I CZ 92/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 92/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z powództwa M.K. i P.K.

przeciwko Gminie U.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 sierpnia 2007 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 listopada 2206 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej apelację

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 lipca 2006

r.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 30.11.2006 r. odrzucił apelację

Gminy U. wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 6.07.2006 r. Uznano,

że sprawa rozpoznana przez Sąd Okręgowy ma charakter gospodarczy, a

ponieważ apelacja Gminy U. została wniesiona pod rządem ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych, to opłata stosunkowa od apelacji winna być

uiszczona bez wezwania przez sąd. Stosując art. 130 2 § 3 i 4 k.p.c. i art. 373 k.p.c.

należało apelację odrzucić, skoro opłaty nie uiszczono bez wezwania.

We wniesionym zażaleniu pozwana Gmina zarzuciła błędne zastosowanie

art. 1302 § 3 i 4 k.p.c., art. 373 k.p.c., a nadto art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych. Domagało się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie jest poza sporem, że Sąd Okręgowy w K. rozpoznał ją w trybie

„zwykłym”, jako sprawę cywilną, a nie gospodarczą. W konsekwencji, skoro

apelację wniósł burmistrz Gminy U., Sąd Okręgowy wezwał stronę do uiszczenia

opłaty sądowej należnej od apelacji (k. 365) i opłata ta została uiszczona (k. 369).

Sąd Apelacyjny uznał, że przedmiotowa sprawa ma charakter gospodarczy i skoro

rozpoznanie jej przez sąd „cywilny” nie powoduje utraty jej „gospodarczego”

charakteru, to stosując obowiązujący już w dacie wniesienia apelacji art. 130 2 § 4

k.p.c., apelację pozwanej Gminy odrzucił. W zażaleniu pozwana Gmina podnosi, że

skoro powodowie – jako wspólnicy spółki cywilnej zaprzestali prowadzenia

działalności

gospodarczej

przedsiębiorców,

to

z

dniem

przedmiotowa

1.05.2005

sprawa

r.,

a

następczo

więc

utracili

straciła

status

charakter

„gospodarczy”. Stanowisko to nie jest uzasadnione. W uchwale z dnia 5.10.1995 r.

III CZP 128/95 (OSNC 1996, nr 1, poz. 13) Sąd Najwyższy stwierdził, że do sądów

gospodarczych należy rozpoznawanie tylko spraw określonych w art. 2 ust. 1

ustawy z dnia 24.05.1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych

(Dz.U. Nr 33, poz. 173 ze zm.), w których strony są podmiotami gospodarczymi w

chwili wniesienia pozwu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela to

stanowisko. Istotnie status prawny stron jako przedsiębiorców należy ocenić na

chwilę wniesienia pozwu i to chwila jest miarodajna dla kwalifikacji sprawy jako

gospodarczej. Odnosząc te stwierdzenia do okoliczności niniejszej sprawy należy

zauważyć, że pozew wpłynął do sądu w dniu 17.02.2005 r. i jest bezspornym, iż w

tej dacie powodowie byli jeszcze przedsiębiorcami, na co wskazuje sama pozwana

Gmina.

Nie sposób natomiast przejść do porządku dziennego nad dalszymi

zarzutami zawartymi w zażaleniu. Należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie

z art. 201 § 1 k.p.c. przewodniczący bada w jakim trybie sprawa powinna być

rozpoznana oraz czy podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu

odrębnym i wydaje

odpowiednie zarządzenia. Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy

w uchwale z dnia 22.07.1994 r. III CZP 87/94 (OSNC 1995, nr 1, poz. 5)

przekazanie sprawy pomiędzy wydziałem cywilnym a sądem gospodarczym

(wydziałem gospodarczym) w tym samym sądzie następuje na podstawie

zarządzenia przewodniczącego wydziału lub postanowienia sądu, niepodlegających

zaskarżeniu w drodze zażalenia. W konkretnej sprawie przewodniczący Wydziału

wydał takie zarządzenie w dniu 17.02.2005 r. polecając wpisać

sprawę do

repertorium „C”. Oznacza to, że sprawa została zakwalifikowana do rozpoznania

w postępowaniu „zwykłym” i to w tym postępowaniu Sąd Okręgowy sprawę

rozpoznał, także na etapie postępowania międzyinstancyjnego. Nie stosowano więc

odmienności przewidzianych dla postępowania w sprawach gospodarczych.

Prawdą jest, że błędne rozpoznanie sprawy przez sąd „cywilny” nie powoduje

utraty charakteru „gospodarczego” danej sprawy, wszakże nie oznacza to, aby sąd

drugiej instancji władny był stosować w tej sprawie rygory przypisane do

postępowania

w

sprawach

gospodarczych.

Rzecz

w tym,

że

decyzje

przewodniczącego Wydziału wydana na podstawie art. 201 § 1 k.p.c. ma doniosłe

znaczenie gwarancyjne i pozwala zarówno stronom, jak i sądom obu instancji na

zachowanie pewności co do tego, w jakim postępowaniu sprawa została

rozpoznana. Jeśli więc sprawa została przez przewodniczącego wydziału

zakwalifikowana do rozpoznania w postępowaniu zwykłym i w tym postępowaniu

sąd I instancji ją rozpoznał, to

także sąd II instancji winien rozpoznać sprawę

w zwykłym postępowaniu, a tym samym na tym etapie nie może zastosować

rygorów przewidzianych dla postępowania w sprawach gospodarczych. Przeciwne

stanowisko może spowodować naruszenie gwarancji procesowych stron. Z tych

względów nie znajdowało uzasadnienia zastosowanie w sprawie art. 130 2 § 4 k.p.c.,

natomiast zastosowaniu art. 1302 § 3 k.p.c. stał na przeszkodzie fakt, że apelacja

nie została wniesiona przez radcę prawnego. Zaskarżone orzeczenie w części

odrzucającej apelację pozwanej Gminy w przedmiocie uwzględnienia powództwa

głównego należało więc uchylić (art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 k.p.c.).