podlegające stosowaniu,

pozostałe normy wypełniające ogólny wzorzec tego postępowania. Zachowana zostaje w ten sposób systemowa spójność norm ogólnych i wyjątko-

wych w ramach tego samego aktu prawnego. Przykładem jest przepis art.

263 k.p.k. po zmianach dokonanych nowelą k.p.k. Przed jej wejściem w

życie z dniem 1 września 2000 r., przepis regulujący instytucję przedłużenia tymczasowego aresztowania, nie zawierał odrębnej jednostki redakcyjnej (paragrafu) normującej właściwość funkcjonalną sądu powołanego do

rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłużenia

aresztowania. Obowiązywały w tej kwestii ogólne zasady procedowania,

unormowane w innych przepisach. Odstępując jednak częściowo od modelu ogólnego, wprowadzono w noweli k.p.k. nowy przepis w art. 263 k.p.k.,

oznaczony jako § 5, w innym niż wcześniej brzmieniu, zmieniający sposób

zaskarżenia postanowienia w przedmiocie przedłużenia tymczasowego

aresztowania, wydanego przez sąd apelacyjny. Zmiana ta nie narusza w

niczym standardowego trybu zaskarżenia postanowień sądu rejonowego

lub okręgowego, podejmowanych w tym samym przedmiocie.

Równie ścisłe związanie systemowe zachodzi między ogólnym

unormowaniem w art. 252 § 1 k.p.k. a przepisem art. 254 k.p.k., nadającym

oskarżonemu uprawnienie do złożenia w każdym czasie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego, a także określającym tok postępowania w przedmiocie wniosku. W poprzednim brzmieniu, obowiązującym

do dnia 31 sierpnia 2000 r., art. 254 k.p.k. zawierał sformułowanie wyłączające uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie sądu. Gdyby

oderwać je od treści art. 252 § 1 k.p.k., należałoby uznać je za zbędne. Zasada wyrażona w art. 459 § 2 k.p.k. („Zażalenie przysługuje... na inne postanowienia w wypadkach przewidzianych w ustawie”) narzuca bowiem

odmienną technikę legislacyjną przy tworzeniu przepisów kodeksu – obligującą do pozytywnego wskazania, że na określone postanowienie przysługuje zażalenie. Nie ma natomiast potrzeby zamieszczania tekstu o nieprzysługiwaniu zażalenia. Taką wolę ustawodawcy ujawnia sam brak w

przepisie sformułowania uprawniającego do złożenia zażalenia. Jeśli jed-

nak w art. 254 k.p.k. (w poprzednim brzmieniu) zdecydowano o zamieszczeniu formuły negatywnej, to właśnie ze względu na konsekwencje integralnego powiązania tego przepisu z art. 252 § 1 k.p.k. Wszak postanowienie sądu w przedmiocie wniosku złożonego w trybie art. 254 k.p.k. należy do postanowień w przedmiocie środka zapobiegawczego i jako takie

podlega ogólnym normom zaskarżenia zawartym w art. 252 § 1 k.p.k. Przy

uwzględnieniu tej korelacji, brak w art. 254 k.p.k. zastrzeżenia wyłączającego uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie sądu oznaczałby, iż przysługuje ono na podstawie art. 252 § 1 k.p.k. Wprowadzenie formuły negatywnej do art. 254 k.p.k. było zatem konieczne, gdyż tylko w ten

sposób, przy zachowaniu zasady niesprzeczności między normami, mógł

ustawodawca wyłączyć uprawnienie do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu, gwarantowane w art. 252 § 1 k.p.k.

Nowelizacja przepisu art. 254 k.p.k., z wyodrębnieniem w jego strukturze dwóch paragrafów, polegała przede wszystkim na usunięciu sformułowania o nieprzysługiwaniu zażalenia na postanowienie sądu. Naturalną i

automatyczną konsekwencją tej zmiany, respektującą spójność systemową

regulacji procesowych, jest wprowadzenie w art. 254 k.p.k. uprawnienia do

zaskarżenia postanowienia sądu z mocy ogólnego unormowania w art. 252

§ 1 k.p.k. Równocześnie jednak ustawodawca zdecydował, że realizacja

tego uprawnienia podlega dwojakiej modyfikacji w stosunku do zasad

ogólnych.

Po pierwsze, zażalenie przysługuje nie na każde postanowienie sądu, lecz tylko na rozstrzygające wniosek złożony po upływie co najmniej 2

miesięcy od rozpoznania poprzedniego wniosku dotyczącego tego samego

oskarżonego (art. 254 § 2 k.p.k.). Po drugie, stosuje się odpowiednio przepis art. 263 § 5 k.p.k., który, jak już była o tym mowa, przy normowaniu instytucji przedłużenia tymczasowego aresztowania wskazuje inny, niż wyni-

kałoby z ogólnych zasad, sąd właściwy do rozpoznania zażalenia, ale tylko

na postanowienie sądu apelacyjnego.

Przedstawione przez Prokuratora Generalnego pytanie dotyczy właśnie zakresu odpowiedniego stosowania przepisu art. 263 § 5 k.p.k. przy

wnoszeniu i rozpoznawaniu zażalenia na postanowienia wydane przez sąd

na podstawie art. 254 k.p.k.

W celu udzielenia odpowiedzi niezbędne jest przeprowadzenie analizy zagadnienia.

Reguły techniki legislacyjnej dopuszczają posłużenie się odesłaniem,

a więc zamieszczeniem w akcie prawnym przepisu stanowiącego, że właściwa norma znajduje się w tekście innego przepisu (§ 9 ust. 2 i § 99 Zasad

techniki prawodawczej – uchwała Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r.

– M.P. Nr 44, poz. 310). Jeśli przepis, do którego odsyła się, normuje inną

instytucję prawną, to w przepisie odsyłającym używa się zwykle sformułowania o odpowiednim stosowaniu. W tym właśnie, tj. w posłużeniu się

przepisem z obszaru normowania odmiennej instytucji prawnej, wyraża się

najbardziej podstawowe znaczenie „odpowiedniego” stosowania przepisu

prawa. Wyprowadzone kolejno z obu przepisów (przepis odesłania i przepis odsyłający) normy różnią się wówczas elementami związanymi z jedną

tylko z tych instytucji (J. Nowacki: „Odpowiednie” stosowanie przepisów

prawa, PiP 1964, z. 3, s. 374). Już z tego powodu, w przepisie art. 254 § 1

k.p.k., w części odsyłającej do art. 263 § 5 k.p.k., nakaz „odpowiedniego”

jego stosowania nie mógł być pominięty.

Tak pojmowany aspekt formalny nie wyjaśnia jednak w pełni istoty

„odpowiedniego” stosowania prawa. Należy bowiem uwzględnić konsekwencje tego, że przepis, który ma być odpowiednio stosowany, jest źródłem normy kierowanej do dwóch zakresów odniesienia. Pierwszy z nich

reguluje instytucję prawną, z którą przepis odesłania jest bezpośrednio

związany. Drugi zakres odniesienia obejmuje regulację innej instytucji, przy

której normowaniu zamieszczono przepis odsyłający. Treść normy funkcjonującej w pierwszym zakresie odniesienia daje się ustalić wprost z brzmienia przepisu odesłania. Natomiast przeniesienie tej normy poza macierzysty zakres regulacji odbywa się z założonym przez ustawodawcę dostosowaniem do drugiego zakresu odniesienia, dopuszczonym formułą „odpowiedniego” stosowania przepisu. Przy ustalaniu sposobu dostosowania

normy w drugim zakresie odniesienia, niezbędne staje się wykorzystanie

zasad wykładni systemowej i funkcjonalnej. Te zaś skłaniają do przyjęcia,

że stosowanie normy w drugim zakresie odniesienia, chociaż „odpowiednie”, powinno nastąpić w sposób najbardziej zbliżony do tego, w jakim

funkcjonuje ona w pierwszym zakresie. Przy odmiennym założeniu posłużenie się odesłaniem do innego przepisu, odpowiednio stosowanego, traciłoby rację bytu, gdyż osłabiałoby wymóg ścisłego i jasnego określenia granic obowiązywania normy prawnej, jako wzorca powinnego zachowania się

jej adresata (K. Opałek, J. Wróblewski: Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969, s. 65).

W analizowanym układzie procesowym przepisem odesłania jest art.

263 § 5 k.p.k., a zakresem jego odniesienia – regulacja postępowania w

przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania. Art. 263 k.p.k. nadaje ściśle określone kompetencje: a) sądowi rejonowemu, w którego

okręgu toczy się postępowanie przygotowawcze (§ 1), b) sądowi pierwszej

instancji (rejonowemu lub okręgowemu) właściwemu do rozpoznania sprawy (§ 2 i 3), c) sądowi apelacyjnemu, w którego okręgu prowadzi się postępowanie przygotowawcze lub sądowe przed wydaniem pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji (§ 4). Kwestia zaskarżenia postanowień

sądu normowana jest wyłącznie w § 5. Zgodnie z jego treścią, w miejsce

ogólnego trybu zaskarżenia postanowienia sądu apelacyjnego do Sądu

Najwyższego (art. 27 k.p.k. w zw. z art. 252 § 1 k.p.k.) został wprowadzony

tryb szczególny, czyniący sądem odwoławczym tenże sąd apelacyjny,

orzekający w składzie trzech sędziów. Nastąpiło zatem swoiste „spłaszczenie” struktury sądów w modelu postępowania co do przedłużenia tymczasowego aresztowania, przez wyeliminowanie Sądu Najwyższego, który

przed wejściem w życie noweli k.p.k. rozpoznawał zażalenia na postanowienia sądu apelacyjnego. Ustawodawca wyraźnie oznaczył ograniczony

zasięg zmiany ogólnych zasad wnoszenia i rozpoznania zażaleń. Nie uległy one natomiast modyfikacji w wypadku zaskarżenia postanowień w

przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania, wydawanych przez

sąd rejonowy lub okręgowy.

Dla odpowiedniego stosowania normy zawartej w art. 263 § 5 k.p.k.

w drugim zakresie odniesienia (właściwym dla przepisu odsyłającego – art.

254 zd. 2 in fine k.p.k) istotne znaczenie ma to, że w tryb postępowania w

przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego

wpisana jest, symetryczna do układu z art. 263 k.p.k., struktura sądów powołanych do ich rozpoznawania. Sądem „przed którym sprawa się toczy”

(art. 254 zd. 1 in fine k.p.k), może być sąd rejonowy, okręgowy albo apelacyjny. Wprowadzenie w noweli k.p.k. uprawnienia do zaskarżenia postanowień wydanych przez te sądy związało tryb wnoszenia i rozpoznawania

zażaleń z ogólnymi w tej materii zasadami, do których odwołuje się przepis

art. 252 § 1 k.p.k., przewidującymi właściwość sądu wyższego rzędu. Ścisła łączność systemowa unormowań art. 254 k.p.k. i art. 252 § 1 k.p.k. została już wykazana. W tym stanie rzeczy nakaz odpowiedniego stosowania

art. 263 § 5 k.p.k. wcale nie wypełnia luki w art. 254 k.p.k. co do właściwości funkcjonalnej sądu powołanego do rozpoznania zażalenia, gdyż luki takiej nie ma.

Przyjąć natomiast należy, że norma z art. 263 § 5 k.p.k., odpowiednio

stosowana, pełni w art. 254 § 1 k.p.k. funkcję analogiczną, jak w swoim zakresie odniesienia. Skoro w modelu postępowania w przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania modyfikuje ona ogólny tryb zaskarżenia

tylko postanowień wydanych przez sąd apelacyjny, to przeniesiona do drugiego zakresu odniesienia nie może rozszerzyć swojego zasięgu. Nie ma

żadnych podstaw normatywnych ku temu, by upatrywać uniwersalnego

charakteru tej normy, a w ślad za tym, rozszerzonego jej stosowania w postępowaniu objętym regulacją w art. 254 k.p.k. Odpowiednie stosowanie

zostanie zachowane pod tym tylko warunkiem, że rozpoznanie zażalenia w

trybie tzw. instancji poziomej dotyczyć będzie w obu zakresach odniesienia

wyłącznie zaskarżenia postanowień wydanych przez sąd apelacyjny. Harmonizacja unormowania z art. 263 § 5 k.p.k., funkcjonującego w postępowaniach co do obu omawianych instytucji, wyraża się także i w tym, że nie

narusza ono zwykłej procedury odwoławczej od postanowień sądów rejonowych i okręgowych, przewidującej, iż sądem ad quem jest sąd wyższego

rzędu. Na tych poziomach orzekania norma z art. 263 § 5 k.p.k., mająca

charakter uregulowania szczególnego, nie wypiera ogólnych zasad zaskarżania postanowień sądu, wydawanych na podstawie art. 254 § 1 k.p.k.

Pogląd przeciwny należało odrzucić z innego jeszcze powodu. Upatrywanie bowiem podstaw do szerszego stosowania normy z art. 263 § 5

k.p.k. w drugim zakresie odniesienia pośrednio zaprzeczałoby racjonalności ustawodawcy w posługiwaniu się techniką legislacyjną. Gdyby istotnie

intencją prawodawcy było wprowadzenie zasady instancji poziomej przy

rozpoznawaniu wszystkich zażaleń na postanowienia sądów wydanych na

podstawie art. 254 k.p.k., to konieczne byłoby zamieszczenie w tym przepisie sformułowania jasno wyrażającego taką normę. Naturalną konsekwencją wówczas byłby odwrócony kierunek odesłania do tak skonstruowanego

przepisu przy normowaniu trybu wnoszenia i rozpoznania zażalenia w sytuacji procesowej węziej określonej w art. 263 § 5 k.p.k. Nie nasuwałyby się

wtedy żadne wątpliwości co do sposobu odpowiedniego stosowania przepisu. Skoro jednak postąpiono przeciwnie i źródłowe unormowanie rozpoznania zażalenia w instancji poziomej zamieszczono w art. 263 § 5 k.p.k.,

to nakaz odpowiedniego stosowania tego przepisu oznacza, że odnosi się

on do analogicznego układu procesowego w drugim zakresie odniesienia,

tj. do zaskarżenia tylko postanowienia sądu apelacyjnego.

Kończąc rozważania, Sąd Najwyższy uznał za celowe odnieść się do

argumentu, który miałby przemawiać za trafnością poglądu o zastosowaniu

trybu zaskarżenia określonego w art. 263 § 5 k.p.k. do wszystkich postanowień wydanych na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. Podnosi się mianowicie,

że gdyby przyjąć, iż odpowiednie stosowanie art. 263 § 5 k.p.k. ograniczone jest tylko do zaskarżenia postanowień sądu apelacyjnego wydanych na

podstawie art. 254 k.p.k., to takie unormowanie objęłoby bardzo wąski zakres orzekania. Głównie dlatego, że uprawnienie do zaskarżenia postanowienia sądu apelacyjnego wydanego w trybie art. 254 k.p.k. nie dotyczy

sytuacji, gdy zapada ono w toku postępowania odwoławczego. Wtedy bowiem przepis art. 426 § 2 k.p.k., jako szczególny wyklucza możliwość

wniesienia zażalenia. Zażalenie na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 254 k.p.k. przysługuje zatem tylko wtedy, gdy orzekł

on w przedmiocie wniosku jako sąd pierwszej instancji, tj. w postępowaniu

o stwierdzenie nieważności (art. 102 § 2 k.p.k.) i w postępowaniu o wznowienie postępowania (art. 544 § 1 k.p.k.). W obu wypadkach sąd apelacyjny władny jest zastosować środek zapobiegawczy (art. 103 § 1 k.p.k. i art.

545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 k.p.k.).

Uznając trafność spostrzeżenia, że wypadki, gdy sąd apelacyjny

orzeka w pierwszej instancji w trybie art. 254 k.p.k., są w praktyce rzadkie,

należy stwierdzić zarazem, iż argument ten nie może mieć merytorycznego

znaczenia. Przepisy kodeksu postępowania karnego tworzą przecież kompleksowy model postępowania, który wymaga unormowań zupełnych, niezależnie od tego, z jaką częstotliwością znajdą one zastosowanie w praktyce.