I KO 81/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I KO 81/22 POSTANOWIENIE Dnia 3 sierpnia 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie zażalenia J. M.‎na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. o umorzeniu dochodzenia w sprawie […]-4.Ds. […],‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 3 sierpnia 2022 r.,‎wniosku Sądu Rejonowego w P.zawartego w postanowieniu z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt III Kp […]o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł : odmówić przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P. wystąpił w inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt III Kp […] wnioskodawca wskazał, że przy założeniu, że twierdzenia J. M. zawarte w piśmie z dnia 3 lipca 2022 r. popartym załącznikami są prawdziwe, dobro wymiaru sprawiedliwości wyklucza rozpoznanie zawisłej sprawy przez sędziów orzekających w poznańskich sądach. Ponadto liczne wnioski J. M. o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale III Karnym Sądu Rejonowego w P. praktycznie uniemożliwiają prowadzenie spraw z jego udziałem, a jedynym sposobem przeciwdziałania obstrukcji pokrzywdzonego jest ich przekazanie poza obszar apelacji […].

Wnioskodawca podniósł również, że Sąd Najwyższy powyższe stanowisko podzielił w postanowieniu z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt I KO 44/22. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Inicjatywa sądu właściwego do rozpoznania sprawy nie zasługuje na uwzględnienie z kilku powodów. Po pierwsze przypomnieć trzeba, że aby przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu nie jest wystarczające samo subiektywne przekonanie strony postępowania, że sprawa nie może być obiektywnie osądzona w sądzie pierwotnie właściwym (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2020 r., III KO 104/20, LEX nr 3093442).

Obawa w tym zakresie musi być realna. Tymczasem podniesione w piśmie J. M. z dnia 3 lipca 2022 r. zarzuty braku bezstronności i popełnienia przestępstw w związku z wykonywaniem obowiązków przez sędziów sądów poznańskich i prawników biorących udział w postępowaniach toczących się w tych sądach nie zostały w żadnym stopniu uprawdopodobnione. Za takowe nie sposób uznać załączonych przez pokrzywdzonego dokumentów, w tym plików zapisanych na płycie. Są to dokumenty urzędowe i nagrania, które w żadnej mierze nie rzutują negatywnie na obiektywizm Sądu Rejonowego w P. w niniejszej sprawie.Po drugie, pojęcie „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37 k.p.k. musi być oceniane przez pryzmat okoliczności danej sprawy.

Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w P. pod numerem III Kp […] jest rozpoznanie zażalenia na umorzenie dochodzenia w sprawie, która dotyczyła gróźb karalnych kierowanych pod adresem J. M. (art. 190 § 1 k.k.) oraz znęcania się nad dziećmi ww. (art. 207 § 1 k.k.). Z akt sprawy nie wynika, aby potencjalnymi sprawcami byli sędziowie sądu właściwego do rozpoznania sprawy czy też inne osoby pozostające z nimi w bliskich relacjach, co mogłoby wywoływać rzeczywiste wątpliwości co do obiektywizmu sądu jako całości.

Po trzecie, sam fakt kierowania wniosków o wyłączenie sędziów sądu właściwego i związane z tym trudności proceduralne w rozpoznaniu sprawy nie mogą być powodem zastosowania instytucji z art. 37 k.p.k. Nie służy ona bowiem unikaniu przez sądy miejscowo właściwe prowadzenia spraw niewygodnych, czy wręcz podejmowania przez nie prób pozbycia się spraw „pod byle pozorem” (por. postanowienie SN z dnia 25 września 2020 r., V KO 99/20, LEX nr 3154205). Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Należy także zauważyć, że paradoksalnie to nie zachowanie J.M., składającego liczne wnioski o wyłączenie sędziów czy też przyznanie pełnomocnika z urzędu, mogłoby doprowadzić do paraliżu wymiaru sprawiedliwości, a właśnie zaakceptowanie stanowiska sądu występującego z niniejszą inicjatywą. Byłby to prosty sposób do instrumentalnego wyeliminowania od orzekania kolejnych sądów, czy wręcz doprowadzenia do niemożności rozpoznania spawy przez jakikolwiek sąd. Sygnał, że sąd nie radzi sobie z kwestiami proceduralnymi z pewnością w odbiorze społecznym godziłby w autorytet wymiaru sprawiedliwości.

Po czwarte wreszcie, przekazanie innych spraw J. M. w trybie art. 37 k.p.k. poza apelację […] nie może przemawiać za zasadnością niniejszego wniosku. Decyzja w przywoływanej sprawie I KO 44/22 zapadła w odmiennym układzie procesowym. Ponadto Sąd Najwyższy już kilkakrotnie odmawiał przekazania sprawy ww. innemu sądowi równorzędnemu (vide postanowienia w sprawach V KO 84/20, V KO 19/21, I KO 61/22, I KO 66/22, I KO 68/22), co winno skłonić Sąd Rejonowy w P. do refleksji na przyszłość i zaniechania kierowania wniosków zbyt pochopnie.

Jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy, „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw, ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji sprawiedliwego procesu” (postanowienie SN z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040).Mając powyższe okoliczności na uwadze, orzeczono zatem jak w sentencji postanowienia. [as]