I KK 114/25 · Sąd Najwyższy

I KK 114/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Andrzej Stępka‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie A. K.,obwinionego z art. 86 § 1 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 maja 2025 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść obwinionego , od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III W 833/23, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Andrzej Stępka Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel

UZASADNIENIE

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2023 r. (sygn. akt III W 833/23), obwiniony A. K. został uznany za winnego popełnienia trzech wykroczeń z art. 86 § 1 k.w., polegających na tym, że w dniach 14 kwietnia 2023 r. i 17 kwietnia 2023 r. w P., na ul. […], korzystał z telefonu komórkowego podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych i wchodząc na przejście dla pieszych przed nadjeżdżającym tramwajem, zmusił kierującego do gwałtownego hamowania, stwarzając zagrożenie dla przewożonych pasażerów.

Za te czyny na podstawie art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. i art. 24 § 1 i 3 k.w. wymierzono mu łączną karę grzywny w wysokości 3.000 złotych. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 20 lipca 2023 r. wskutek jego niezaskarżenia.Kasację od powyższego prawomocnego wyroku nakazowego wniósł na korzyść obwinionego Prokurator Generalny na podstawie art. 110 § 1 k.p.s.w. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu, na podstawie art. 111 k.p.s.w. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w., „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 93 § 2 k.p.s.w., polegające na wydaniu wobec A.

K. w dniu 13 czerwca 2023 r., wyroku w postępowaniu nakazowym, mimo iż wina obwinionego oraz okoliczności popełnienia opisanych we wniosku o ukaranie 3 czynów z art. 86 § 1 k.w. budziły wątpliwości, wobec zarzucenia mu i przypisania, iż za każdym razem:-wchodząc na przejście dla pieszych przed nadjeżdżającym tramwajem zmusił kierującego do gwałtownego hamowania stwarzając zagrożenie dla przewożonych n/n pasażerów,-podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych w niedozwolony sposób korzystał z telefonu komórkowego,w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza w postaci zapisów video z tych zdarzeń oraz treści zeznań złożonych przez dwóch motorniczych tramwajów wynika, że w rzeczywistości:-obwiniony w każdym przypadku zatrzymał się przed wejściem na teren torowiska tramwajowego i udzielił pierwszeństwa przejazdu kierującym tramwajami, a w szczególności żaden motorniczy nie został zmuszony do gwałtownego hamowania, które mogłoby stworzy ć zagrożenie dla przewożonych pasażerów,-sposób korzystania z telefonu komórkowego nie ograniczał obwinionemu możliwości obserwacji sytuacji na przejściu, a więc postępował on w sposób zgodny z wymogami określonymi wart. 14 ust. 8 ustawy prawo o ruchu drogowym, co powodowało konieczność rozpoznania sprawy na rozprawie celem wyjaśnienia wskazanych rozbieżności.”W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym.Sąd Najwyższy zważył co następuje:Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść obwinionego A.

K. jest zasadna. Słusznie podnosi skarżący, że zaskarżony wyrok nakazowy Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2023 r. zapadł z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego treść.Centralnym zarzutem kasacji jest obraza art. 93 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczeniach (k.p.s.w.). Przepis ten stanowi, iż wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy na podstawie zebranych dowodów wina obwinionego i okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości.

Tryb nakazowy jest postępowaniem uproszczonym, przewidzianym dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej (zwykle przez Policję) w sposób jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności obwinionego, eliminując tym samym konieczność przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego na rozprawie. Jego istota polega na możliwości orzeczenia co do istoty sprawy bez udziału stron i bezpośredniego przeprowadzania dowodów. Ograniczenie to jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie ma żadnych niejasności co do faktów czy kwalifikacji prawnej, gdyż w przeciwnym razie naruszone mogłoby zostać prawo obwinionego do rzetelnej obrony i rzetelnego procesu.W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy oparł się na materiale dowodowym, w tym zapisach video i zeznaniach motorniczych, który został zgromadzony w toku czynności wyjaśniających.

Analiza tego materiału, wbrew stanowisku Sądu I instancji, w istocie budziła poważne wątpliwości co do kluczowych okoliczności przypisanych obwinionemu czynów. Zgodnie z opisem czynów, obwiniony miał, wchodząc na przejście przed nadjeżdżającym tramwajem, zmusić kierującego do gwałtownego hamowania, stwarzając zagrożenie dla pasażerów, a także korzystać z telefonu w sposób niedozwolony podczas przechodzenia przez przejście.Prokurator Generalny trafnie wskazuje, odwołując się do treści nagrań video i zeznań świadków - motorniczych, że dowody te podważają twierdzenie o wymuszeniu gwałtownego hamowania przez obwinionego.

Jeśli, jak wynika z przytoczonej w kasacji argumentacji, obwiniony zatrzymał się przed torowiskiem i ustąpił pierwszeństwa tramwajom, a motorniczy nie potwierdzili faktu gwałtownego hamowania wywołanego jego zachowaniem, to brak jest podstaw do przypisania mu tej części działania, która polegała na "zmuszeniu do gwałtownego hamowania" i "stworzeniu zagrożenia". Znamiona wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. wymagają wykazania działania lub zaniechania, które może spowodować niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Choć samo wejście na przejście przed nadjeżdżającym pojazdem może być niebezpieczne, to konkretny opis czynu w niniejszej sprawie, wskazujący na wymuszenie gwałtownego hamowania jako element stwarzający zagrożenie, nie znajdował jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym.Dodatkowo, wątpliwości budziła kwestia korzystania przez obwinionego z telefonu.

Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zakazane jest używanie urządzeń elektronicznych w sposób, który prowadzi do ograniczenia możliwości obserwacji. Autor kasacji przekonująco argumentuje, że z nagrań może wynikać, iż obwiniony, rejestrując zdarzenie, jednocześnie bacznie obserwował sytuację na przejściu. To rodzi wątpliwości, czy jego zachowanie wyczerpało znamiona "korzystania w sposób niedozwolony", w rozumieniu art. 14 ust. 8 Prd, co ma przełożenie na ocenę całości czynu zarzucanego na podstawie art. 86 § 1 k.w.Powyższe rozbieżności między opisem czynów a treścią zgromadzonych dowodów (w szczególności nagrań i zeznań motorniczych, na które powołuje się sam skarżący), były na tyle istotne, że w momencie orzekania przez Sąd Rejonowy musiały rodzić wątpliwości co do pełnego i jednoznacznego potwierdzenia winy obwinionego i okoliczności popełnienia wykroczeń w kształcie opisanym we wniosku o ukaranie.Wydanie wyroku nakazowego w sytuacji istnienia takich wątpliwości stanowi rażące naruszenie art. 93 § 2 k.p.s.w.

Naruszenie to miało fundamentalne znaczenie dla treści orzeczenia, gdyż uniemożliwiło przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego na rozprawie, w toku którego Sąd mógłby wyjaśnić te wątpliwości, np. poprzez bezpośrednie przesłuchanie świadków i obwinionego, precyzyjną analizę nagrań video z udziałem stron i ich stanowisk. Pozbawienie obwinionego możliwości obrony na rozprawie w sytuacji, gdy dowody nie są jednoznaczne, jest poważnym uchybieniem proceduralnym.W konsekwencji, zaskarżony wyrok nakazowy, wydany z rażącym naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na jego treść, nie mógł się ostać.

Konieczne stało się jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Rejonowy powinien przeprowadzić postępowanie na zasadach ogólnych, tj. na rozprawie. Umożliwi to należyte wyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego, w tym poprzez bezpośrednie przeprowadzenie dowodów ze wszystkich istotnych źródeł (zeznania świadków, obwiniony, analiza nagrań) i dokonanie ich oceny zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.s.w.

Dopiero po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego Sąd będzie mógł dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnej oceny zachowania obwinionego.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku. Andrzej Stępka Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel [PŁ][r.g.]