I KK 385/23 · Sąd Najwyższy

I KK 385/23 POSTANOWIENIE Dnia 8 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie W. P. skazanego z art. 178 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 kwietnia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Zbigniewa Kapińskiego od udziału w sprawie I KK 385/23 Sądu Najwyższego na podstawie art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej SSN Zbigniewa Kapińskiego od udziału w sprawie I KK 385/23.

UZASADNIENIE

Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV Ka 511/23, został zaskarżony kasacją obrońcy skazanego W.P. Kasacja została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą I KK 385/23. Zarządzeniem z dnia 15 lutego 2024 r. sprawę skierowano do rozpoznania na rozprawie kasacyjnej w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący), SSN Paweł Kołodziejski (sprawozdawca) i SSN Adam Roch. Zawiadomiony o składzie Sądu obrońca skazanego złożył datowane na 12 marca 2024 r. wnioski o zbadanie spełnienia przez sędziów Zbigniewa Kapińskiego i Adama Rocha wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (złożono również wniosek o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego).

Zarządzeniami z dnia 20 marca 2024 r. odrzucono wnioski o zbadanie spełnienia przez SSN Zbigniewa Kapińskiego i SSN Adama Rocha wymogów niezawisłości i bezstronności. Zarządzono jednocześnie, by pisma obrońcy potraktować jako wnioski złożone w trybie art. 41 § 1 k.p.k., tj. jako wnioski o wyłączenie poszczególnych sędziów od udziału w opisanej sprawie kasacyjnej. Wniosek dotyczący Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej Zbigniewa Kapińskiego został zarejestrowany w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych pod numerem 408.

W uzasadnieniu wniosku zawarto rozważania dotyczące m.in. relacji między przepisami art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym a stanowiskami wyrażonymi w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz treścią normatywną art. 41 § 1 k.p.k. W argumentacji odwołano się także do orzecznictwa trybunałów europejskich i ich znaczenia dla podnoszonej we wniosku kwestii.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Pan Zbigniew Kapiński został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, przy czym wadliwość tej procedury omówiona została we wskazanych wcześniej uchwałach Sądu Najwyższego.Przepis art. 41 § 1 k.p.k. jest jednym z elementów chroniących prawo strony do niezależnego i bezstronnego sądu, co oznacza, że musi być on wykładany w ten sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą.

W ramach kontroli tego prawa trzeba mieć na uwadze, czy rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych (por. postanowienie SN z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21). W sytuacji złożenia wniosku o wyłączenie jest oczywiste, że strona dostrzega wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN Zbigniewa Kapińskiego, które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby w składzie rozstrzygającym sprawę zasiadał ten sędzia.

Taka konkluzja wynika wyroku ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz innych orzeczeń trybunałów europejskich. Każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (szerzej w tym zakresie np. postanowienia SN: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; zob. także postanowienie SN z dnia 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Stwierdzenie to jest tym bardziej uprawnione, gdy dostrzeże się, że EKPC w kolejnych swoich orzeczeniach przeciwko Polsce do takich samych wniosków doszedł na gruncie orzekania w Sądzie Najwyższym przez sędziów wadliwie powołanych do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Cywilnej (wyroki ETPC w sprawie Dolińska-Ficek oraz Ozimek, a także Advance Pharma sp. z o.o.). Z tych powodów kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a także mając na uwadze konieczność wyeliminowania skutków w postaci ewentualnego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą, należało wyłączyć od rozpoznania wskazanej sprawy sędziego SN Zbigniewa Kapińskiego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2022 r., II PUB 2/22, z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, z dnia 17 sierpnia 2023 r., I KK 301/22, z dnia 31 stycznia 2024 r., II KB 27/23 i z dnia 8 lutego 2024 r., III KK 623/22). [J.J.][ał] ‎