I CZ 91/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 91/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa I. W. i M. W.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia powodów na postanowienie zawarte w punkcie 3. wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 15 lutego 2012 r.,

uchyla zawarte w pkt 3 wyroku zaskarżone postanowienie

i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w punkcie trzecim wyroku z dnia 15 lutego

2012 r. Sąd Apelacyjny zasądził od I. W. i M. W. na rzecz Powszechnego Zakładu

Ubezpieczeń S.A w W. kwoty po 1590 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 §

1 k.p.c., a z uwagi na okoliczność, że apelacja strony pozwanej została

uwzględniona jedynie częściowo, Sąd dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów

pomiędzy stronami. Obie strony poniosły w równej wysokości koszty zastępstwa

procesowego. Strona pozwana uiściła ponadto opłatę od apelacji, która podlegała

zwrotowi od powodów proporcjonalnie do ostatecznego wyniku sprawy. Mając na

uwadze, że ostatecznie strona pozwana wygrała tę sprawę w 40%, taką część

opłaty od apelacji, zdaniem Sądu, winna zwrócić pozwanemu strona powodowa,

co oznacza nałożenie na każdego z powodów obowiązku zwrotu kwoty 1590 zł.

Powodowie I. W. i M. W. zaskarżyli zażaleniem powyższe postanowienie,

zarzucając naruszenie art. 100 k.p.c. oraz art. 98 § 3 k.p.c. i wnosząc o zmianę

rozstrzygnięcia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione. W myśl zasady odpowiedzialności za wynik

procesu, wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana

jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony. Zgodnie z regułą kompensaty kosztów

procesu z art. 100 k.p.c., stanowiącej wyjątek od zasady odpowiedzialności za

wynik procesu, sąd może orzec o wzajemnym zniesieniu kosztów, stosunkowym

ich rozdziale lub obciążeniu jednej ze stron obowiązkiem zwrotu całości kosztów.

Wybór jednego z tych powinien być podyktowany względami słuszności.

Prawidłowe rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga ustalenia zakresu, w jakim

każda ze stron utrzymała się z dochodzonym żądaniem lub podjętą obroną,

rozmiaru poniesionych przez nie kosztów (sumy kosztów) oraz wysokości kosztów

przypadających na każdą z nich, stosownie do wyniku sporu. Powyższa wykładnia

pojęcia

reguły

kompensacyjnej

wynika

z

ugruntowanego

i

podzielanego

stanowiska Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu najwyższego z dnia

28 lutego 1985 r., II CZ 21/85, niepubl.; z dnia 10 maja 1985 r., II CZ 56/85,

niepubl.; wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r., I PK 157/07, OSNP 2009/3-4/33).

Stosunkowy rozdział kosztów procesu może być uznany za usprawiedliwiony

w okolicznościach konkretnej sprawy, jeśli różnica, zarówno w zakresie utrzymania

się z żądaniem lub obroną, jak i w rozmiarze poniesionych kosztów, jest istotna

i zniesieniu ich sprzeciwiałyby się względy słuszności. Zastosowanie go wymaga

jednak przede wszystkim dokonania szczegółowych wyliczeń, spełniających

określone kryteria wyodrębnione przez judykaturę Sądu Najwyższego (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1987 r., I CZ 126/97,

niepubl.; z dnia 31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90, OSP i KA 1991/11-12/530 i wyrok

z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 932/00, OSNP 2004/4/63). Zaskarżone w niniejszej

sprawie

postanowienie

zawiera

jedynie

lakoniczną

argumentację

prawną

z odwołaniem się wyłącznie do art. 100 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

bez wskazania szczegółowych przepisów, które pozwoliłyby na szczegółowe

określenie rozmiaru kosztów poniesionych

przez strony w postępowaniu

apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłat, a także

wysokości kosztów przypadających na każdą ze stron. Powyższe uniemożliwia

dokonanie oceny czy prawidłowo dokonano stosunkowego rozdzielenia kosztów.

Z uwagi na powyższe względy zaskarżone postanowienie należało uchylić

na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i sprawę przekazać

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach

postępowania zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu rozstrzygnięciu na

podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.