I KK 204/24 · Sąd Najwyższy

I KK 204/24 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie K. P. skazanego z art. 178a § 1 i 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 6 listopada 2024 r. kasacji obrońcy skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VII Ka 108/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II K 712/20, 1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zwalnia skazanego K. P. od kosztów postępowania kasacyjnego, w tym jego wydatków;

3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy adw. A.G. (Kancelaria Adwokacka w Z.) kwotę 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych 60 groszy), w tym 23% VAT, tytułem sporządzenia i wniesienia kasacji. WB.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II K 712/20, Sąd Rejonowy w Zielonej Górze oskarżonego K.P. uznał za winnego tego, że „dnia 8 maja 2020 r. w Z. na skrzyżowaniu ul. […] i […]1 znajdując się pod wpływem środków psychoaktywnych w postaci 3,4-MDMA w stężeniu 207,1 ng/ml, amfetaminy w stężeniu 129,0 ng/ml i metamfetaminy w stężeniu 193,70 ng/ml, kierował samochodem marki O. o nr rej. (…), będąc uprzednio prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości”, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 i 4 k.k. za co wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności (pkt. 1 wyroku).Nadto sąd meriti orzekł wobec oskarżonego środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio (pkt. 2 wyroku), świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 10.000 zł (pkt. 3 wyroku) oraz rozstrzygnął o kosztach sądowych (pkt. 4 wyroku) i kosztach obrony z urzędu (pkt. 5 wyroku).Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego, która we wniesionej apelacji zarzuciła:1.„obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k. polegającą na oddaleniu wniosku dowodowego oskarżonego i obrońcy oskarżonego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka A.O. na okoliczność kto był prowadzącym pojazd w dniu zdarzenia, co skutkowało arbitralnym przyjęciem, iż to K.P. kierował pojazdem O. w dniu 8 maja 2020 r. i w konsekwencji przypisaniem oskarżonemu sprawstwa w zakresie zarzucanego mu czynu; a także oddalenie wniosku o przesłuchanie świadka I.

S. na okoliczność sprawstwa oskarżonego i w konsekwencji przypisaniem oskarżonemu sprawstwa w zakresie zarzucanego mu czynu;2.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu przez Sąd mylnego poglądu, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie w sposób nie budzący wątpliwości, że K.P. dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa”.W oparciu o te zarzuty obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji celem przesłuchania świadków A.O. i I.S..Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VII Ka 108/23, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Kasację od wyroku Sadu odwoławczego złożyła obrońca z urzędu skazanego K.P. zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 5 § 2 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie rozstrzygnięcia sprawy skazanego, w oparciu o analizę akt przy której w pełni uprawnione powinno być twierdzenie, że wystąpiły tego rodzaju wątpliwości z zakresie osoby, która faktycznie prowadziła pojazd w dniu 8 maja 2020 r.”.Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Rejonowej w Zielonej Górze wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Rację przyznać należy oskarżycielowi publicznemu, który ocenił wniesioną przez obrońcę skazanego K.P. kasację jako oczywiście bezzasadną.Podzielenie przez sąd kasacyjny powyższego stanowiska wynika z szeregu niezależnych powodów, z których każdy oceniany samodzielnie, musiałby doprowadzić do wydania orzeczenia na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., co też w tej sprawie ostatecznie uczyniono.Po pierwsze, skarżąca zupełnie zignorowała zakres i podstawy postępowania kasacyjnego.

Przypomnieć należy, że strona może wnieść kasację od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.). Oznacza to, że w zarzutach kasacyjnych należy wykazać rażące naruszenie przepisów, którego dopuścił się sąd instancji ad quem. Tymczasem autorka tej kasacji zarzut – w formie jaką przedstawiła – skierowała przeciwko orzeczeniu sądu meriti, a nie Sądu drugiej instancji. Świadczy o tym postawiony jako samodzielny zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Taka redakcja zarzutu nie pozostawia wątpliwość, że nie można go w jakimkolwiek zakresie odnosić do rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze.

Sąd ten nie dokonywał samodzielnie oceny zebranych w sprawie dowodów, lecz wyłącznie kontrolował tę, której dokonał sąd a quo. W rezultacie nie mógł uchybić zasadzie in dubio pro reo.Po drugie, zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. nie został postawiony w wywiedzionej przez obrońcę oskarżonego apelacji. Jeżeli więc zdaniem skarżącej Sąd odwoławczy powinien skontrolować zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji poza granicami zaskarżenia i podniesionymi zarzutami to jej obowiązkiem było wskazanie naruszenia takiego przepisu procedury karnej, który Sąd drugiej instancji do takiego postąpienia zobowiązywał, a więc np. art. 440 k.p.k., przez wykazanie, że utrzymanie orzeczenia w mocy było rażąco niesprawiedliwe.Po trzecie, z uzasadnienia Sądu drugiej instancji jednoznacznie wynika, że Sąd ten nie uwzględnił zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia uznając, że ocena dowodów przez sąd meriti dokonana została z zachowaniem dyrektywy określonej w art. 7 k.p.k.

Jeżeli więc dowody oceniono z zachowaniem reguły ich swobodnej oceny to nie może być mowy o zastosowaniu art. 5 § 2 k.p.k. W postępowaniu karnym rzeczą naturalną jest występowanie dowodów wskazujących na sprzeczne wersje wydarzeń, lecz to właśnie obowiązkiem sądu jest dokonanie rzetelnej oceny materiału dowodowego i wyeliminowanie mogących się prima facie pojawić wątpliwości. Dopiero, jeśli nie można ich rozwiać, zastosowanie znajdzie art. 5 § 2 k.p.k. Należy przy tym podkreślić, że przepis ten dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd rozpoznający sprawę, nie zaś wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez ten sąd (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2024 r., II KK 13/24).

Jeżeli więc sąd dokonał oceny dowodów z zachowaniem reguły określonej w art. 7 k.p.k. i ta ocena nie została – jak w tej sprawie – podważona, nie wchodziło w grę odwoływanie się do zasady z art. 5 § 2 k.p.k.Po czwarte wreszcie, analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, w szczególności w zakresie tej jej części, w której nie podzielono zarzutu opartego o przepis art. 438 pkt 3 k.p.k., nie pozostawia wątpliwości, że Sąd Okręgowy wywiązał się w tym zakresie z obowiązków jakie spoczywają na nim z mocy przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., naruszenia których zresztą autorka kasacji nawet nie zarzuciła.

Wywód sądu ad quem co do wiarygodności dowodów obciążających oskarżonego (zeznań funkcjonariuszy policji dokonujących zatrzymania) i odrzucenie jako niewiarygodnych wyjaśnień złożonych przez K.P., nieudolnie wspieranych przez świadka N.P., jest wyczerpujący i klarowny, stanowiąc jednoznaczna odpowiedź na wątpliwości i to nie sądu, lecz obrony. W realiach tej sprawy, uwzględniając przekonująca i logiczną ocenę dowodów dokonaną przez oba sądy, o czym świadczy uzasadnienie Sądu odwoławczego, o niedających się usunąć wątpliwościach, których sądy nie stwierdziły i co więcej stwierdzić nie mogły, nie może być mowy.Wszystko to implikowało oddalenie wniesionej kasacji jako oczywiście bezzasadnej, bowiem jej autorka nie wykazała, aby w postępowaniu odwoławczym nastąpiło jakiekolwiek naruszenie prawa, nie mówiąc nawet o jego rażącym i mającym istotny wpływ na treści zaskarżonego orzeczenia charakterze.Sąd Najwyższy uwzględnił natomiast wnioski obrońcy: o zwolnienie skazanego od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego z tożsamych powodów jak te, które skutkowały przyznaniem mu – na jego wniosek z dnia 19 lutego 2024 r. r.

– obrońcy z urzędu w postanowieniu kasacyjnym oraz o przyznanie adw. A.G. kosztów obrony z urzędu, w tym wypadku za sporządzenie i wniesienie kasacji, opierając się przy określaniu ich wysokości o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763). SSN (Tomasz Artymiuk) [WB]r.g. ‎