I CZ 97/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 97/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 3 czerwca 2011 r., w sprawie z

powództwa Z. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego, Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział w T. i J. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 13 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie i nie obciąża skarżącego obowiązkiem

zwrotu Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu

Państwa kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił

apelację powoda Z. B. od oddalającego jego powództwo wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 26 lipca 2010 r.

Powyższy wyrok powód zaskarżył skargą o wznowienie postępowania,

powołując jako podstawę wznowienia art. 401 pkt 1 i 2 k.p.c. Skarżący wniósł

o stwierdzenie nieważności zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku

Sądu pierwszej instancji i zasądzenie dochodzonych pozwem kwot, ewentualnie

o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. odrzucił skargę

o wznowienie postępowania jako spóźnioną, ponieważ uznał, że została wniesiona

po upływie trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. Ponadto

stwierdził, że skarga ta nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia.

Sąd ocenił, że o obydwu powoływanych przez siebie podstawach skargi

powód dowiedział się wcześniej niż na trzy miesiące przed wniesieniem tej skargi

w dniu 9 stycznia 2012 r., a konkretnie wiedzę taką uzyskał w dniu 3 czerwca

2011 r., kiedy został ogłoszony zaskarżony wyrok. Skarżący wskazywał na

niewłaściwy skład sądu, który był mu znany w chwili ogłaszania orzeczenia, skoro

był obecny na rozprawie apelacyjnej. Poza tym zarzucał pozbawienie go możności

działania. W tym wypadku art. 407 § 1 k.p.c. nakazuje liczyć termin trzymiesięczny

od dnia, w którym strona dowiedziała się o wyroku – co w odniesieniu do powoda

także nastąpiło w chwili ogłoszenia wyroku przez Sąd Okręgowy.

Niezależnie od tego Sąd Okręgowy zakwestionował wystąpienie podstaw,

które

powołał

powód.

Stwierdził,

że

niezasadne

było

traktowanie

jako

niewłaściwego składu sądu, w którym uczestniczyła SSO M. M., gdyż sędzia ta nie

podlegała

ustawowemu

wyłączeniu

od

rozpoznania

sprawy

powoda,

nie

rozpoznawała bowiem tej sprawy w niższej instancji. Ponadto powód mógł się

domagać jej wyłączenia na rozprawie apelacyjnej. Nie mogła też stanowić

podstawy wznowienia z powodu nieważności spowodowanej pozbawieniem strony

możności działania, odmowa wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika

z urzędu ustanowionego dla powoda, ponieważ nieważność postępowania musi

wystąpić przed uprawomocnieniem się wyroku, a nie po jego prawomocności. Z tej

samej przyczyny Sąd Okręgowy zanegował znaczenie dla skuteczności skargi o

wznowienie błędu w oznaczeniu sądu, do którego doszło w postanowieniu z dnia

28 lipca 2011 r., a więc wydanym po uprawomocnieniu się wyroku sądu drugiej

instancji.

Powód złożył zażalenie od powyższego postanowienia zarzucając

naruszenie przepisów art. 401 pkt 1 i 2 k.p.c. przez bezpodstawne przyjęcie, iż

skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia oraz naruszenie art.

407 § 1 k.p.c. przez uznanie, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu

wskazanego w tym przepisie.

We

wnioskach

skarżący

domagał

się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia i uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania oraz zasądzenia

nieopłaconych w całości, ani w części, kosztów pomocy prawnej udzielonej mu

z urzędu.

W

odpowiedzi

na

zażalenie

strony

powodowej,

pozwany

wniósł

o oddalenie tego zażalenia i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Sposób

obliczania

terminu

do

wniesienia

skargi

o

wznowienie

postępowania został określony ustawowo w art. 407 k.p.c., wobec czego sugestie

skarżącego co do potrzeby jego liczenia w niniejszej sprawie w inny sposób, niż to

określił ustawodawca nie tylko są nieuzasadnione ale także niedopuszczalne.

Skarżący powołał się na podstawę wznowienia związaną z nieważnością

postępowania spowodowaną dwoma przyczynami - orzekaniem w sprawie przez

sędziego wyłączonego z mocy ustawy oraz pozbawieniem powoda możności

działania. W odniesieniu do pierwszej przyczyny nieważności bieg terminu

trzymiesięcznego do wniesienia skargi liczony jest od dowiedzenia się przez

powoda o tej podstawie. Sąd orzekający przyjął, że powód dowiedział się

o uczestnictwie SSO M. M. w składzie orzekającym w czasie rozpoznawania jego

sprawy przez Sąd Okręgowy na rozprawie. Skarżący uważa, że niezbędną wiedzę

o tożsamości sędziów orzekających uzyskał później, po otrzymaniu odpisu wyroku

z uzasadnieniem. Zważywszy, że skład sądu orzekającego w sprawie jest dla stron

jawny z wokandy umieszczonej przed salą rozpraw pogląd Sądu Okręgowego

uznać należy za uzasadniony. Gdyby jednakże nawet zastosować sposób liczenia

biegu terminu wskazany przez powoda, to znaczy od dnia doręczenia powodowi

odpisu wyroku z uzasadnieniem, to i tak okres trzymiesięczny do wniesienia skargi

nie został dotrzymany. Powód otrzymał odpis wyroku z uzasadnieniem 27 czerwca

2011 r., a skargę wniósł po ponad 6 miesiącach od tej daty.

Z kolei w wypadku, kiedy przyczynę nieważności ma stanowić pozbawienie

strony możności działania, ustawa wiąże początek biegu trzymiesięcznego terminu

z dowiedzeniem się o wyroku wydanym w sprawie, której dotyczy skarga

o wznowienie. Terminu nie przerywa podjęcie działań w kierunku złożenia skargi

kasacyjnej od tego orzeczenia, ani nawet wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ

każdy z tych środków funkcjonuje niezależnie i nie ma pomiędzy nimi zależności,

która pozwalałaby przypisać wniesieniu skargi kasacyjnej taki skutek (por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 r., V CZ 24/09,

OSNC-ZD nr B, poz. 46 i z dnia 5 lutego 2010 r., II CZ 67/09, Lex nr 686069).

Ponadto termin do wniesienia skargi o wznowienie nie jest terminem przedawnienia

lecz ustawowym termin procesowym.

W rezultacie należy podzielić pogląd Sądu Okręgowego, że skarga

powoda była spóźniona. Tym samym zbędne było rozważanie czy została ona

oparta na ustawowych podstawach czy też nie, ponieważ niezachowanie terminu

do złożenia skargi wyłącza potrzebę jej dokładnej analizy i oceny, czy powołane

podstawy wznowienia rzeczywiście wystąpiły.

Z tych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3

w zw. z art. 39814 k.p.c.

Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach procesu wynika z treści art.394 1§ 3

k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 102 k.p.c., ponieważ sytuacja materialna

skarżącego jest trudna, toczą się przeciwko niemu postepowania egzekucyjne,

ponadto

w

ostatnich

latach

jego

działalność

w niekorzystnych warunkach meteorologicznych.

rolna

prowadzona

była