I KK 213/24 · Sąd Najwyższy

I KK 213/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)‎SSN Anna Dziergawka (sprawozdawca)‎SSN Adam RochProtokolant Patrycja Kotlarska przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Warszawa - Praga w Warszawie delegowanego do Prokuratury Krajowej Jerzego Kopcia‎w sprawie M. P. oskarżonego z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. i inne‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r.,‎kasacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego na niekorzyść‎od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt VII Ka 730/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt II K 200/21, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Opolu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. [J.J.] Anna Dziergawka Wiesław Kozielewicz Adam Roch UZASADNIENIESąd Rejonowy w Opolu wyrokiem z dnia 22 maja 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 200/21: 1.uznał oskarżonego M.

P. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, popełnionego w okresie od stycznia 2009 r. do października 2012 r., to jest o przestępstwa skarbowego z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 i 2 k.k.s., przy zast. art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s., z tą zmianą, iż uznał, że oskarżony działał w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, a łączna kwota podatku do zapłaty wskazana w pkt. 3 lit. b wyniosła 12.405,00 zł i za to, na podstawie art. 56 § 1 k.k.s. przy zast. art. 7 § 2 k.k.s., art. 2 § 2 k.k.s., art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;2.na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. przy zast. art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. przy zast. art. 2 § 2 k.k.s. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby lat 3 (trzech);3.na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych w zw. z art. 113 k.k.s. oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił oskarżonego w całości od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.Apelacje od powyższego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego.Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 roku, w sprawie o sygn. akt VII Ka 730/23, po rozpoznaniu wniesionych apelacji:1.uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s. postępowanie karne w sprawie umorzył, a kosztami procesu w sprawie obciążył Skarb Państwa,2.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżanego M.

P. kwotę 1008 (jeden tysiąc osiem) złotych, tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy w postępowaniu odwoławczym.Kasację od powyższego wyroku wniósł Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:-rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 44 § 1 i § 5 k.k.s. oraz art. 44 § 2 k.k.s. polegające na uznaniu przez sąd odwoławczy, iż doszło do przedawnienia karalności czynu z art. 56 § 1 k.k.s., zarzucanego oskarżonemu M. P. w związku z ustaleniem, że doszło do przedawnieniem należności publicznoprawnej objętej zarzutem przed ogłoszeniem oskarżonemu M.

P. zarzutu, co spowodowało niezasadne umorzenie postępowania wobec oskarżonego M. P. ;-rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 70 § 4, art. 70 § 6 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325, z późn. zm.) poprzez jego nie zastosowanie do ustalenia daty przedawnienia zobowiązań podatkowych, których uszczuplenie zarzucono oskarżonemu. Zastosowanie ww. przepisów do ustalenia daty przedawnienia zobowiązań podatkowych będących przedmiotem zarzutu przedstawionego oskarżonemu w ocenie finansowego organu postępowania przygotowawczego prowadzi jednoznacznie do wniosku, iż nie doszło do przedawnienia należności publicznoprawnych, co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania;-rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.

Dz.U. z 2020 r. poz. 1325, z póżn. zm.) poprzez uznanie, że przepis ten ma zastosowanie do zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego zgodnie z art. 70 § 4 ww. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa mimo, iż z treści ww. artykułu jednoznacznie wynika, że podatnik ma zostać jedynie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego o czym, jak wynika z pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (k. 804) oskarżony jako podatnik został zawiadomiony, co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, obrońca oskarżonego wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.W trakcie rozprawy kasacyjnej Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu oraz obecny prokurator podtrzymali kasację i wnioski w niej zawarte.

Obrońca oskarżonego wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu okazała się zasadna i w konsekwencji musiała skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Opolu w postępowaniu odwoławczym.Skarżący ma niewątpliwie rację, gdy twierdzi, że Sąd Okręgowy w Opolu dopuścił się rażącej obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 44 § 1, 2 i 5 k.k.s. w powiązaniu z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Ordynacja podatkowa, uznając błędnie, iż doszło do przedawnienia karalności czynu, jak również przedawnienia należności publicznoprawnej, co spowodowało niezasadne umorzenie postępowania wobec M. P. .Już na wstępie widoczna jest lakoniczność i ogólnikowość orzeczenia sądu odwoławczego, co przekłada się na niemożność oceny, a nawet zrozumienia procesu decyzyjnego przedstawionego przez sąd II instancji w wyroku, który nie zawiera nawet wskazania daty przedawnienia karalności czynu, czy też daty przedawnienia należności publicznoprawnej, jak również sposobu jej obliczenia.

Istotnie sąd odwoławczy w sposób prawidłowy przywołał w uzasadnieniu wyroku zawartość normatywną dotyczącą przedawnienia karalności czynów, będących przedmiotem rozpatrywanej sprawy. I tak Sąd Okręgowy wskazał zarówno na treść art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s. w zw. z art. 44 § 3 k.k.s. oraz art. 44 § 5 k.k.s., uznając słusznie, że „do określenia terminu przedawnienia w niniejszej sprawie zastosowanie ma regulacja zawarta w przepisie 44 § 1 pkt 2 k.k.s., wskazująca, iż karalność przestępstwa skarbowego ustała po upływie dziesięcioletniego okresu od czasu popełnienia przestępstwa.

Nadto, bieg terminów przedawnienia przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej (m. in. z art. 56 § 1 k.k.s.), rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności (art. 44 § 3 k.k.s. in principio” (s. 54 uzasadnienia).Jednakże sąd ten, w następnym wersie uzasadnienia wyroku, arbitralnie wskazał, że: „Bezsprzecznie, wobec czynu zarzucanego oskarżonemu z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 i 2 k.k.s., przy zastosowaniu art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. - mając na względzie art. 56 § 1 k.k.s., przewidujący najsurowszą sankcję karną, należało stwierdzić przedawnienie karalności czynu”.

Można tylko skonstatować, że to jest całe uzasadnienie sądu odwoławczego w zakresie przyjęcia przedawnienia karalności przedmiotowego czynu. Trzeba jednocześnie podnieść, że w sprawie zaistniała sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem wyroku w tej kwestii, gdzie odniesiono się do treści art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s., z błędną podstawą umorzenia, gdzie sąd wskazał na treść art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s. Powyższe pozwala na wnioskowanie, że sąd niezasadnie uznał, że przedmiotowe przestępstwo przedawniło się z upływem 5 lat, a nie jak słusznie wskazał w uzasadnieniu, z upływem lat 10.

Sąd odwoławczy, jak podniesiono wcześniej, w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności, czy okres przedawnienia karalności czynu został przedłużony zgodnie z treścią art. 44 § 5 k.k.s., odpowiednio o 5 lub 10 lat. Zważyć bowiem należy, że na gruncie przepisów karno- skarbowych zgodnie z treścią art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. karalność przestępstwa skarbowego ustaje jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 5, gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat.

W przedmiotowej sprawie należy jednak zastosować przepis z pkt 2 k.k.s., albowiem czyn z art. art. 56 § 1 k.k.s. jest zagrożony karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności, zaś okres przedawnienia wynosi 10 lat. Przepis art. 44 § 3 k.k.s. modyfikuje jednak, wynikający z treści art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s., moment rozpoczęcia biegu przedawnienia wskazując, iż w wypadkach przewidzianych w § 1 lub § 2 bieg przedawnienia przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności. (zob. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2018 r., II KK 403/17).

Zatem bieg terminu przedawnienia karalności przestępstwa z art. 56 § 1 k.k.s. liczy się nie od czasu popełnienia przestępstwa, ale od końca roku, w którym upłynął termin płatności tej należności. Konkludując należy zatem stwierdzić, że termin przedawnienia przestępstwa zarzucanego oskarżonemu wyrokiem sądu meriti upłynąłby z dniem 31 grudnia 2022 r. Kwestią fundamentalną dla obliczenia terminu przedawnienia pozostaje ustalenie, czy do przedawnienia doszłoby przed przedstawieniem zarzutów w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 44 § 5 k.k.s., jeżeli w okresie przewidzianym w § 1 lub § 2 wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego przestępstwa skarbowego określonego w § 1 pkt 1 ustaje z upływem 5 lat, a przestępstwa skarbowego określonego w § 1 pkt 2 - z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu.

Analiza akt w przedmiotowej sprawie pozwala przyjąć, że w dniu 6 grudnia 2018 r. (k. 954 akt) doszło do przedstawienia zarzutów (ogłoszenia) oraz przesłuchania podejrzanego, a tym samym wszczęcia postępowania przeciwko osobie. Powyższe oznacza, że została spełniona wyrażona w art. 44 § 5 k.k.s. przesłanka wydłużenia terminu przedawnienia karalności o 10 lat, który to termin nastąpi z dniem 31 grudnia 2032 r. Zatem w rozpatrywanej sprawie, wbrew ustaleniom sądu odwoławczego, nie doszło do przedawnienia karalności czynu. Inaczej jednak sytuacja wygląda, przy uznaniu terminu wynikającego z błędnie wskazanej podstawy umorzenia, albowiem 5 lat upłynęłoby w dniu 31 grudnia 2017 r., a zatem przed przedstawieniem zarzutów, co spowodowałoby przedawnienie karalności czynu.

Do rozważenia pozostaje zasadnicza kwestia przedawnienia należności publicznoprawnej, która jest podstawowym zarzutem kasacyjnym, a która wymaga odrębnego omówienia. Tytułem wprowadzenia w tą problematykę należy wskazać, że przedawnienie karalności przestępstwa skarbowego to zupełnie odrębna instytucja od przedawnienia należności publicznoprawnej. Niewątpliwie jednak terminy te na siebie wzajemnie oddziałują, co wymaga wnikliwej analizy stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy (zob. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2018 r., II KK 403/17; wyrok SN z dnia 20 czerwca 2024 r., IV KK 515/23).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w przypadku przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej zgodnie z treścią art. 44 § 2 k.k.s. przedawnienie karalności następuje także wówczas, gdy doszło do przedawnienia tej należności. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że wprowadza on preferencyjny termin przedawnienia, który prowadzi do skrócenia podstawowych terminów wskazanych w art. 44 § 1 i 5 k.k.s. Zgodnie z tym przepisem przedawnienie następuje wówczas, gdy przed upływem określonych ogólnie terminów przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego dojdzie do przedawnienia samej należności publicznoprawnej.

Wynika to wprost z jednoznacznej wykładni art. 44 § 2 k.k.s. i reguły zgodnie z którą przedawnienie następuje „także wówczas", a zatem niezależnie od ogólnych terminów przedawnienia karalności. W sposób oczywisty zatem możliwe jest w ten sposób wskazanie szczególnego, tj. krótszego okresu, z upływem którego do przedawnienia karalności tych wskazanych konkretnie przestępstw dochodzi (zob. wyrok SN z 6 maja 2021 r., III KK 349/20).Na gruncie przedmiotowej sprawy sąd odwoławczy prawidłowo wskazał na normatywną podstawę do stwierdzenia przedawnienia należności publicznoprawnej zawartą w treści art. 44 § 2 k.k.s., wiążąc ją słusznie z przepisem art. 44 § 5 k.k.s. Jednak i w tym zakresie sąd II instancji uznał w sposób całkowicie arbitralny, że „Niewątpliwie, w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia wymagalności należności publicznoprawnej”.

Rzecz w tym, że sąd odwoławczy w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska, nie wskazał, kiedy nastąpiło przedawnienie tej należności, a zatem nie sposób także ocenić, czy doliczył do terminu przedawnienia okres dodatkowych 5 lat, wynikający z przerwania biegu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, zgodnie treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku sąd skupił się na przesłance z art. 70c Ordynacji podatkowej oraz orzecznictwie w tym przedmiocie, która to instytucja niewątpliwie w przedmiotowej sprawie nie miała zastosowania (k. 804 akt).

I tak sąd przyjął w uzasadnieniu że w sprawie „organ podatkowy nie zawiadomił podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co wyłączyło możliwość przyjęcia przerwy biegu terminu przedawnienia. Mimo zastosowania w przedmiotowej sprawie środka egzekucyjnego, poprzez prowadzenie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, nie zawiadomiono oskarżonego o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co skutkowało - po przeliczeniu na nowo pięcioletniego okres przedawnienia, jego upływem (…) W tym stanie rzeczy, wobec faktu, iż organ podatkowy nie dopełnił zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej, nie można w przedmiotowej sprawie powołać się na przerwanie biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej”.

Treść uzasadnienia sądu odwoławczego w zakresie uznania, że doszło do przedawnienia należności publicznoprawnej, jest niepełna, niejasna, sprzeczna i nielogiczna. Przypomnieć tylko trzeba, że instytucja nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikajaca z zawiadomienia w trybie art. 70c Ordynacji podatkowej nie jest tożsama z przerwaniem biegu przedawnienia, które wiąże się z zawiadomienia w trybie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie doszło do sytuacji wzajemnego oddziaływania terminów przedawnienia należności publicznoprawnej oraz terminów przedawnienia karalności przestępstwa karnoskarbowego, a także do przerwania pierwszego z tych terminów.

Dla oceny przedawnienia należności publicznoprawnej kluczowe znaczenie ma termin przedawnienia należności publicznoprawnej, który zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wynosi 5 lat, liczonych od końca roku w którym upłynął termin płatności. Powyższe oznacza, że termin ten liczony od 31 grudnia 2009 do 31 grudnia 2012 roku, uległby przedawnieniu z końcem roku 2014 do 31 grudnia 2017 roku. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zawiadomienia w trybie art. 70c Ordynacji podatkowej. Niewątpliwie jednak zaistniała sytuacja przewidziana w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, czyli zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia, pod warunkiem, że do czasu zastosowania środka egzekucyjnego i zawiadomienia o nim, termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie uległ przedawnieniu (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., II FSK 528/05; uchwała NSA w Warszawie 7 sędziów z dnia 3 czerwca 2013 r., I FPS 6/12; wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 października 2019 r., II FSK 3898/17).

Zgodnie z treścią tego przepisu, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Powyższe oznacza dodanie kolejnych 5 lat do terminu przedawnienia od tego dnia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika (k. 804), na co słusznie wskazuje skarżący w kasacji, że podatnik został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego do konkretnych zobowiązań podatkowych. I tak zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego dotyczy następujących zobowiązań podatkowych:1.

Za 2009 r. – środek egzekucyjny zastosowano 8 lipca 2015 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 27 lipca 2015 r., zatem należy ustalić czy zobowiązanie uległo przedawnieniu.2.Za 2010 r. – środek egzekucyjny zastosowano 6 listopada 2015 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 25 listopada ‎2015 r., zatem przedawnienie zobowiązania uległo przerwaniu, a następnie przedłużeniu od dnia 7 listopada 2015 r. do dnia 7 listopada 2020 r. 3.Za 2010 r. – środek egzekucyjny zastosowano 4 kwietnia 2016 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 20 kwietnia ‎2016 r., zatem należy ustalić czy zobowiązanie uległo przedawnieniu.4.Za 2011 r.

– środek egzekucyjny zastosowano 4 kwietnia 2016 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 20 kwietnia ‎2016 r., zatem przedawnienie zobowiązania uległo przerwaniu, a następnie przedłużeniu od dnia 5 kwietnia 2016 r. do dnia 5 kwietnia 2021 r. 5.Za 2012 r. – środek egzekucyjny zastosowano 19 kwietnia 2016 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 11 maja 2016 r., zatem zobowiązanie uległo przerwaniu, a następnie przedłużeniu od dnia 20 kwietnia 2016 r. do dnia 20 kwietnia 2021 r. 6.Za 2012 r.

– środek egzekucyjny zastosowano 28 czerwca 2018 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., zatem należy ustalić czy zobowiązanie uległo przedawnieniu.7.Za 2012 r. – środek egzekucyjny zastosowano 4 czerwca 2018 r., zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 22 czerwca ‎2018 r., zatem należy ustalić czy zobowiązanie uległo przedawnieniu.Z analizy powyższych danych wynika, że co najmniej część zobowiązań podatkowych za lata 2010, 2011 i 2012, z uwagi na skuteczne zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, uległaby przedawnieniu dopiero z końcem roku 2020 i 2021.

W przedmiotowej sprawie jednak ten stan rzeczy nie zaistniał, a to z uwagi na fakt, że w dniu 6 grudnia 2018 r. (k. 954) doszło do przedstawienia zarzutów (ogłoszenia) oraz przesłuchania podejrzanego, a tym samym wszczęcia postępowania przeciwko osobie. Powyższe oznacza, że także w zakresie przedawnienia należności publicznoprawnych została spełniona wyrażona w art. 44 § 5 k.k.s. przesłanka wydłużenia terminu przedawnienia o 10 lat, a zatem do 31 grudnia 2030 r. i 31 grudnia 2031 r. Wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy przed upływem terminu określonego w art. 44 § 2 k.k.s., a zatem przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego, wydłuża okres przedawnienia karalności tzw. przestępstw uszczupleniowych o dalsze 5 lub 10 lat, o ile w chwili przejścia postępowania w fazę in personam nie upłynęły już terminy przewidziane w art. 44 § 1 k.k.s. (zob. postanowienie SN z dnia 12 lutego 2024 r., IV KK 513/23).

Konkludując uznać trzeba, iż skarżący ma rację wskazując, iż termin przedawnienia przestępstwa zarzucanego oskarżonemu jeszcze nie upłynął, co dotyczy przedmiotowego czynu, co najmniej w zakresie zobowiązań podatkowych wynikających z faktur VAT, gdzie nastąpiło skuteczne zawiadowanie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co spowodowało, że do czasu przedstawienia oskarżonemu zarzutów, należność ta nie uległa przedawnieniu. Należy zatem podkreślić, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wcześniejszego przedawnienia przestępstwa z uwagi na przedawnienie należności publicznoprawnej narażonej na uszczuplenie, albowiem przynajmniej cześć tych należności za lata 2010, 2011 i 2012 nie uległa przedawnieniu.W tej sytuacji uznać trzeba, że sąd odwoławczy błędnie przyjął, iż doszło w realiach rozpatrywanej sprawy do przedawnienia karalności przestępstwa karnoskarbowego i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 44 § 1 pkt 1 i § 5 k.k.s. umorzył postępowanie.

Wskazane uchybienia sądu odwoławczego miało bez wątpienia rażący charakter i wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. Koniecznym było zatem uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Opolu i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu ponownym, nie przesądzając ostatecznego jego efektu, sąd odwoławczy, mając na uwadze wskazania Sądu Najwyższego (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.), dokona ponownej oceny zasadności podniesionych w apelacjach prokuratora i obrońcy oskarżonego zarzutów, uwzględniając także fakt zawiadomienia zobowiązanego podmiotu o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz wpływ tej okoliczności na przedawnienie karalności zarzucanego przestępstwa, przy prawidłowym zastosowaniu art. 44 § 1, 2, 3 i 5 k.k.s. W razie potrzeby sąd uwzględni także treść art. 70 § 6 pkt 2 i 4 Ordynacji podatkowej, zważając, że ewentualne zawieszenie lub przedłużenie terminu przedawnienia należności publicznoprawnej nie ma wpływu na okres przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego (zob. wyrok SN z dnia 6 maja 2021 r., III KK 349/20).Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. [J.J.][a.ł] Anna Dziergawka Wiesław Kozielewicz Adam Roch