I CZ 98/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 98/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Z. B.

przeciwko W. L.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 marca 2012 r.,

1) uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej

orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego i w tym

zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu,

2) w pozostałej części odrzuca zażalenie,

3) rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego

pozostawia Sądowi II instancji.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego

W. L. na rzecz powoda Z. B. kwotę 87 593,38 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1

stycznia 2004 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4 380 zł tytułem zwrotu opłaty sądowej

od zasądzonego świadczenia, oddalił powództwo w pozostałej części, a także

zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2 400 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego oraz nakazał ściągnięcie od pozwanego kwoty 505,11 zł

tytułem zwrotu wydatków.

Apelacje od powyższego wyroku wywiedli zarówno powód jak i pozwany.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. odrzucił apelację powoda,

w konsekwencji zatem jedynie pozwany skutecznie wniósł środek zaskarżania od

wyroku.

W toku postępowania apelacyjnego powód cofnął pozew, wobec czego Sąd

Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz

postępowanie umorzył, nie obciążając powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz

pozwanego kosztów procesu. Przyczyną cofnięcia powództwa było zaspokojenie

się przez powoda z przewłaszczonej nieruchomości. O kosztach procesu Sąd

Apelacyjny orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 203 § 2 k.p.c.,

uznając, że z uwagi na szczególne okoliczności sprawy uzasadnione jest

odstąpienie - na rzecz zasady słuszności - od zasady odpowiedzialności za wynik

procesu. Powyższe w szczególności uzasadniał zdaniem Sądu fakt, że cofnięcie

pozwu nastąpiło na skutek złożenia przez powoda oświadczenia o charakterze

materialnoprawnym, skutkującego zaspokojeniem roszczenia wynikającego z

umowy pożyczki.

W zażaleniu pozwany, zaskarżając postanowienie w części dotyczącej

orzeczenia o kosztach procesu, wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie od

powoda na jego rzecz kosztów procesu w łącznej kwocie 13 980 zł, w tym 9 600 zł

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach. Pozwany

podniósł, że co do zasady powód, który cofa pozew, zobowiązany jest na wniosek

pozwanego zwrócić należne mu koszty procesu. Jedynie w wyjątkowych

określonych przez judykaturę sytuacjach, w szczególności, jeśli powód zostaje

zaspokojony w trakcie toczącego się postępowania, a wniesienie pozwu było

niezbędne dla celowego dochodzenia praw i celowej obrony, przyjmuje się, iż

powód, który skutecznie cofnął środek zaskarżenia nie ma obowiązku zwrotu

kosztów na zasadzie art. 100 k.p.c. W ocenie skarżącego, taka wyjątkowa sytuacja

nie miała miejsca, albowiem powód został zaspokojony już w dniu 24 czerwca

2004r., a toczące się postępowanie nie było ani celowe ani niezbędne do obrony

jego praw. Celem powoda było bowiem wykreślenie hipoteki wpisanej na

przewłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej zobowiązania do zwrotnego

przeniesienia własności tej nieruchomości na pozwanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód skutecznie cofnął pozew w instancji apelacyjnej, co doprowadziło do

uchylenia wyroku i umorzenia całego postępowania w sprawie. Jak trafnie zarzucił

skarżący, co do zasady stronę cofającą pozew, niezależnie od etapu na którym to

następuje, określa się w art. 98 k.p.c. się jako przegrywającą sprawę.

Dopuszczalne jest co prawda zastosowanie, jak to uczynił Sąd Apelacyjny,

przepisu art. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych

sąd może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej, jednak regulacja ta ma

charakter

wyjątkowy.

Zastosowanie

tego

przepisu

pozostawione

jest

dyskrecjonalnej władzy sądu orzekającego, jednak winno być w okolicznościach

sprawy uzasadnione. Nie zostało natomiast wyjaśnione, czy zaspokojenie się

powoda z nieruchomości nastąpiło przed wszczęciem procesu i czy wniesienie

pozwu w sytuacji, w której powód dysponował przedmiotem zabezpieczenia było

w ogóle celowe.

Biorąc to pod uwagę orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Zażalenie na postanowienie o kosztach procesu do Sądu Najwyższego

dotyczyć może jedynie kosztów postępowania drugoinstancyjnego. Z tej przyczyny

odrzucone zostało zażalenie w części, w jakiej dotyczy kosztów postępowania

przed Sądem pierwszej instancji.