I CZ 8/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 8/13

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie z wniosku K. W.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta […]

i Przedsiębiorstwa Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi

w W., obecnie w likwidacji

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2013 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 listopada 2012 r.,

1) uchyla zaskarżone postanowienie;

2) zasądza

od

uczestników

postępowania

na

rzecz

wnioskodawczyni kwotę 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych)

tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy

w W. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego Sądu z

dnia 5 czerwca 2012 r. oddalającego apelację wnioskodawczyni od postanowienia

Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek o wpisanie w dziale III określonej

księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego opisanej we

wniosku nieruchomości, przysługującego wnioskodawczyni na podstawie art. 7

dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na

obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm. - dalej: „dekret

warszawski”).

Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, bowiem

zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem „co do istoty sprawy”

w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c., gdyż dotyczy wpisu w dziale III księgi wieczystej

roszczenia przewidzianego w dekrecie warszawskim, a zgodnie z postanowieniem

Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2002 r. III CKN 1289/00 (niepubl.),

rozstrzygnięcie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. w przedmiocie wpisu

roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości jest orzeczeniem jedynie

w kwestii wpadkowej i wydane postanowienie nie jest postanowieniem kończącym

postępowanie w sprawie, a zatem skarga kasacyjna od niego nie przysługuje.

W zażaleniu wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c.,

art. 3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., wnosiła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi II instancji

do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania

zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. w sprawach wieczystoksięgowych skarga

kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia

co do

istoty

sprawy

wniosku i umorzenia

oraz

od

postanowienia

postępowania

kończących

w

przedmiocie

postępowanie

odrzucenia

w

sprawie.

Ocena zaskarżonego postanowienia zależy zatem od rozstrzygnięcia kwestii,

czy postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 czerwca 2012 r., od którego

wniesiona została skarga kasacyjna, jest postanowieniem co do istoty, kończącym

postępowanie w sprawie.

Odpowiadając na to pytanie przecząco, Sąd Okręgowy powołał się na

stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r.

III CKN 1289/00, jednak przeoczył, że zostało ono wyrażone na tle innego stanu

prawnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 29 czerwca

2004 r. II CK 541/03 (OSNC 2005/6/112) oraz z dnia 26 listopada 2009 r. I CZ

72/09 (niepubl.), wejście w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy

o księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - Prawo

o notariacie (Dz. U. Nr 63, poz. 635) zmieniło stan prawny i uczyniło nieaktualnym

stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r.

III CKN 1289/00.

Rozważając co, w zmienionym stanie prawnym, należy rozumieć pod

pojęciem „istoty sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym, Sąd Najwyższy

w powołanych wyżej postanowieniach z dnia 29 czerwca 2004 r. i z dnia

26 listopada 2009 r. wskazał, że istotę sprawy w tym postępowaniu określają

przesłanki

materialnoprawne

wniosku

o

wpis.

Rozstrzygnięcia

wydane

w przedmiocie określonym w art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. dotyczą skuteczności praw

osobistych i roszczeń. Wpis dotyczący roszczenia o przeniesienie własności lub

użytkowania wieczystego jest rozstrzygnięciem materialnoprawnym, gdyż kreuje

określony stosunek prawny między uprawnionym a każdorazowym właścicielem

nieruchomości, przez co służy ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, o którym

mowa w art. 1 ust. 1 u.k.w.h. Dlatego taki wpis nie może być uznany jedynie

za rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Postanowienie sądu drugiej instancji w sprawie o wpis roszczenia o ustanowienie

(przeniesienie) użytkowania wieczystego jest zatem postanowieniem co do istoty,

kończącym postępowanie w sprawie, od którego przysługuje skarga kasacyjna do

Sądu Najwyższego (porównaj także postanowienie tego Sądu z dnia 21 maja

2004 r. V CZ 42/04, OSNC 2005/5/93).

Skarga kasacyjna przysługuje zatem również od postanowienia Sądu drugiej

instancji oddalającego apelację od postanowienia wydanego w przedmiocie

wniosku o dokonanie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. wpisu w dziale

III księgi

wieczystej

roszczenia

o

ustanowienie

użytkowania

wieczystego

przysługującego w oparciu o art. 7 dekretu warszawskiego.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 98 w zw.

z art. 108 § 1, art. 397 § 3, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. orzekł o kosztach

postępowania zażaleniowego.

jw