I CZ 81/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 81/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. M.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej /.../

o zmianę uchwały ewentualnie uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 marca 2011 r.,

1.

2.

3. oddala zażalenie,

oddala wniosek o przyznanie pełnomocnikowi powódki

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym,

nie

obciąża

powódki

kosztami

postępowania

zażaleniowego na rzecz strony pozwanej.

Uzasadnienie

Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2011 r. wezwano pełnomocnika powódki S.

M. ustanowionego dla niej z urzędu, będącego adwokatem, do usunięcia braków

fiskalnych zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 października

2010 r. o odrzuceniu apelacji przez uiszczenie opłaty sądowej od tego środka

zaskarżenia w kwocie 40 zł, w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia

zażalenia.

Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi powódki w dniu

21 stycznia 2011 r. i pomimo upływu zakreślonego terminu nie zostało wykonane.

W dniu 4 lutego 2011 r. pełnomocnik S. M. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie

terminu do udzielenia odpowiedzi na powyższe zarządzenie. W uzasadnieniu

wniosku podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu braku możliwości

skontaktowania się pełnomocnika z powódką.

Sąd Apelacyjny uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że powódka

uchybiła terminowi do wykonania zarządzenia bez swojej winy, co skutkowało

wydaniem postanowienia z dnia 3 marca 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu

do udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków zażalenia powódki na

postanowienie z dnia 7 października 2010 r. i odrzuceniu zażalenia powódki na to

postanowienie.

W zażaleniu na postanowienie z dnia 3 marca 2011 r., powódka Sabina M.

zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 130 § 1 k.p.c., oraz błędy

w ustaleniach faktycznych, będących podstawą rozstrzygnięcia.

Formułując powyższe zarzuty, żaląca domagała się zmiany zaskarżonego

postanowienia

przez

uwzględnienie

wniosku

o

przywrócenie

terminu

do

uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 7 października 2010 r. oraz

przyjęcia go celem merytorycznego rozpoznania zgodnie z właściwością,

ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie powódki nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 130 § 1 k.p.c., jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać

prawidłowego biegu, wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od

pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem

zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie

tygodniowym.

Mylne

oznaczenie

pisma

procesowego

lub

inne

oczywiste

niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go

w trybie właściwym.

Treść wezwania skierowanego do strony (uczestnika postępowania), na

podstawie art. 130 § 1 k.p.c., powinna dokładnie i w sposób dostępny, czytelny oraz

zrozumiały wskazywać rodzaj i termin wymaganej od adresata wezwania

czynności, a także rygor w wypadku niezastosowania się do jego treści.

Strona (uczestnik postępowania) nie może, natomiast, ponosić negatywnych

skutków,

będących

następstwem

wadliwości

wywołanych

przez

sąd,

w szczególności, gdy treść wezwania stwarza możliwość dwojakiej, lecz

równoważnej interpretacji.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, nieprecyzyjne

wezwanie do uzupełnienia braków formalnych środka odwoławczego powoduje, że

nie może nastąpić jego odrzucenie wskutek niewykonania tego wezwania,

zwłaszcza wówczas, gdy jest kierowane do osoby niezorientowanej w regulacjach

procesowych dotyczących uzupełnienia braków formalnych pism procesowych

(por. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2005 r., III UZ 20/04, OSNP 2005, nr 16,

poz. 258).

W

rozpatrywanej

sprawie

powódka

reprezentowana

jest

przez

profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, będącego adwokatem, a wezwanie do

uzupełnienia braków formalnych wniesionego przez nią zażalenia, pochodzące od

Sądu Apelacyjnego, było sformułowane w sposób staranny i czytelny, nie

podlegający,

w

interpretacyjnym.

ocenie

Sądu

Najwyższego,

jakimkolwiek

wątpliwościom

Stosownie do art. 168 § 1 k.p.c. jeżeli strona nie dokonała w terminie

czynności procesowej ze swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie

terminu.

Stroną w rozumieniu przepisów o przywróceniu terminu do czynności

procesowej jest także jej pełnomocnik. Z tego względu uchybienie czynności

procesowej przez pełnomocnika nie stanowi podstawy żądania przywrócenia

terminu przez stronę, chyba że uchybienie nastąpi wskutek okoliczności od niego

niezależnych. W konsekwencji, warunkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie

terminu do dokonania czynności procesowej jest wykazanie przez stronę, że

pomimo całej swej staranności nie mogła czynności dokonać w terminie, a więc, że

zachodziła niezależna od niej przeszkoda.

Przeszkoda taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle

(w sensie obiektywnym) było niemożliwe, jak również w takich przypadkach,

w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by

zachowała dany termin procesowy.

W każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia

terminu uchybionego przez stronę, należy uwzględniać wymaganie dołożenia

należytej staranności przez osobę przejawiającą dbałość o swe własne życiowo

ważne sprawy (por. postanowienie SN z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 152/02,

niepubl. oraz wyrok SN z dnia 8 października 2010 r., II PK 70/10, niepubl.).

Reprezentujący powódkę pełnomocnik z urzędu miał obowiązek dołożenia

należytej staranności w celu zapewnienia realizacji przez powódkę zarządzenia

Sądu, zaś zaniedbania w zakresie wzajemnej komunikacji między powódką i jej

pełnomocnikiem

nie

stanowią

okoliczności

uzasadniającej

przywrócenie

uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniesionego środka

odwoławczego.

W szczególności za nietrafne uznać należy wywody zażalenia odnoszące się

do rzekomo szczególnej formy pełnomocnictwa, jakim jest pełnomocnictwo

z urzędu, albowiem trudno uznać, że obowiązki pełnomocnika ustanowionego

z urzędu różnią się od obowiązków pełnomocnika strony z wyboru. Nie są też

przekonujące argumenty pełnomocnika – autora zażalenia, odnoszące się do wieku

powódki, jej stanu zdrowia czy faktu inicjowania przez nią postępowań sądowych,

skoro

nie

wyjaśnił

pełnomocnik

związku

między

tymi

okolicznościami,

a uchybieniem terminu w rozpatrywanym przypadku.

W tym stanie rzeczy podzielić należało stanowisko Sądu Apelacyjnego co do

niewykazania przez żalącą braku winy w uchybieniu terminowi, co zażalenie

powódki czyni bezzasadnym i w konsekwencji prowadzi do jego oddalenia na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

Sąd Najwyższy nie obciążył powódki kosztami postępowania zażaleniowego

na rzecz strony pozwanej z uwagi na jej sytuację życiową i majątkową (art. 102

k.p.c.), odmówił zaś pełnomocnikowi powódki przyznania od Skarbu Państwa

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

powódce

z

urzędu

w postępowaniu zażaleniowym z uwagi na to, że do uchybienia terminowi doszło

z uwagi na niedołożenie należytej staranności w zakresie wykonywania przez

niego obowiązków pełnomocnika, a wniesione zażalenia okazało się oczywiście

bezzasadne (por. postanowienie SN z dnia 20.09.2007 r., II CZ 69/07, Lex

nr 325665, postanowienie SN z dnia 8.04.2011 r., II CZ 332/11).

md