I KS 8/25 · Sąd Najwyższy

I KS 8/25 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie T. P.oskarżonego o przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 czerwca 2025 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 538/24, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II K 1108/21 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł:

1. oddalić skargę;

2. obciążyć oskarżonego T. P. kosztami sądowymi postępowania skargowego;3. nie uwzględnić wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M. S. o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II K 1108/21 uniewinnił T. P. i drugiego z oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu z art. 158 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone zarówno przez oskarżyciela publicznego, który w wywiedzionej apelacji na niekorzyść oskarżonych podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, który w środku odwoławczym pod adresem sądu meriti podniósł zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych i obrazy przepisów prawa procesowego w postaci art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 424 § 1 k.p.k.Po rozpoznaniu powyższych środków odwoławczych, Sąd Okręgowy w Świdnicy, wyrokiem z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 538/24, uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Kłodzku do ponownego rozpoznania.Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego T.

P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu „naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 KPK z uwagi na rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku przez nienależycie obsadzony skład sądu, bowiem w sprawie orzekała sędzia sądu, która została powołana na to stanowisko na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą”. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznaniaPisemne odpowiedzi na skargę złożone zostały zarówno przez prokuratora jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, w których wnieśli oni o jej oddalenie.

Nadto pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wystąpił o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest zasadna, co w konsekwencji skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego sporny pozostaje charakter uchybienia awizowanego przez obrońcę oskarżonego. W tym zakresie ukształtowały się odmienne linie orzecznicze.

Według pierwszej z nich, zasiadanie w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), winno być rozpatrywane jako nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Takie rozumienie wskazanej bezwzględnej przyczyny odwoławczej zostało zapoczątkowane uchwałą składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7), a następnie po utracie waloru normatywnego wskutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 (OTK-A 2020, nr 61), kontynuowane w kolejnych judykatach (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 18 listopada 2020 r., IV KK 290/20; postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21; postanowienie z dnia 18 listopada 2021 r., V KK 475/21; postanowienie z dnia 6 kwietnia 2022 r., V KK 491/21; uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., V KK 54/22; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., III KK 115/22; wyrok SN z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21; postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22; wyrok SN z dnia 25 maja 2023 r., II KK 261/21; postanowienie SN z dnia 22 maja 2024 r., V KO 14/24).

Z kolei według drugiej linii orzeczniczej, tego rodzaju uchybienie może być rozważane jedynie w kategoriach innego rażącego naruszenia prawa (vide m.in. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2021 r., II KZ 46/21; postanowienie SN z dnia 12 lipca 2022 r., III KK 222/22; postanowienie SN z dnia 3 listopada 2022 r., V KK 660/21; postanowienie SN z dnia 30 listopada 2022 r., II KK 468/21; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., IV KK 477/22; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., III KS 73/22; zarządzenie SN z dnia 8 lutego 2023 r., II KO 119/22; postanowienie SN z dnia 13 lutego 2024 r., IV KK 576/23; postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2024 r., IV KK 149/24; postanowienie SN z dnia 20 sierpnia 2024 r., IV KK 317/24).

Niezależnie jednak od przyjętej optyki nie budzi wątpliwości, że sam fakt zasiadania w sądzie powszechnym sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r. nie skutkuje automatycznie koniecznością uchylenia takiego wyroku. Nawet bowiem zwolennicy wiązania tego rodzaju uchybienia z nienależytą obsadą sądu przyznają, że przesłanka ta nie ma charakteru stricte bezwzględnego (vide uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Konieczne jest bowiem wykazanie in concreto, że sędzia nie gwarantuje chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, na co wskazują wszystkie wymienione orzeczenia Sądu Najwyższego, w tym przywołana uchwała składu połączonych izb, która została uznana za niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.Tymczasem skarżący sygnalizując zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wskazał na jakąkolwiek okoliczność chociażby uprawdopodabniającą brak bezstronności sędziego orzekającego w sądzie drugiej instancji, który miał zostać powołany na stanowisko sędziowskie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r.

Uzasadnienie zarzutu sprowadza się w zasadzie do zacytowania czterech orzeczeń Sądu Najwyższego, które jak wskazano nie stanowią jednolitej linii orzeczniczej. Ponadto jak słusznie zauważył oskarżyciel publiczny, obrona na wcześniejszym etapie postępowania nie kwestionowała składu sądu ad quem, w szczególności nie składała wniosku o wyłączenie sędziego, co nie może pozostać bez wpływu na ocenę zarzutu podniesionego w skardze. Tym bardziej, że w postępowaniu odwoławczym istniała również możliwość złożenia wniosku w trybie art. 42a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Powyższe okoliczności przekonują, że do czasu zakończenia postępowania odwoławczego obrona akceptowała wyznaczony do rozpoznania sprawy skład sądu ad quem, a obecnie podnoszony w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzut został skonstruowany wyłącznie na potrzeby postępowania skargowego i jest wynikiem niezadowolenia z rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie SN z dnia 5 lipca 2022 r., II KK 72/22).

Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy oddalił skargę, obciążając oskarżonego T. P. kosztami sądowymi postępowania skargowego. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym, uznać go należało jako przedwczesny. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, postępowanie skargowe nie jest postępowaniem kończącym postępowanie karne, skoro przesądza ono jedynie na jakim etapie to postępowanie karne będzie się dalej toczyło.

Z tego powodu w orzeczeniu w przedmiocie skargi Sąd Najwyższy nie powinien orzekać co do kosztów zastępstwa procesowego (pełnomocnika z wyboru), który reprezentuje przecież oskarżyciela posiłkowego w toku całego postępowania. Koszty te powinny być rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie karne, zgodnie z przepisem art. 626 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 23 września 2021 r., II KS 18/21; postanowienie SN z dnia 13 lipca 2022 r., III KS 37/22; postanowienie SN z dnia 21 listopada 2024 r., I KS 36/24).Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [PŁ][r.g.]‎