I KK 2/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I KK 2/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 października 2019 r., sprawy S. Z. obwinionego o przewinienie przewidziane w art. 45 w zw. z art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko - weterynaryjnych z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika pokrzywdzonego S. O. od orzeczenia Krajowego Sądu Lekarsko – Weterynaryjnego w W. z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt (…), uchylającego orzeczenie Sądu (…) Izby Lekarsko - Weterynaryjnej z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt L.Dz. (…) i umarzającego postępowanie, p o s t a n o w i ł oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążyć S. O. kosztami procesu za postępowanie kasacyjne, w tym wydatkami Skarbu Państwa w kwocie 20 (dwudziestu) złotych.

UZASADNIENIEDoktor nauk weterynaryjnych S. Z. został obwiniony o to, że:1.w 2013 r. na terenie powiatu […], na podstawie umowy zawartej w dniu 28 grudnia 2012 r. z Gminą L., której przedmiotem było wyłapywanie bezdomnych zwierząt, ich transport, sterylizacja i kastracja, a także przekazywanie tych zwierząt do adopcji, wykonywał te czynności z naruszeniem obowiązujących przepisów przez to, że:1.1.wyłapywane bezdomne zwierzęta nie przewoził do schroniska, tj. o przewinienie przewidziane w art. 45 w zw. z art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza i izbach lekarsko – weterynaryjnych oraz w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz art. 5 ust. 2 i art. 39 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarza Weterynarii;1.2.wyłapane bezdomne zwierzęta utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania, zagrażających ich zdrowiu i życiu, nie odpowiadających wymaganiom weterynaryjnym, a zwłaszcza lokalizacyjnym, zdrowotnym, klinicznym i sanitarnym, o których mowa w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych dla prowadzenia schronisk dla zwierząt, tj. o przewinienie przewidziane w art. 45 w zw. z art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza i izbach lekarsko – weterynaryjnych oraz w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz art. 5 ust. 2 i art. 39 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarza Weterynarii.Orzeczeniem Sądu (…) Izby Lekarsko - Weterynaryjnej dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt L.Dz. (…), S. Z. został uznany za winnego tego, że w 2013 roku na terenie powiatu […], na podstawie umowy zawartej 28 grudnia 2012 r. z gminą L., której przedmiotem było wyłapywanie bezdomnych zwierząt, ich transport, sterylizacja i kastracja, a także przekazywanie tych zwierząt do adopcji, wykonywał te czynności bez znajomości obowiązujących przepisów prawa, przy czym Sąd ten odstąpił od wymierzenia kary.W odwołaniu od opisanego orzeczenia, dotyczącego S.Z., pełnomocnik pokrzywdzonego S. O. zarzucił:„1. obrazę prawa materialnego, tj. art. 46 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko weterynaryjnych (ustawa) w zw. z art. 14 § 2, art. 22 § 2, art. 25 § 2, art. 26 § 3 a contrario kodeksu karnego (…) w zw. z § 37 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 29 lipca 1993 r. w sprawie postępowania dotyczącego odpowiedzialności zawodowej lekarzy weterynarii (rozporządzenie) polegającą na odstąpieniu od wymierzenia kary, w sytuacji gdy obowiązujące w niniejszym postępowaniu przepisy nie przewidują instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, a jej zastosowanie w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziałów I – III k.k. nie było możliwe w ustalonym stanie faktycznym;2.na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy w zw. z art. 425 § 2 k.p.k. (…) brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ukaranie (…) co do przewinienia dyscyplinarnego zarzuconego obwinionemu w p. 2 wniosku z 16 marca 2017 r.;3.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że obwiniony swoim zachowaniem realizował nieświadomie wadliwą prawnie uchwałę Rady Gminy L., podczas gdy niebudzący wątpliwości materiał dowodowy w postaci dokumentów uchwały gminy oraz umowy między Gminą a obwinionym wskazują, że obwiniony postępował sprzecznie z obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie zwierząt jeszcze przed podjęciem przez Radę Gminy L. wadliwej prawnie umowy, a zatem treść tejże uchwały nie mogła rzutować na świadomość obwinionego co do obowiązujących standardów przetrzymywania odłowionych zwierząt w okresie kwarantanny i oczekiwania na adopcję;4.obrazę przepisów postępowania, tj.

§ 15 pkt 4 Rozporządzenia poprzez odmówienie pokrzywdzonemu dostępu do akt postępowania”.W następstwie tych zarzutów skarżący wniósł o zmianę orzeczenia poprzez wymierzenie obwinionemu za czyn z pkt 1 wniosku o ukaranie kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu lekarza weterynarii na okres 3 lat, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.Orzeczeniem Krajowego Sądu Lekarsko – Weterynaryjnego w W. z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt (…), uchylono pkt 1 zaskarżonego orzeczenia i w tej części postępowanie umorzono.Orzeczenie to zaskarżone zostało w całości kasacją wywiedzioną przez pełnomocnika pokrzywdzonego.

Skarżący, na podstawie art. 46c ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko – weterynaryjnych zarzucił „mającą wpływ na treść wyroku rażącą obrazę prawa procesowego, tj. art. 53 ust. 1 w zw. z art. 56 ust. 4 w zw. z art. 56 ust. 2 i 3 a contrario wskazanej ustawy w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 kodeksu postępowania karnego polegającą na wadliwym zastosowaniu wskazanych przepisów i umorzeniu postępowania pomimo, że w sprawie niniejszej nie nastąpiło przedawnienie karalności przewinienia zarzuconego dr. S. Z.

” i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Krajowemu Sądowi Lekarsko – Weterynaryjnemu do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.Związana z odpowiedzialnością zawodową lekarzy weterynarii problematyka przedawnienia uregulowana została w art. 56 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko – weterynaryjnych (tekst jednolity:

Dz. U. 2019.1140 – dalej ustawa). Wskazana jednostka redakcyjna przewiduje dwa rodzaje przedawnienia. Pierwszy (art. 56 ust.

1) dotyczy przedawnienia wszczęcia postępowania. W przepisie tym wskazuje się, że nie można wszczynać postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej, jeżeli od chwili popełnienia czynu upłynęły trzy lata. W art. 56 ust. 3 ustawa zastrzega jednak, że bieg przedawnienia przerywa każda czynność rzecznika dyscyplinarnego. Omówione przepisy nie były jednak podstawą zaskarżonego orzeczenia Sądu odwoławczego. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wiązało się bowiem z zastosowaniem art. 56 ust. 4 wskazanej na wstępie ustawy, z którego wynika, że karalność przewinienia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło pięć lat.

Podobne rozwiązania znajdują się m.in. w art. 64 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (tekst jednolity: Dz. U. 2019.965) oraz ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. 2019.1513). Z przytoczonych przepisów wynika, że wszczęcie postępowania przerywa jedynie bieg przedawnienia określonego w art. 56 ust. 1, nie ma ono jednak znaczenia dla biegu terminu przedawnienia karalności. Zważywszy na datę popełnienia czynu zarzuconego obwinionemu i przypisanego mu orzeczeniem Sądu pierwszej instancji, jest oczywiste, że w dacie orzekania przez Sąd odwoławczy pięcioletni termin przedawnienia karalności upłynął.

Stwierdzenie przedawnienia karalności pociąga za sobą skutek materialnoprawny, bowiem z art. 56 pkt 4 ustawy wynika, że karalność przewinienia ustaje. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej nie wszczyna się, a wszczęte umarza, jeżeli zaszła okoliczność, która według Kodeksu postępowania karnego wyłącza ściganie. Stosownie do art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie karalności. W świetle powyższych uwag rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego znajduje uzasadnienie w ustalonych faktach i zastosowanym prawie.

Pogląd skarżącego, iż wszczęcie postępowania przerywa także bieg przedawnienia karalności jest całkowicie nieuprawniony, co wynika choćby z systematyki omawianej jednostki redakcyjnej ustawy, i pozostaje w sprzeczności z dorobkiem orzeczniczym i literaturą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2012 r., SDI 31/11, Lex nr 1228667, P.Daniluk, Przedawnienie w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, Państwo i Prawo 2018, z. 7, s. 61, J. Berezowski, P. Malinowski, el/Komentarz do art. 64 ustawy o izbach lekarskich).Za całkowicie błędny uznać należy także pogląd skarżącego, że do przedawnienia karalności nie doszło z uwagi na art. 56 ust. 2 ustawy.

Przepis ten stanowi, że jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie odpowiedzialności zawodowej następuje nie wcześniej niż przedawnienie karne. Stanowisko skarżącego jest nietrafne co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, opis czynu zarzuconego obwinionego, a także przypisanego w orzeczeniu Sądu pierwszej instancji nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa oszustwa. W szczególności brak w nim wskazania, że obwiniony, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Po drugie, jedynie prawomocny wyrok sądu powszechnego skazujący za przestępstwo, którego znamiona zawarte są w zarzucanym przewinieniu zawodowym jest podstawą ustaleń w postępowaniu dyscyplinarnym, że przewinienie takie zawiera znamiona przestępstwa (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2013 r., SDI 26/13, Lex nr 1376067, P. Daniluk, op. cit., s. 61 i następne). Nie dostrzegając potrzeby rozwijania tej kwestii wystarczy zauważyć, że zwrot ustawowy „znamiona przestępstwa” a nie „czynu zabronionego”, pociąga za sobą m.in. konieczność przesądzenia winy, co możliwe jest jedynie w drodze wydania prawomocnego wyroku skazującego lub warunkowo umarzającego postępowanie karne.

Tymczasem skarżący sam przyznaje w uzasadnieniu kasacji, że według jego informacji, postępowanie karne przeciwko obwinionemu nie zostało nawet wszczęte.Kierując się powyższym orzeczono, jak w części dyspozytywnej postanowienia. as