I CZ 96/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 96/12

POSTANOWIENIE

Dnia 4 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie ze skargi K. O. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa K. O.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego

i J. K. o zapłatę, zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 maja 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 października 2012 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 lipca 2011 r.,

1) oddala zażalenie,

2) przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa

Sądu

Apelacyjnego kwotę 5400,- (pięć tysięcy czterysta) złotych,

powiększoną o podatek VAT z tytułu wynagrodzenia za

udzielenie skarżącemu pomocy prawnej z urzędu,

3) nie obciąża skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

powoda K. O. o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko Skarbowi

Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowemu i J. K., zakończonego wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r. Sprawa dotyczyła roszczenia powoda o

odszkodowanie za bezprawne działania komornika sądowego J. K.; powództwo

zostało prawomocnie oddalone. Odrzucenie skargi powoda o wznowienie

postępowania zostało uzasadnione brakiem podstawy do wznowienia, zawartej w

art. 401 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego powód zarzucił naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 4011 w związku z art. 410 § 1 k.p.c. poprzez ich

błędne zastosowanie polegające na merytorycznej ocenie zasadności skargi,

na etapie formalnego badania jej dopuszczalności. Powód wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

W odpowiedzi na zażalenie Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu

Państwa wniósł o oddalenie zażalenia w całości i zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne i podlega oddaleniu.

Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Apelacyjny nie dokonywał w zaskarżonym

postanowieniu merytorycznej oceny zasadności skargi, lecz odniósł się do jej

formalnej dopuszczalności. W tym celu, zgodnie z art. 410 k.p.c. winien był

stwierdzić, czy występuje ustawowa podstawa wznowienia. Jak trafnie wskazał

pozwany w odpowiedzi na zażalenie, przytaczając wiele orzeczeń Sądu

Najwyższego na poparcie tego twierdzenia, Sąd Najwyższy ustala, badając stronę

formalną dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, czy podstawa

wznowienia rzeczywiście występuje. Jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy

podstawa ta nie występuje, to skarga podlega odrzuceniu.

W niniejszej sprawie jest taka właśnie sytuacja i dlatego jest prawidłowe

rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym postanowieniu. Wyrok Sądu

Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r., którego dotyczy skarga został wydany na

skutek wcześniejszej skargi powoda o wznowienie postępowania. Gdyby nie treść

art. 4011 § 2 k.p.c., to niedopuszczalna byłaby co do zasady skarga o wznowienie

postępowania

w

sprawie,

w

której

postępowanie

zostało

zakończone

prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie (art. 416 § 1

k.p.c.).

Według art. 4011 § 2 k.p.c. wznowienie postępowania jest możliwe, mimo

wcześniejszego wydania orzeczenia wynikającego ze skargi o takie wznowienie,

gdyż jako przyczynę wznowienia powód podał stwierdzenie przez Trybunał

Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP przepisu, na podstawie którego

wydane zostało zaskarżone orzeczenie. Jednakże konieczne jest dla wznowienia

zakończonego postępowania w takim wypadku, aby orzeczenie, o które chodzi

w skardze było wydane przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W niniejszej sprawie, wyrok Trybunału pochodzi z dnia 15 marca 2011 r.,

opublikowany został dnia 5 kwietnia 2011 r., a zaskarżony skargą o wznowienie

wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany dnia 25 maja 2011 r. To sprawia, mając

na uwadze przytoczone przepisy oraz art. 407 § 2 k.p.c., że oparcie skargi

o wznowienie postępowania na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15

marca 2011 r. nie może stanowić podstawy skargi o wznowienie, jako

niedopuszczalnej według art. 4011 k.p.c. Sąd Apelacyjny podał w uzasadnieniu,

jakie środki prawne ma strona w przypadku orzeczenia sądowego niezgodnego

z prawem wskutek stwierdzenia tego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli

nie ma zastosowania art. 4011 k.p.c. Jeśli natomiast z samego uzasadnienia skargi

o wznowienie postępowania wynika, że skarga nie jest oparta na podstawie

prawnej (art. 401 k.p.c.), to należy ją odrzucić (art. 410 § 1 k.p.c.), nie ma bowiem

w ogóle podstaw do badania jej zasadności merytorycznej, jak oczekiwał tego

powód.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

należało zażalenie oddalić, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie

art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 394 1 § 3 i art. 39821 k.p.c. przez uznanie

wyjątkowości sytuacji powoda, w której przepis, na podstawie którego zostało

wydane kwestionowane przez niego rozstrzygnięcie sprawy został uznany za

niezgodny z Konstytucją; przyznanie wynagrodzenia za udzielenie powodowi

nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu ma podstawę w § 6, § 19 i § 20

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze

zm.).