I KO 82/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I KO 82/22 POSTANOWIENIE Dnia 22 listopada 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie P. N., D. N. i T. N.w Izbie Karnej po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu bez udziału stron w przedmiocie wniosku obrońców o wznowienie postępowania, w którym zapadło prawomocne postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sygn. akt II AKz 269/22 na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. ‎i art. 639 k.p.k. postanowił:

1. pozostawić wniosek bez rozpoznania;

2. obciążyć oskarżonych P. N., D. N. i T. N. kosztami sądowymi za postępowanie wznowieniowe. UZASADNIENIEWnioskiem z dnia 12 lipca 2022 roku obrońcy P. N., D. N. i T. N. – na podstawie art. 540b § 1 k.p.k. – zwrócili się do Sądu Najwyższego o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2022 roku, sygn. akt II AKz 269/22. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotowym postanowieniem sąd uchylił zaskarżone przez prokuratora postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2022 roku, sygn. akt III K 305/21 o przekazaniu sprawy prokuratorowi celem uzupełnienia istotnych braków postępowania przygotowawczego.

Jednocześnie postanowieniem tym sąd apelacyjny nakazał sądowi okręgowemu dalsze prowadzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku obrońcy wskazali, że oskarżeni nie zostali zawiadomieni o terminie posiedzenia zażaleniowego wyznaczonego na dzień 14 czerwca 2022 roku. Na potwierdzenie braku poinformowania oskarżonych o terminie posiedzenia przywołali akta sprawy oraz informacje znajdujące się w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych, z których wynika, iż zawiadomienia zostały skierowane wyłącznie do obrońców, z pominięciem oskarżonych.

Powyższa okoliczność w ocenie obrońców powoduje zasadność wznowienia postępowania na podstawie art. 540b § 1 k.p.k.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Nie może budzić wątpliwości, iż art. 540b § 1 k.p.k. – stanowiący podstawę wniosku obrońców – ogranicza możliwość wznowienia postępowania jedynie do orzeczeń prawomocnie kończących postępowanie sądowe. W literaturze słusznie wskazuje się, że przedmiotem wznowienia postępowania mogą być te prawomocnie zakończone postępowania sądowe, w których rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej oskarżonego lub o przedmiocie procesu karnego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej, chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego.

Wskazuje się jednak również, że orzeczeniami kończącymi postępowanie są nie tylko wyroki i postanowienia rozstrzygające w przedmiocie głównego nurtu postępowania, a więc m. in. wyroki skazujące, uniewinniające lub postanowienia o umorzeniu postępowania, ale także prawomocne orzeczenia wydawane w innych, także pobocznych nurtach procesu, pod warunkiem że definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (J. Matras [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020, art. 540).Analogicznie na powyższą kwestę zapatruje się także judykatura (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2010 r., V KO 47/10, OSNKW 2010, nr 8, poz. 73; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2022 r., V KO 36/22, LEX nr 3405911, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2022 r., V KO 47/22, niepublik.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie przyjmuje się, że atrybutu prawomocności, o którym mowa w art. 540 § 1 k.p.k., pozbawione jest postanowienie sądu odwoławczego uchylające wydane w ramach przewidzianej w art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k. kontroli aktu oskarżenia orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i przekazujące sprawę właściwemu sądowi pierwszej instancji do merytorycznego rozpoznania. Orzeczenie takie nie zamyka definitywnie kwestii odpowiedzialności karnej, którą wywołuje wniesienie aktu oskarżenia, i siłą rzeczy nie rodzi trwałego skutku (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2022 r., II KO 76/22, niepublik.).

Tym bardziej więc, prawomocności, o której mowa w art. 540b § 1 k.p.k., nie sposób przyznać postanowieniu sądu odwoławczego zmieniającemu orzeczenie o przekazaniu sprawy celem uzupełnienia postępowania przygotowawczego i przekazującemu ją właściwemu sądowi pierwszej instancji do merytorycznego rozpoznania, abstrahując już od sytuacji, iż z samego uzasadnienia wniosku obrońców wynika, iż wznowienie postępowania byłoby wykluczone także merytorycznie, w świetle brzmienia art. 540b § 2 k.p.k. Ponieważ przedmiotem postępowania objętego przedmiotowym wnioskiem o wznowienie była kwestia zasadności prowadzenia postępowania sądowego (oddania pod sąd), wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Skoro zatem przedmiotowe postanowienie nie może być przedmiotem postępowania wznowieniowego, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek obrońców bez rozpoznania (art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.) i obciążył oskarżonych kosztami sądowymi za postępowanie wznowieniowe (art. 639 k.p.k.).[asał]