I KK 258/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I KK 258/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Marek Siwek‎SSN Paweł Kołodziejski w sprawie M. S., skazanego z art. 216 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 16 listopada 2022 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt VI Ka 169/21, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn.

II K 841/19, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. II K 841/19, M. S. został uniewinniony od zarzutu popełnienia czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.W następstwie rozpoznania apelacji, wniesionych przez prokuratora oraz kuratora małoletniego oskarżyciela posiłkowego, wyrokiem Sądu Okręgowego ‎w Jeleniej Górze z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt VI Ka 169/21, zaskarżony wyrok został zmieniony poprzez przyjęcie, że zarzucone oskarżonemu przestępstwo polegało na tym, że w okresie od stycznia 2018 r. do czerwca 2019 r. w J. działając w krótkich odstępach czasu i ze z góry powziętym zamiarem wielokrotnie znieważył oraz naruszył nietykalność cielesną J.

K. - małoletniego syna swojej konkubiny - w ten sposób, że wyzywał go słowami powszechnie uważanymi za obelżywe a także słowami obraźliwymi, a ponadto szarpał go za ręce i bark, oraz popychał, a czyn zakwalifikowano z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., oraz po ustaleniu, że wina i społeczna szkodliwość tego przestępstwa nie są znaczne na podstawie art. 66 § 1 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne wobec M. S. zostało warunkowo umorzone na okres próby wynoszący rok, z jednoczesnym oddaniem oskarżonego pod dozór kuratora.

Orzeczono nadto o kosztach postępowania. Powyższy wyrok na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył na niekorzyść skazanego Prokurator Generalny, formułując zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, ‎a mianowicie art. 66 § 1 k.k., polegającego na tym, że Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, po dokonaniu zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji poprzez przyjęcie, że zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko M.

S., mimo braku określonej w tym przepisie przesłanki uprzedniej niekaralności sprawcy za przestępstwo umyślne, gdyż był on już wcześniej karany m.in. za przestępstwa z art. 280 § 2 k.k.. Prokurator Generalny w konsekwencji tego zarzutu wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co skutkowało wydaniem orzeczenia kasatoryjnego w trybie art. 535 § 3 k.p.k.Trafnie podniósł Prokurator Generalny, że zaskarżony wyrok jest wadliwy.

Wydany bowiem został z rażącym i mającym istotny wpływ na to rozstrzygnięcie naruszeniem prawa (art. 523 § 1 k.p.k.). Dokonując zmiany zaskarżonego wyroku poprzez odmienne orzeczenie co do istoty i uznanie skazanego za winnego popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 216 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Sąd Okręgowy dopuścił się błędu, polegającego na warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec skazanego w sytuacji, w której nie zmaterializowały się wszystkie przesłanki uprawniające do zastosowania tej instytucji.

Zgodnie z art. 66 § 1 k.k. orzeczenie tego środka probacji jest dopuszczalne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Tymczasem jedno z niezbędnych kryteriów, w postaci uprzedniej niekaralności za przestępstwo umyślne, nie zostało w niniejszej sprawie spełnione.

Przed wydaniem zaskarżonego wyroku M. S. był już bowiem wcześniej, kilkukrotnie, prawomocnie skazany za przestępstwa umyślne. Z załączonych do akt sprawy danych z Krajowego Rejestru Karnego oraz odpisów poszczególnych wyroków wynika mianowicie, że był uprzednio karany m.in. za następujące czyny zabronione: z art. 280 § 2 k.k. i art. 275 § 1 k.k. (wyrok z dnia 13 września 2000 r.), z art. 178a § 1 k.k. (wyrok z dnia 16 marca 2009 r.), z art. 207 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. (wyrok z dnia 18 listopada 2016 r.), z art. 157 § 1 k.k. (wyrok z dnia 8 grudnia 2016 r.), z art. 178a § 4 k.k. (wyrok z dnia 12 października 2016 r.) - k. 167-169, k. 193-198.

Zatem w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, tj. w dniu 18 czerwca 2021 r. nie było dopuszczalne warunkowe umorzenie postępowania wobec skazanego. Wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia było przejawem rażącego naruszenia art. 66 § 1 k.k. Bezsporne jest, że opisane uchybienie miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, skutkując bezpodstawnym zastosowaniem warunkowego umorzenia postępowania karnego, zastrzeżonego przez ustawodawcę dla osób uprzednio niekaranych za występki umyślne.O niedopuszczalności warunkowego umorzenia postepowania w niniejszej sprawie decydowały już wprawdzie dane, którymi dysponował Sąd drugiej instancji w chwili wyrokowania niemniej jednak zgodzić należy się z zasadnym spostrzeżeniem zawartym w kasacji, że nie były to dane aktualne.

Obowiązek aktualizowania danych o karalności wynika z treści § 309 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1141). Zasadny był więc przytoczony pogląd autora kasacji (niejako na marginesie, wsparty stosownym orzecznictwem) o niedochowaniu należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego w omawianym zakresie, aczkolwiek ten mankament nie miał w niniejszym wypadku wypływu na treść orzeczenia. Mając powyższe na uwadze kasacja wniesiona na niekorzyść M.

S., z zachowaniem terminu, o którym stanowi art. 524 § 3 k.p.k., była zasadna w stopniu oczywistym i skutkowała – zgodnie z zawartym w niej wnioskiem – wydaniem orzeczenia kasatoryjnego. l.nał