I CZ 84/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 84/09

POSTANOWIENIE

Dnia 26 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie ze skargi T.A., E.A., J.A., S.A., U.B., M.A. i małoletniego G.A.

reprezentowanego przez matkę T.A.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Wojewódzkiego w R.

z dnia 20 października 1971 r., sygn. akt [...]

w sprawie z powództwa A.G.

przeciwko A.A.

o ustalenie ojcostwa i alimenty,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 listopada 2009 r.,

zażalenia skarżącej T.A.

na postanowienie Sądu Okręgowego w R.

z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r. Sąd Okręgowy w R. odrzucił

skargę następców prawnych A.A. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 20 października 1971 r.,

wydanym w sprawie z powództwa A.G. przeciwko A.A. o ustalenie ojcostwa i

alimenty (art. 410 § 1 k.p.c.).

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że skarżący powołali się na nowe

metody badawcze w postaci badań DNA i podnosili, iż nieżyjący obecnie mąż T.A.,

a ojciec pozostałych skarżących nie mógł skorzystać z tych badań w toku

postępowania zakończonego wyrokiem ustalającym ojcostwo. Tymczasem, rozwój

nauki pozwalający na wykorzystanie nowych środków dowodowych już po

zakończeniu postępowania, nie daje podstaw do jego wznowienia. Poza tym,

zgodnie z art. 408 k.p.c., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku nie

można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozbawiona

możności działania lub nie była należycie reprezentowana.

W

zażaleniu

na

powyższe

postanowienie

T.A.

zarzuciła

Sądowi

Okręgowemu naruszenie art. 408 k.p.c. przez przyjęcie, że skarga została

wniesiona z uchybieniem przewidzianego w tym przepisie terminu, mimo

że podstawą wznowienia postępowania było nie tylko wykrycie nowego środka

dowodowego w postaci badań DNA, lecz także niemożność działania, wynikająca

z niewiedzy o pozamałżeńskim dziecku A.A. O jego istnieniu bowiem dzieci

z małżeństwa żalącej i A.A. dowiedziały się dopiero w czerwcu 2008 r., w toku

postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. W konkluzji żaląca wnosiła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 408 k.p.c., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się

wyroku nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była

pozbawiona

możności

działania

lub

nie

była

należycie

reprezentowana.

Przewidziany w tym przepisie pięcioletni termin jest terminem prekluzyjnym,

co oznacza,

że

wyłącza

on

możliwość

wnoszenia

skargi

o

wznowienie

postępowania także wtedy, gdy podstawy do wznowienia powstały dopiero po jego

upływie. Termin ten wyznacza tym samym granice dopuszczalności skargi

o wznowienie. Nie obowiązuje on tylko wtedy, gdy skarga o wznowienie opiera się

na zarzucie niemożności działania lub nienależytej reprezentacji. Określone w art.

408 k.p.c. szczególne wypadki, w których wniesienie skargi jest dopuszczalne

nawet po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku odnoszą się przy tym

do podstaw skargi, a więc do postępowania, którego wznowienie uzasadnione

byłoby jedną z przyczyn wymienionych w tym przepisie (zob. art. 401 pkt 2 k.p.c.

oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 sierpnia 1972 r., I CZ 134/71,

OSNCP 1973, nr 5, poz. 83, z dnia 14 lutego 2000 r., II CKN 1073/99, nie publ.

I z dnia 19 września 2002 r., V CZ 102/02, nie publ.).

Powołując się w niniejszej sprawie na brak możności działania, żaląca

odnosi tę okoliczność do sytuacji następców prawnych strony po wydaniu

prawomocnego wyroku. Okoliczność ta natomiast powinna odnosić się do

podstawy wznowienia, w art. 401 pkt 2 k.p.c. chodzi bowiem o pozbawienie

możności działania lub brak należytej reprezentacji w sprawie, której dotyczy

skarga o wznowienie postępowania. Zatem zarzuty żalącej nie mogą odnieść

zamierzonego skutku.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.