I KO 121/24 · Sąd Najwyższy

I KO 121/24 POSTANOWIENIE Dnia 12 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie R. D. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2024 r. wniosku przekazanego przez Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego o wyłączenie sędziów Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie od udziału ‎w sprawie Ko 34/24 (Kz 10/24) postanowił:

1. na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. wyłączyć sędzię Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie płk A.K. od udziału w sprawie; 2. żądania wyłączenia od udziału w sprawie złożone przez sędziów: P.R., płk A.K., płk T.K., płk L.H., płk M.K., płk R.G. i płk P.W. pozostawić bez rozpoznania;

3. na podstawie art. 43 k.p.k. sprawę przekazać Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. UZASADNIENIEZarządzeniem z dnia 30 października 2024 roku, Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie – wobec niemożności utworzenia składu Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie do rozpoznania żądania sędziego płka P.W. wyłączenia od udziału w sprawie z powodu uprzedniego złożenia wniosków o wyłączenie od udziału w niniejszej sprawie przez wszystkich sędziów WSO w Warszawie – przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Na wstępie rozważań dostrzec należy, że postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2024 roku, sygn. akt I KO 118/23, wyłączono sędziów Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie: płk R.G., P.R., płk A.K., płk S.S., płk T.K., płk M.K., płk P.W. i płk L.H. od udziału w sprawie Ko 20/23, której przedmiotem było rozstrzygnięcie w przedmiocie przekazania sprawy o sygn. Kz 10/24 (rozpoznania zażalenia prokuratora na postanowienie o umorzeniu postępowania) innemu sądowi równorzędnemu.

Jednocześnie postanowieniem tym na podstawie art. 43 k.p.k. sprawę tę przekazano do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. Zauważyć przy tym należy, że powodem wyłączenia wszystkich powyżej wskazanych sędziów nie były okoliczności dotyczące kwestii incydentalnej, ale związana ze sprawą główną zawodowa i towarzyska znajomość z oskarżonym R. D. .W kontekście powyższego zauważyć należy, że w doktrynie zdecydowanie dominuje pogląd, że termin „sprawa” użyty w regulacjach dotyczących wyłączenia sędziego należy rozumieć szeroko.

Według D. Świeckiego wyłączenie sędziego od „udziału w sprawie” należy odnieść nie tylko do prowadzenia rozprawy czy do orzekania w sprawie, lecz także do wszelkich czynności procesowych związanych z daną sprawą, a więc również do wydawania postanowień i zarządzeń związanych z tokiem sprawy w danej instancji. Pojęcie „sprawy” obejmuje swoim zakresem każdą kwestię podlegającą rozstrzygnięciu w danej sprawie i w każdym stadium procesu karnego. Wyłączenie sędziego z mocy prawa następuje więc nie tylko w stadium jurysdykcyjnym, lecz także w postępowaniu przygotowawczym oraz w postępowaniu wykonawczym.

Odnosi się do postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia danej kwestii zarówno o charakterze zasadniczym (główny przedmiot procesu), jak i o charakterze incydentalnym (D. Świecki, Komentarz do art. 40, teza 6 oraz art. 41 teza 16 (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023). Także zdaniem H. Paluszkiewicz sformułowanie „udział w sprawie” ma znaczenie szersze niż zwrot „udział w rozpoznaniu sprawy”, stąd też obejmuje ono swym zakresem nie tylko czynności procesowe związane bezpośrednio z przedmiotem procesu, lecz także orzekanie w kwestiach incydentalnych (H.

Paluszkiewicz, Komentarz do art. 40, teza 5 (w:) K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2020). Akceptując powyżej prezentowane w doktrynie poglądy stwierdzić należy, ‎że dokonane postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2024 roku, sygn. akt I KO 118/23, wyłączenie sędziów pozostaje trwałe i skuteczne także w niniejszym postępowaniu. Sędziowie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie płk R.G., P.R., płk A.K., płk S.S., płk T.K., płk M.K., płk P.W. i płk L.H. zostali wyłączeni od jakiegokolwiek udziału w sprawie wiążącej się z ustalaniem kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego R.

D. . Powoduje to, że w aktualnym stanie sprawy nie jest możliwe rozstrzygnięcie o wyłączeniu sędziego płka P.W. oraz pozostałych sędziów, albowiem zostali oni już wyłączeni od udziału w analizowanej sprawie na mocy wyżej wskazanego postanowienia. Konfrontacja treści postanowienia zapadłego w sprawie I KO 118/23 z aktualnym wnioskiem Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie wskazuje, że jedyną sędzią obecnie mogącą rozpoznać sprawę pozostaje sędzia płk A.K.. Jednocześnie jednak sędzia ta również złożyła żądanie wyłączenia od udziału w sprawie (k. 4 akt SN).

Wprawdzie żądanie to dotyczyło kwestii rozpoznania żądania wyłączenia sędziego P.R., jednak argumentacja przedstawiona w oświadczeniu sędzi wprost odwołuje się do zawodowych i towarzyskich relacji z podsądnym R. D. . Dostrzegając tę okoliczność i zasadność wyłączenia sędzi z powodów wskazanych w jej oświadczeniu, Sąd Najwyższy, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, postanowił o wyłączeniu sędzi płk A.K. od udziału w przedmiotowej sprawie, co analogicznie jak w odniesieniu do pozostałych sędziów Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie pociąga za sobą skutek w postaci niemożności udziału w sprawie głównej, o sygn.

Kz 10/24, dotyczącej rozpoznania zażalenia prokuratora na postanowienie o umorzeniu postępowania.W powstałej zatem sytuacji procesowej – gdy wyłączeni pozostają wszyscy sędziowie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie – zaszła konieczność przekazania sprawy w trybie art. 43 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu. Jako właściwy do orzekania w przedmiocie wywiedzionego przez prokuratora zażalenia wskazać należało Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu.[J.J.][ał]] ‎