I KK 100/26 · Sąd Najwyższy

I KK 100/26 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lipca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący)‎SSN Jarosław Matras‎SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie M.J. skazanego za czyn z art. 178 § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 2 lipca 2026 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść skazanego, od wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 18 lipca 2025 r., sygn. akt II K 165/25, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim do ponownego rozpoznania. SSN Paweł Wiliński SSN Zbigniew Puszkarski SSN Jarosław Matras

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim, z dnia 18 lipca 2025 r., sygn. akt II K 165/25, oskarżonego M.J. uznano za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym przyjęciem, że stanowi występek z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 2 lat próby. Nadto, zobowiązano oskarżonego do informowania sądu za pośrednictwem kuratora o przebiegu okresu próby poprzez składanie pisemnie kuratorowi, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, informacji o swojej aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zawodowej oraz ewentualnych toczonych postępowaniach karnych i wykroczeniowych.

Orzeczono także wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres 3 lat oraz zasądzono od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości, na niekorzyść oskarżonego M.J. i zarzucając:„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 178a § 4 k.k., poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i w konsekwencji zaniechanie zakwalifikowania zachowania M.J. na podstawie tego przepisu oraz jego niezastosowanie w podstawie skazania i wymiaru kary oraz przyjęcie błędnej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., polegającego na prowadzeniu w dniu 17 lipca 2025 r. w ruchu lądowym pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości i niezastosowaniu się do decyzji Starosty z dnia 6 lutego 2012 r. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz do zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku, orzeczonego prawomocnie za przestępstwo z art. 180a k.k. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 7 marca 2025 r. sygn. akt II K 41/25, podczas gdy M.J. dopuścił się tego czynu w okresie obowiązującego go, orzeczonego w związku ze skazaniem za powyższe przestępstwo, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, wykonywanego w okresie od 4 kwietnia 2025 r. do 4 kwietnia 2026 r., czym wyczerpał znamiona art. 178a § 1 i 4 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., co w konsekwencji rodziło po stronie Sądu meriti obowiązek orzeczenia nie czasowego, tylko dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w wysokości wyższej niż zasądzona, a to w kwocie co najmniej 10 000 zł (art. 43a § 3 k.k.), jak również stosownie do dyspozycji art. 69 § 4 k.k., przy jednoczesnym braku uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, nie dostarczało podstaw do zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności”.Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim do ponownego rozpoznania.M.J. w odpowiedzi z dnia 2 kwietnia 2026 r. wskazał, że w jego ocenie kasacja jest bezzasadna.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Podniesione w kasacji uchybienie w postaci rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 178a § 4 k.k., poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i w konsekwencji zaniechanie zakwalifikowania zachowania M.J. na podstawie tego przepisu oraz jego niezastosowanie w podstawie skazania i wymiaru kary oraz przyjęcie błędnej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., znajduje potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku.Sąd I instancji skazał M.J. za prowadzenie w dniu 17 lipca 2025 r. w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego, m.in. w warunkach niezastosowania się do wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim sygn. akt II K 41/25, na mocy którego w czasie popełnienia przypisanego mu czynu wykonywany był wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obowiązujący przez okres jednego roku.

Wspomnianym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt II K 41/25, M.J. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. na grzywnę w wysokości 150 stawek dziennych po 30 zł oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 4 kwietnia 2025 r. i od tego dnia wykonywany był wskazany wyżej środek kamy.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego wynika natomiast, że z kwalifikacji prawnej czynu Sąd wyeliminował art. 178a § 4 k.k. uznając, że M.J. dopuścił się zarzucanego mu czynu nie będąc uprzednio skazanym w warunkach art. 178a § 1 k.k. Taka wykładnia prawa jest jednak błędna.

Brzmienie art. 178a § 4 k.k. nie pozostawia bowiem wątpliwości, że jeżeli sprawca czynu z art. 178a § 1 k.k. dopuścił się go w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych podlega surowszej, niż przewidziana w art. 178a § 1 k.k., odpowiedzialności karnej, w związku ze skazaniem za dowolne przestępstwo, za które orzeczono ten środek karny. A zatem, choć M.J. nie był uprzednio skazany w warunkach art. 178a § 1 k.k., to swoim zachowaniem wyczerpał ostatni z alternatywnych zespołów znamion stypizowanych w art. 178a § 4 k.k., co obligowało Sąd meriti do zastosowania wobec niego dyspozycji tego typu kwalifikowanego występku.Prawidłowy proces subsumpcji w tej sprawie, z równoczesną identyfikacją pomijalnego zbiegu przepisów ustawy karnej w relacji art. 178a § 4 k.k. do art. 244 k.k., determinował po stronie Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim obowiązek zakwalifikowania czynu przypisanego M.J. jako wypełniającego znamiona występku z art. 178a § 1 i 4 k.k. i art. 180a k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., jak również obowiązek zastosowania art. 178a § 4 k.k. w związku z art. 11 § 3 k.k. w podstawie wymiaru kary.Niewątpliwie opisane wyżej uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, ponieważ zastosowanie właściwego przepisu i zakwalifikowanie zachowania oskarżonego jako wyczerpującego m.in. dyspozycję art. 178a § 4 k.k. rodziło po stronie Sądu meriti obowiązek orzeczenia nie czasowego, tylko dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w wysokości wyższej niż zasądzona, bo w kwocie co najmniej 10.000 zł (art. 43a § 3 k.k.), jak również stosownie do dyspozycji art. 69 § 4 k.k., przy jednoczesnym braku uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, nie dostarczało podstaw do zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim, który, uwzględniając powyższe rozważania, dokona weryfikacji zastosowanej kwalifikacji prawnej czynu i w konsekwencji również orzeczonych sankcji karnych.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

SSN Paweł Wiliński SSN Zbigniew Puszkarski SSN Jarosław Matras [WB][r.g.]