I KO 26/25 · Sąd Najwyższy

I KO 26/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Adam Roch‎SSN Stanisław Stankiewicz w sprawie J.K. skazanej z art. 207 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2025 r. wniosku obrońcy J.K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z 11 marca 2024 r. sygn. akt S.A. 23/23 na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k. i art. 544 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł:

1) wniosek oddalić;

2) obciążyć J.K. kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

UZASADNIENIE

St. szer. J.K. wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z 11 marca 2024 r. sygn. akt Sg 19/22 została skazana za przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 207 § 1a k.k. oraz z art. 270 § 1 k.k. na karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, środek karny podania wyroku do publicznej wiadomości i środek kompensacyjny w postaci nawiązki na rzecz pokrzywdzonego w wysokości 4.000,00 zł. Na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę st. szer. J.K., Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 7 listopada 2024 r. sygn. akt S.A. 23/24 zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że w pkt 1 w miejsce orzeczonej kary jednostkowej 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzekł karę jednostkową 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaś w pkt V w miejsce orzeczonej kary łącznej 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności orzekł karę w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby zobowiązując jednocześnie J.K. do informowania sądu o przebiegu okresu próby.

W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy. Pismem z 27 lutego 2025 r., obrońca skazanej wniósł o wznowienie wobec st. szer. J.K. postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7 listopada 2024 r. sygn. akt S.A. 23/24, z uwagi na fakt, że po wydaniu orzeczenia ujawniły się nowe dowody wskazujące na to, że skazana nie popełniła zarzucanych jej czynów. Obrońca wniósł również o uchylenie orzeczenia Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z 11 marca 2024 r. w sprawie Sg 19/22 i orzeczenia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7 listopada 2024 r. w sprawie S.A. 23/24.Nowymi istotnymi dowodami – na które wnioskodawca powołał się – mają być:1.wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu I Wydział Cywilny z 23 grudnia 2024 r. wraz z uzasadnieniem, sygn. akt I ACa 3458/23, na okoliczność braku stwierdzenia przez ten Sąd alienacji rodzicielskiej oraz jakiejkolwiek przemocy ze strony skazanej, wskazania przez ten Sąd, że skutki braku kontaktu P.K. z córką leżą również po stronie P.K.;2.Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru Korespondencji z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych […], na okoliczność daty odebrania przez pełnomocnika szer.

J.K. wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt I ACa 3458/23.Prokurator Prokuratury Krajowej, przedstawiając pisemną odpowiedź na stanowisko obrońcy, wniósł o oddalenie wniosku o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że prawomocny wyrok skazujący definitywnie zamknął obowiązywanie zasady domniemania niewinności skazanej w zakresie czynu będącego przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Orzeczenie to cechuje walor trwałości, niezmienności i ostateczności.

Tylko ekstraordynaryjne okoliczności, ściśle wskazane w przepisach procedury karnej, mogą zatem uzasadniać potrzebę jego wzruszenia w trybie wznowienia postępowania. Jedną z takich podstaw jest powołany we wniosku art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., aktualizujący się z chwilą ujawnienia po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów przemawiających za tym, że skazany nie popełnił przypisanego mu czynu. Należy przy tym mieć na względzie, że nowe fakty i dowody w rozumieniu powyższego przepisu mogą stanowić podstawę wznowienia, jeśli nie były uprzednio znane ani sądowi, ani stronie, nie tylko na etapie postępowania rozpoznawczego, lecz także postępowania odwoławczego, gdyż w tym stadium procesu odwołujący się może powołać nowe fakty lub dowody, gdy nie mógł tego uczynić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a nadto z wysokim prawdopodobieństwem wskazują na błąd sądowy w zakończonym postępowaniu (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. przez powiązanie go z treścią art. 427 § 3 k.p.k.).

Aby zatem sygnalizowane przez wnioskodawcę nowe fakty i dowody implikowały wydanie rozstrzygnięcia o treści przez niego postulowanej, muszą one wskazywać na to, że prawomocne orzeczenie jest błędne, przy czym stopień pewności co do tej sądowej pomyłki określa się jako "graniczący z pewnością" lub wskazujący na "duże lub wysokie prawdopodobieństwo". Słowem nie jest wystarczające zgłoszenie samego faktu ujawnienia "nowych faktów lub dowodów", albowiem postępowanie karne nie podlega wznowieniu w razie zgłoszenia we wniosku jakichkolwiek wątpliwości co do trafności zapadłego rozstrzygnięcia, ale jedynie wtedy, gdy owe nowe fakty lub dowody w sposób wiarygodny podważają prawdziwość dokonanych ustaleń faktycznych, a więc zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie odmienne od poprzedniego (postanowienie SN z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I KO 116/24).

Ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, a to z uwagi na istnienie domniemania prawidłowości prawomocnego orzeczenia (res iudicata pro veritate accipitur), w tym prawdziwości ustaleń, a niewykazanie rzeczonego novum powoduje oddalenie wniosku. Analiza treści wniosku wskazuje, iż jego autor wskazaną wagę wiąże ściśle z treścią wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu I Wydział Cywilny z 23 grudnia 2024 r. wydanym w sprawie I ACa 3458/23, która w opinii wnioskodawcy przemawia za uniewinnieniem st. szer. J.K. od przypisanego jej czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 207 § 1a k.k. oraz w art. 270 § 1 k.k., jako że w treści tego wyroku nie zawarto stwierdzenia o alienacji rodzicielskiej, ani jakiejkolwiek przemocy ze strony skazanej, a winną braku kontaktu z małoletnią córką obarczono P.K.

Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy, stwierdzić należy, iż zgodnie ‎z art. 8 § 1 k.p.k., sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu, z tym jednak zastrzeżeniem, iż wiążą go prawomocne orzeczenia innych sądów kształtujące prawa i obowiązki. Implikuje to stwierdzenie, iż chociaż niewątpliwie wyrok w sprawie o rozwód jest orzeczeniem o takim charakterze, to nie obejmuje jednak odmiennej oceny materiału dowodowego, dokonanej przez sąd w czasie rozpoznawania innej niż karna sprawy, która nie może być poczytana za "nowe fakty lub dowody" w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienie SN z 10 czerwca 2005 r. sygn. akt WZ 31/05, OSNwSK 2005, poz. 1140).

Poczynione w nim odmienne ustalenia faktyczne sądu cywilnego nie są same w sobie podstawą wznowienia postępowania karnego, ale mogą wskazać na istnienie nowych dowodów uzasadniających taki wniosek. To nie wyrok cywilny, ale odkryte w jego trakcie nowe dowody mają znaczenie dla wznowienia. Ocena ich wartości, a więc potencjalnej zdolności do wiarygodnego podważenia powinna odbywać się w ścisłym związku z dotychczas przeprowadzoną oceną zgromadzonych w sprawie dowodów. Taka ocena jednoznacznie wskazuje, iż przedstawione we wniosku dowody takiej wartości nie przedstawiają, nie tylko z tego powodu, iż sądy cywilne obu instancji za jedynie winną rozpadu małżeństwa uznały skazaną.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż ustalenia sądu cywilnego w żaden sposób nie podważają tych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej skazanej, za czyn obejmujący okres od 1 sierpnia 2016 r. do 9 grudnia 2019 r. Te dokonane na dzień 23 grudnia 2024 r., poczynione w związku z orzeczonym rozwodem odzwierciedlają natomiast aktualną sytuację wychowawczą oraz kompetencję stron do sprawowania opieki nad małoletnią córką. Tym samym wbrew twierdzeniom obrońcy nie podważają wiarygodnie ustaleń faktycznych sądów karnych rozstrzygających o odpowiedzialności karnej st. szer.

J.K. w sposób stwarzający wysokie prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie odmienne od poprzedniego. Zresztą w zaistniałej sytuacji nie może być mowy ani o nowych źródłach dowodowych, ani środkach dowodowych w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Są one przecież co do zasady tożsame w obu postępowaniach.W świetle powyższego przypomnieć należy, iż postępowanie wznowieniowe nie służy poszukiwaniu dowodów, ale jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia.

W jego trakcie nie przeprowadza się postępowania dowodowego, ‎a jedynie ocenia, czy przedstawione przez stronę dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. Także dopuszczalne w ograniczonym zakresie czynności sprawdzające (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), mogą być prowadzone tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu wyroku (por. postanowienie SN z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II KO 170/24).Jako że wniosek o wznowienie postępowania znajdował swoje oparcie w dowodach o charakterze dokumentarnym, które przede wszystkim znane były wnioskodawcy, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zachodziła potrzeba udziału stron w posiedzeniu w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 544 § 3 k.p.k.).Rozstrzygnięcie o kosztach związanych z postępowaniem wznowieniowym znajduje oparcie w przepisie art. 639 k.p.k.

Mając na uwadze, iż podstawą wznowienia postępowania karnego, o jakiej mowa w przepisie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., nie mogą być wszelkie nowe fakty lub dowody, lecz jedynie te, które wskazują na jedną z trzech okoliczności w nim wyliczonych, które w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.[wb][a.ł]