I KK 446/23 · Sąd Najwyższy

I KK 446/23 POSTANOWIENIE Dnia 18 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 18 stycznia 2024 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. sprawy R. M., skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt VII Ka 1080/21, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 30 września 2014 r, sygn. akt II K 326/12, p o s t a n a w i a:

1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2) obciążyć oskarżonego kosztami postępowania kasacyjnego;

3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. D. S., Kancelaria Adwokacka w […], kwotę 1200 zł, w tym 23 % VAT, za pomoc prawną udzieloną skazanemu z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji.[PGW] UZASADNIENIER. M. został oskarżony o to, że:1.w okresie letnim 2011 r. w S., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd E. S. – P., co do posiadania wykształcenia prawniczego, a tym samym kwalifikacji zawodowych umożliwiających świadczenie usług prawnych, czym podstępnie skłonił ją do zawarcia umowy, dotyczącej świadczenia usług prawnych związanych z przeciwdziałaniem eksmisji, a w konsekwencji do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w łącznej kwocie 1230 zł, z czego 200 zł przekazała w/w w dniu zawarcia umowy, a pozostałą część kwoty w dniu 16 sierpnia 2011 r., przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt […], za przest. z art. 286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r. tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.2.w sierpniu 2011 r. w S., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wyzyskał błędne przekonanie W.

O., dotyczące posiadania przez niego kwalifikacji prawniczych, albowiem podczas tytułowania przez świadka „mecenasem” nie zrezygnował z tego, tworząc pozory dysponowania takimi kwalifikacjami, jednocześnie składając obietnicę fachowych czynności co do postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych, podczas gdy nie posiadał jakichkolwiek kwalifikacji merytorycznych w tym zakresie, doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, na łączną kwotę 2460 zł, przy czym 200 zł zostało przekazane przez pokrzywdzonego w dniu 19.08.2011 r., kwota 1800 zł dnia 31.08.2011 r., natomiast kwota 460 zł dnia 07.09.2011 r., przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt II K […], za przest. z art. 286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r.tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k.3.w bliżej nieokreślonym dniu sierpnia 2011 r. w S., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził F.

S. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1230 zł po uprzednim wprowadzeniu go w błąd, polegającym na stworzeniu pozorów co do posiadanych kwalifikacji umożliwiających świadczenie usług prawnych poprzez przekazanie informacji, iż posiada wiedzę umożliwiającą zajęcie się zleconą sprawą, a następnie przekazanie wiadomości, że prowadzenie sprawy zleconej przez pokrzywdzonego będzie wymagało sporządzenia wielu pism, przy określeniu wysokości wynagrodzenia w kwocie 300 zł, za jedno pismo, a odstąpienie od umowy będzie związane z koniecznością uiszczenia kwoty 5000 zł, podczas gdy w rzeczywistości sporządził dla pokrzywdzonego jeden projekt pisma, a jednoczenie nie istniała jakakolwiek podstawa umożliwiająca żądanie kar umownych od pokrzywdzonego, przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt […], za przest. z art.286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r. tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.4.w dniu 31 sierpnia 2011 r. w S. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził B.

D. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w kwocie 150 zł za udzieloną poradę, po uprzednim wprowadzeniu jej w błąd, co do posiadanych kwalifikacji umożliwiających świadczenie usług prawnych poprzez potwierdzenie na pytanie pokrzywdzonej oczekującej porady prawnej, iż po to istnieje prowadzona przez niego firma, przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt […], za przest. z art.286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r. tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. 5.w dniu 15 października 2011 r. w S. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd W.

O., co do zamiaru ułatwienia mu kontaktu z fachowym pełnomocnikiem prawnym, mającego reprezentować córkę w/w, w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, doprowadzając W. O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w kwocie 500 zł, którą to kwotę pobrał tytułem zaliczki, przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt […], za przest. z art. 286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.6. w dniu 11 października 2011 r. w P. T., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wyzyskał błędne przekonanie T.

W., dotyczące posiadania przez niego kwalifikacji prawniczych, albowiem podczas tytułowania przez świadka „mecenasem” nie zrezygnował z tego, tworząc pozory dysponowania takimi kwalifikacjami, jednocześnie składając obietnicę fachowych czynności w powierzonej mu sprawie, a nawet reprezentowania w Prokuraturze i w Sądzie w toku ewentualnych prowadzonych postępowań, podczas gdy nie posiadał jakichkolwiek kwalifikacji merytorycznych w tym zakresie, ponadto poinformował, że prowadzenie zleconej sprawy będzie wymagało sporządzenia pism, przy określeniu wysokości wynagrodzenia w kwocie 1000 zł, a w sytuacji trafienia sprawy do Sądu drugiej instancji koniecznym będzie dokonanie dopłaty w wysokości 2000 zł po czym podstępnie skłonił pokrzywdzoną do zawarcia umowy, dotyczącej świadczenia usług prawnych w wyniku czego doprowadził pokrzywdzoną do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na łączną kwotę 2460 zł, przy czym 400 zł zostało przekazane przez pokrzywdzoną w dniu 11.10.2011 r., kwota 600 zł dnia 22.10.2011 r., kwota 230 zł dnia 12.11.2011 r. przekazem pocztowym, natomiast ostatnia kwota w wysokości 1230 zł w dniu 17.11.2011 r., przy czym zarzucanego przestępstwa dopuścił się przed upływem 5 lat, od odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, za umyślne przestępstwo podobne - orzeczonej przez Sąd Rejonowy w P. dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt […], za przest. z art. 286 § 1 kk i inne, a odbywanej od 27 sierpnia 2007 r. do dnia 16 września 2009 r. przy zaliczeniu okresów pozbawienia wolności od 30 listopada 2001 r. do 3 stycznia 2002 r., od 3 lipca 2002 r. do 16 grudnia 2002 r., od 16 grudnia 2003 r. do 10 listopada 2005 r., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kka czynów opisanych w pkt. 1-6 dopuścił się w ciągu przestępstw, tj. o przest. z art.286 1 kk w zw. z art. 64 § 1 k.k. i przy zast. art. 91 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II K 326/12, Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich:

I. uznał oskarżonego R. M. za winnego popełnienia przestępstw opisanych w pkt. 1 - 6 części wstępnej wyroku, przy czym ustalił, iż czynów tych oskarżony dopuścił się w warunkach ciągu przestępstw, tj. uznał go za winnego popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na podstawie art.286 § 1 k.k. w zw. z art.91 § 1 k.k., wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art.33 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego R. M. grzywnę w wysokości 100 (stu) stawek dziennych przyjmując, że jedna stawka dzienna równoważna jest kwocie 50 (pięćdziesięciu) złotych;III. na podstawie art. 41 § 2 k.k. orzekł wobec R.

M. środek karny w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej w zakresie udzielania porad prawnych na okres 3 (trzech) lat;IV. na podstawie art.46 § 1 k.k. orzekł wobec R. M. środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych:-E. S. -P. kwoty w wysokości 1230 (jeden tysiąc dwieście trzydzieści) złotych,-W. O. kwoty w wysokości 2960 (dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt) złotych,-B. D. kwoty w wysokości 150 (sto pięćdziesiąt) złotych,-T. W. kwoty w wysokości 2460 (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt) złotych,-F.

S. kwoty w wysokości 1230 (jeden tysiąc dwieście trzydzieści) złotych) zł; Od powyższego wyroku apelacje wywiedli: oskarżyciel publiczny, oskarżony i jego obrońca. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego, w części dotyczącej orzeczenia o karze. Oskarżony zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Obrońca także zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Opolu z dnia 22 maja 2023 r. (sygn. akt VII Ka 1080/21) zmieniono wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że: 1)co do orzeczonej wobec oskarżonego w pkt. II części dyspozytywnej kary grzywny, wysokość jednej stawki dziennej grzywny ustalono na kwotę 10 złotych;2)na podstawie art. 63 § 3 k.k. na poczet orzeczonego w pkt. III części dyspozytywnej środka karnego w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej w zakresie udzielania porad prawnych, zaliczono oskarżonemu okres stosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci nakazu powstrzymania się od wykonywania działalności gospodarczej w zakresie udzielania porad prawnych od dnia 27 marca 2012 r. do dnia 30 września 2014 r.W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Od powyższego orzeczenia kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając wyrokowi: „1) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nie należyte rozpoznanie przez Sąd Okręgowy wszystkich zarzutów apelacyjnych stawianych przez obrońcę oskarżonego orzeczeniu Sądu I instancji, a dotyczących kwestii oceny materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich, jak i usprawiedliwionej nieobecności oskarżonego na rozprawie w dniu 26 września 2014 roku, gdzie jego obecność należy uznać za obowiązkową,2) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a to art. 156 § 1 i 2 k.p.k. poprzez nienależyte udostępnienie skazanemu akt przedmiotowego postępowania, co uniemożliwiło mu odpowiednie przygotowanie się do rozpraw,3) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 374 § 1 k.p.k., mające wpływ na treść orzeczenia poprzez nie doprowadzenie go na termin rozpraw odwoławczych pomimo wyraźnych żądań oskarżonego w tym zakresie,4) rażące naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a ’ to art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. poprzez sprzeczną z faktami analizę, przez Sąd Odwoławczy, zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że skazany dopuścił się zarzucanych mu czynów bez jednoczesnego rozpoznania złożonych przez skazanego wniosków dowodowych,5) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, to art.

7. art. 167 k.p.k. i 410 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. wzw. z art. 424 § 1 pkt 1 KPK, poprzez oddalenie w toku rozprawy odwoławczej z dnia 09 stycznia 2023 roku oraz w dniu 18 maja 2023 roku wszystkich wniosków formalnych jak i dowodowych oskarżonego i jego f obrońcy, które miały istotne znaczenie z punktu widzenia zarzucanych oskarżonemu czynów zabronionych oraz analizy materiału dowodowego, jak i zagwarantowania prawa do obrony oskarżonego,6) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a to art. 167 k.p.k. w. zw. z art. 201 k.p.k. poprzez zaniechanie przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego z zakresu fonoskopii.” Skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego w Opolu.

Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym.Zarzut pierwszy jest niezasadny, gdyż nie koresponduje merytorycznie z tym, co zawarł Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku w pkt 3.2 jego uzasadnienia. Skarżący wskazuje, ze brak uczestnictwa w rozprawie był spowodowany obiektywnymi okolicznościami. Sąd wyraźnie ukazuje inną wersję wydarzeń, tj. okoliczność, że oskarżony wiedział o terminie rozprawy z dużym wyprzedzeniem i nigdy nie usprawiedliwił swojej nieobecności.

Nadto inne obowiązki przewidziane na ten sam dzień dało się bez problemu pogodzić z udziałem rozprawie. Wywód prawny Sądu dotyczący wówczas obowiązujących przepisów procedury i ich znaczenia dla oceny nieobecności oskarżonego Sąd Najwyższy uznaje za przekonywujący i pozostaje odesłać do tych kompleksowych rozważań. Pozostałe zarzuty nie zostały w jakikolwiek sposób uzasadnione w kasacji, stąd nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się do nich. To na profesjonalnym pełnomocniku strony w postępowaniu kasacyjnych spoczywa ciężar prawidłowego sformułowania nadzwyczajnego środka odwoławczego.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. [PGW][ał]