I CZ 95/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 95/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku W. S.

przy uczestnictwie K. B. i in. ,

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 6 września 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 25 października 2011 r.,

1) uchyla zaskarżone postanowienie,

2) pozostawia

rozstrzygnięcie

zażaleniowego

Sądowi

postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

o kosztach postępowania

w

orzeczeniu

kończącym

Postanowieniem z dnia 25 października 2011 r.,

Sąd Okręgowy w pkt 1.

odrzucił apelację wnioskodawcy wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego z

dnia 14 kwietnia 2009 r., w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności przez

zasiedzenie, a w pkt 2. rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca w piśmie z dnia 15 kwietnia 2009 r.

wniósł o przesłanie orzeczenia z dnia 14 kwietnia 2009 r. Odpis prawomocnego

postanowienia został wysłany z Sądu do wnioskodawcy w dniu 4 czerwca 2009 r.

W piśmie z dnia 17 czerwca 2009 r. wnioskodawca wniósł o przywrócenie terminu

do wniesienia apelacji. Następnie dnia 10 lipca 2009 r. wnioskodawca wniósł

apelację. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy przywrócił

wnioskodawcy termin do wniesienia apelacji. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego

przywrócenie wnioskodawcy terminu do wniesienia apelacji nie było uzasadnione

i apelacja ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c., jako wniesiona

po upływie ustawowego terminu. Sąd Okręgowy podniósł, że wnioskodawca

pouczony

został

o sposobie

i

terminie

zaskarżenia

postanowienia

Sądu

Rejonowego z dnia 14 kwietnia 2009 r. i miał już doświadczenie w zaskarżaniu

orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, zważywszy że postanowienie to

zostało wydane po uchyleniu przez Sąd Okręgowy postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 20 listopada 2002 r. i przekazaniu sprawy do ponownego

rozpoznania w wyniku apelacji wnioskodawcy, wniesionej po uprzednim złożeniu

przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.

Wnioskodawca złożył zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego

w przedmiocie odrzucenia jego

apelacji. W zażaleniu wnioskodawca podniósł,

że uchybił terminowi do wniesienia apelacji bez swej winy, bowiem Sąd Rejonowy

nieprawidłowo zinterpretował treść jego pisma zawierającego wniosek o przesłanie

postanowienia z dnia 14 kwietnia 2009 r. jako wniosek doręczenie odpisu

prawomocnego postanowienia. Natomiast wolą wnioskodawcy było sporządzenie

uzasadnienia

postanowienia

celem

jego

zaskarżenia

w drodze

apelacji,

na co wskazuje forma pisma złożonego dwa dni po ogłoszeniu postanowienia,

niezgodność

postanowienia

z

żądaniem

wnioskodawcy

oraz

oczekiwanie

na przesłanie odpisu postanowienia i złożenie apelacji dopiero po jego doręczeniu.

W zażaleniu podniesiono również, że z pouczenia o sposobie zaskarżenia nie

wynika, jak precyzyjny musi być wniosek o sporządzenie uzasadnienia i jego

doręczenie, a zgłoszenie przez wnioskodawcę takiego wniosku na wcześniejszym

etapie sprawy miało miejsce ponad dziesięć lat temu, kiedy to sprawność fizyczna

i umysłowa wnioskodawcy była znacznie lepsza. Ustanowiony z urzędu adwokat

wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej

udzielonej

wnioskodawcy

w

postępowaniu

zażaleniowym

przed

Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach przewidzianej w art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. kontroli

dopuszczalności apelacji m.in. ze względu na zachowanie terminu do jej wniesienia

Sąd drugiej instancji powinien dokonać oceny, czy uchybiony przez skarżącego

termin do wniesienia apelacji został zasadnie przywrócony przez sąd pierwszej

instancji. Niemniej jednak podważanie zasadności przywrócenia terminu w ramach

korzystania przez sąd drugiej instancji z tej kompetencji ograniczać się musi

do przypadków,

gdy

zachodzi

ku

temu

pewna,

jednoznaczna

podstawa

(por. postanowienie SN z dnia 12 marca 2009 r., V CZ 7/09, niepubl; postanowienie

SN z dnia 23 marca V CZ 16/07, niepubl.; postanowienie SN z dnia V CZ 82/04,

niepubl., postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1999 r., OSNC 2000, nr 3, poz. 51).

W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2009 r. wnioskodawca sformułował wprawdzie

wniosek, o którym mowa w art. 328 § 1 k.p.c. w ten sposób, że wniósł „o przesłanie

orzeczenia” z dnia 14 kwietnia 2009 r., ale biorąc pod uwagę styl pism dotychczas

składanych przez wnioskodawcę w sprawie, można było przyjąć, że zachodziły

wątpliwości co do rzeczywistej treści zgłoszonego wniosku złożonego wkrótce

po ogłoszeniu orzeczenia. Mogły je także usprawiedliwiać podnoszone i opisane

przez

wnioskodawcę

o właściwym sposobie

trudności

zaskarżenia

związane

ze

postanowienia.

zrozumieniem

pouczenia

Wnioskodawca

w

tym

czasie występował osobiście, nie był reprezentowany przez profesjonalnego

pełnomocnika

(por. postanowienie SN z dnia 23 marca 2006 r., II CZ 16/06,

niepubl.). Podobny wniosek „o uzasadnienie postanowienia” (k. 164), złożony

na wcześniejszym etapie postępowania, również nie odpowiadał ściśle ustawowej

formule.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15 § 1 zd. pierwsze

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, pozostawiając końcowemu

rozstrzygnięciu orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego zgodnie z art.

108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.

jw