I KS 9/24 · Sąd Najwyższy

I KS 9/24 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie K. K. oskarżonego o czyny z art. 65 § 1 i 3 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 maja 2023 r. skargi wniesionej przez obrońcę na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt IV Ka 1183/23, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II K 710/22 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił:

1. oddalić skargę;

2. obciążyć oskarżonego K. K. kosztami postępowania skargowego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II K 710/22, Sąd Rejonowy ‎w Środzie Śląskiej uniewinnił K. K. od zarzucanego mu czynu z art. 65 § 1 i 3 k.k.s. Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, w której wyrokowi zarzucono obrazę prawa materialnego, tj. art. 54 § 1 i 2 k.k.s., Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt IV Ka 1183/23, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Środzie Śląskiej do ponownego rozpoznania.Skargę na powyższe orzeczenie sądu odwoławczego wniósł obrońca zarzucając naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania pod kątem skazania oskarżonego za czyn z art. 54 § 1 i 2 k.k.s., podczas gdy czyn zarzucany oskarżonemu nie jest w ogóle czynem zabronionym przez ustawę, a zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.Prokurator nie zajął stanowiska odnośnie do wniesionej skargi.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Wywiedziona przez obrońcę skarga nie zawierała argumentacji mogącej skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu.Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi na wyrok sądu odwoławczego można wnieść wówczas, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o charakterze kasatoryjnym narusza treść art. 437 k.p.k. lub też gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.

Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sąd odwoławczy może uchylić wyrok sądu I instancji jedynie w sytuacji gdy wykaże, iż dotychczasowe rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad określonych w art. 439 § 1 k.p.k. lub na przeszkodzie dokonania przezeń korekty orzeczenia pierwszoinstancyjnego stoi dyrektywa wynikająca z treści art. 454 k.p.k., co wymaga weryfikacji istniejącego materiału dowodowego i wykazania wad w rozumowaniu sądu meriti albo zachodzi konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości.

W każdej z tych sytuacji sąd odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku sądu I instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2019 roku, sygn. IV KS 3/19, Lex 2616241).W wywiedzionej skardze obrońca stara się natomiast wykazać, że sąd odwoławczy błędnie ocenił apelację prokuratora, która – w jego ocenie – nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący podnosi argumenty podważające merytoryczną treść orzeczenia sądu odwoławczego. Wywiedziona skarga koncentruje się bowiem nie na zarzuceniu sądowi odwoławczemu błędnego uznania ziszczenia się przesłanki z art. 454 § 1 k.p.k., a w istocie na wtórnym wykazaniu braku zawinienia oskarżonego w kontekście wniosków powziętych przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu. Zaznaczyć zatem trzeba, że Sąd Najwyższy w myśl przepisów rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego, jako organ procesowy powołany do rozpoznawania skargi na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego, nie jest organem uprawnionym do dokonywania własnej oceny zasadności zarzutów podnoszonych w apelacjach stron, do których odnosi się ten zaskarżony wyrok, ani też do przeprowadzania analizy poprawności argumentacji zaprezentowanej w związku z tymi zarzutami przez sąd odwoławczy (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2020 r., V KS 19/20, Lex 3127136).

Skarga kierowana przeciwko wyrokowi odwoławczemu o charakterze kasatoryjnym nie może być traktowana jako surogat zwyczajnego środka odwoławczego czy stanowić swego rodzaju wehikułu procesowego wykorzystywanego jako platforma dla podnoszenia innych zarzutów, niż nawiązujące do naruszenia przepisów wskazanych w art. 539a § 3 k.p.k. (postanowienie Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 2022 r., I KS 7/22, Lex 3418416). Postępowanie zainicjowane skargą wniesioną w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy wyłącznie kontroli zaistnienia podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Jego przedmiotem nie jest merytoryczne badanie ani prawidłowości przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień zarzucanych w apelacji, ani zasadności stwierdzenia określonych uchybień przez sąd odwoławczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21, Lex 3314955). Sąd skargowy nie został upoważniony do kontrolowania przeprowadzonej w wyroku sądu odwoławczego oceny poszczególnych dowodów w płaszczyźnie odpowiedzialności karnej oskarżonego, zaś skarga na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego nie służy weryfikacji oceny dowodów dokonanej w II instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2021 r., IV KS 59/21, Lex 3315443).

Reasumując zatem, przedmiotem kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym jest jedynie kwestia badania podstaw określonych w art. 539a § 3 k.p.k., nie zaś kolejna instancyjna ocena sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2021 r., IV KS 28/21, Lex 3325821). W postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy ocenia zatem tylko czy nie doszło do uchylenia zaskarżonego wyroku wbrew jednoznacznym regułom zawartym w art. 437 § 2 k.p.k., tego zaś w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Skarżący w sformułowanych zarzutach i ich uzasadnieniu skupił się na wykazywaniu błędnych w jego ocenie konkluzji przyjętych przez sąd odwoławczy w aspekcie możliwości skazania oskarżonego za czyn z art. 54 § 1 k.k.s. To zaś – jak wskazano wyżej – nie podlega ocenie Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym analizowaną skargą, o ile nie prowadzi do zaistnienia jednego z uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., czego jednak skarżący nie wykazał, a czego nie ujawnił także Sąd Najwyższy z urzędu.

Podstawą uchylenia wyroku był art. 454 § 1 k.p.k. wypełniający regułę ne peius. W realiach analizowanej sprawy trafność przyjętej podstawy uchylenia wyroku sądu I instancji nie budzi wątpliwości. W uzasadnieniu kwestionowanego wyroku sądu II instancji wskazano jednoznacznie, że „istniały podstawy do przypisania oskarżonemu sprawstwa w niniejszej sprawie w zakresie czynu zabronionego z art. 54 § 1 k.k.s.”. Tym samym skoro reguła zawarta w art. 454 § 1 k.p.k. nie pozwalała sądowi odwoławczemu na skazanie oskarżonego, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, co – w świetle poczynionych konkluzji – słusznie sąd okręgowy uczynił, nie mając możliwości wydania innego orzeczenia.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego mieściło się w granicach jego kompetencji, wyznaczonych obowiązkiem przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej i zostało odpowiednio umotywowane.Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie, obciążając oskarżonego kosztami postępowania skargowego. [J.J.][ms] ‎