I KK 301/22 · Sąd Najwyższy

I KK 301/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2023 r., wniosku SSN Antoniego Bojańczyka o jego wyłączenie od rozpoznania wniosku SSN Igora Zgolińskiego o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy I KK 301/22 p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku SSN Igora Zgolińskiego o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy I KK 301/22. UZASADNIENIEZarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 31 października 2023 r.

SSN Antoni Bojańczyk został wyznaczony do rozpoznania wniosku SSN Igora Zgolińskiego z dnia 27 października 2023 r. o wyłączenie go od rozpoznania sprawy I KK 301/22. Uzasadniając swój wniosek SSN Antoni Bojańczyk wskazał na jego uprzednie wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów w tej sprawie. Dlatego orzekanie przez niego w przedmiocie kolejnego wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego może się jawić jako „dyskusyjne” i prowadzić do subiektywnych wątpliwości w przedmiocie jego bezstronności u zewnętrznych obserwatorów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.Podstawą wyłączenia sędziego jako iudex suspectus może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK-A 1999, z. 1, poz. 3, oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, z. 7, poz. 67, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007, z. 5, poz. 39, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400, oraz z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543).

Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwraca uwagę na bezstronność sędziego w aspekcie subiektywnym. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne (por. wyroki ETPCz: z dnia 10 października 2000 r., nr 42095/98, Daktaras v. Litwa, LEX nr 76722, oraz z 10 kwietnia 2003 r., nr 39731/98, Sigurdsson v. Islandia, LEX nr 78238).Podkreślić należy, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności.

Zatem o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu leżącego u podstaw wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., IV KO 20/22). Faktem jest, że w niniejszej sprawie, w kasacji, która została wniesiona od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2022 r, sygn. akt II AKa 91/21, podniesiono m.in. zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez wydanie orzeczenia pierwszoinstancyjnego przez Sąd, w którego składzie orzekającym zasiadała osoba powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.W tej sytuacji, skoro SSN Antoni Bojańczyk został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek tak samo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, jest oczywiste, że jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, chociażby jedynie z zakresie rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego od rozpoznania tej sprawy, mógłby w odbiorze zewnętrznym zostać odebrany jako niezapewniający bezstronnego rozpoznania tego wniosku.

Zasadność wyłączenia SSN Antoniego Bojańczyka wynika również z okoliczności, że wniosek SSN Igora Zgolińskiego dotyczy takich okoliczności wpływających na postrzeganie jego bezstronności, które odnoszą się również do SSN Antoniego Bojańczyka. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.[SOP] [ał]