I KS 35/24 · Sąd Najwyższy

I KS 35/24 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 539e § 1 k.p.k.), w dniu 29 października 2024 r. w sprawie D. J. oskarżonego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. skargi obrońcy na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt VII Ka 465/24, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II K 576/23 umarzający postępowanie karne, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić skargę, 2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. Sąd Okręgowy w Opolu, wyrokiem z 26 lipca 2024 r. uchylił zaskarżony apelacją oskarżyciela publicznego wyrok Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z 8 lutego 2024 r., mocą którego na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzono postępowanie karne w stosunku do D. J. o to, że na drodze publicznej kierował pojazdem mechanicznym znajdując się w stanie nietrzeźwości i mając 0,33 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Postępowanie to poprzedzone było, zaskarżonym sprzeciwem obrońcy, wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z 16 listopada 2023 r., uznającym D.

J. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i orzekającym wobec niego karę grzywny oraz zakaz prowadzenia pojazdów, zatrzymanie prawa jazdy i środek karny z art. 43a § 2 k.k. Skargę na wyrok Sądu odwoławczego złożył obrońca, zarzucając naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. przez uznanie, że zachodzi konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego w całości na nowo.Prokurator Rejonowy w Strzelcach Opolskich wniósł w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna.Na wstępie warto przypomnieć, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy – w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych przewidzianych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k.

– stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała 7 s. SN z 20 września 2018r., I KZP 10/18).Sąd Okręgowy w Opolu – na co wyraźnie wskazuje treść uzasadnienia jego wyroku – nie stwierdził wprost, że zachodzą in concreto podstawy do wydania wyroku skazującego, niemniej przez sam fakt powołania się na art. 454 § 1 k.p.k. dał wyraźnie do zrozumienia, że u podstaw jego rozstrzygnięcia legła nie tyle możliwość zapadnięcia wyroku skazującego, co raczej potrzeba wydania takiego orzeczenia.Tym samym zaskarżony wyrok kasatoryjny zasługiwał na aprobatę.

Poza sferą badania Sądu Najwyższego, którego rola w sprawach zainicjowanych skargą od wyroku kasatoryjnego ograniczona jest do weryfikacji procedowania sądu drugiej instancji w ramach przepisu art. 437 § 2 k.p.k. i wyklucza ingerencję w ocenę dowodów, pozostało kilka kwestii, które jednak na obecnym etapie zostały dostrzeżone: przede wszystkim niczym nie poparte było twierdzenie Sądu ad quem przeniesione z apelacji, że sprawca niejednokrotnie usprawiedliwiał swoje przestępcze zachowanie chorobą dziecka. Ta deklaracja nie znajdowała potwierdzenia w aktach sprawy, której analiza wskazywała na to, że D.

J. nie popełniał dotychczas przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (z karty karnej wynikało, że był on skazany za oszustwo, co zostało odnotowane w uzasadnieniu Sądu Rejonowego); kolejna sprawa to dywagacje na temat stanu wyższej konieczności wykraczające po za realia przedmiotowej sprawy: stwierdzenie znikomej społecznej szkodliwości czynu stanowi osobną przyczynę umorzenia postępowania (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.) choćby dlatego, że sprawca działający w warunkach kontratypu z art. 26 k.k. przestępstwa nie popełnia, podczas gdy przyjęcie znikomej szkodliwości czynu nie eliminuje z zachowania sprawcy elementu bezprawności i co warto w odniesieniu do niniejszej sprawy zaznaczyć, to stwierdzenie, że zachowanie było bezprawne nie może świadczyć o naruszeniu art. 115 § 2 k.k. W tym kontekście sąd opolski przedstawił dwa niefortunne wywody: pierwsze to ustalenie, że żona oskarżonego mogła prowadzić samochód a prowadził oskarżony, co nie miało znaczenia dla przyjęcia instytucji z art. 115 § 2 k.k., a raczej wymagało aby w realiach niniejszej sprawy dokonać oceny zdarzenia z uwzględnieniem pierwiastka empatyczności; a drugie to argumentacja sądu opolskiego, z której można wywnioskować, że przewożenie samego chorego dziecka mogłoby wpłynąć na znikomą społeczną szkodliwość, ale obecność pozostałych pasażerów, jako zachowanie wysoce nieodpowiedzialne, wykluczało ją.

I wreszcie nie można pominąć kwestii zeznań K.K.: całkowicie niezrozumiałe jest twierdzenie Sądu kasatoryjnego, że nie ma pewności czy w ogóle uczestniczyła w zdarzeniu i czy zeznawała na okoliczności, których dotyczy sprawa. Nic nie wskazuje na to, aby relacje tego świadka złożone na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. budziły jakiekolwiek wątpliwości zaprezentowane przez Sąd odwoławczy: jej depozycje dotyczyły wydarzenia z udziałem D. J. z 16 sierpnia 2023 r., ponadto pokrywały się z pozostałymi relacjami, w tym innego funkcjonariusza – J.

W.. Dodatkowo wydanie wyroku kasatoryjnego przez Sąd zablokowany instytucją z art. 454 k.p.k. oznaczało, że Sąd ten dokonał oceny dostępnego materiału dowodowego, który był pełny i wyczerpujący – w przeciwnym razie, nie dysponując pełnym materiałem dowodowym, nie sposób byłoby zając stanowiska co do naruszenia art. 115 § 2 k.k. i w efekcie uchylenia orzeczenia pierwszej instancji.Przedstawiony punkt widzenia Sądu Okręgowego nie oznacza rzecz jasna, że Sąd a quo będzie zobligowany skazać D. J. za popełnienie zarzucanego mu czynu.

Wypada dodatkowo zauważyć, że w wypadku podzielenia poglądu o winie oskarżonego może np. warunkowo umorzyć postępowanie karne, o ile oczywiście spełnione zostaną wszystkie przesłanki pozwalające na skorzystanie z tej instytucji. Nie jest także wykluczona możliwość ponownego umorzenia sprawy.Z powodów przedstawionych na wstępie Sąd Najwyższy oddalił skargę (art. 539 e § 2 k.p.k.), a kosztami sądowymi za postępowanie skargowe obciążył oskarżonego (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 2 k.p.k.). [J.J.][ał] ‎