I CZ 8/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 8/06

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "G." Spółki z o.o.

przeciwko "K." Spółce z o.o.

o zapłatę,

i z powództwa wzajemnego "K." Spółki z o.o.

przeciwko "G." Spółce z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 marca 2006 r.,

zażalenia pozwanego - powoda wzajemnego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację strony

pozwanej

z powodu jej braku formalnego, który pomimo wezwania nie został

uzupełniony w sposób prawidłowy przez pełnomocnika, którym był adwokat.

Powyższe rozstrzygnięcie poprzedzały następujące czynności procesowe:

Sąd Apelacyjny po stwierdzeniu, że apelacja wniesiona została przez

adwokata umocowanego do działania w postępowaniu apelacyjnym na podstawie

pełnomocnictwa procesowego udzielonego w dniu 14 stycznia 2005 r. przez

prezesa pozwanej Spółki, zarządzeniem z dnia 1 września 2005 r. udzielił

pełnomocnikowi strony pozwanej 7 dniowego terminu do wykazania, że osoba,

która udzieliła pełnomocnictwa, była umocowana do reprezentowania strony

pozwanej. Wykonując to zarządzenie pełnomocnik strony pozwanej załączył

kserokopię odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd Apelacyjny uznając, że

zarządzenie nie zostało wykonane podniósł, że wykazanie umocowania osoby

udzielającej pełnomocnictwa powinno być dokonane przez złożenie dokumentu

w oryginale bądź odpisie poświadczonym za zgodność w taki sposób, który

zrównuje odpis z oryginałem dokumentu. Pełnomocnik strony pozwanej jako

adwokat mógł uwierzytelnić jedynie odpis swego pełnomocnictwa (art. 89 § 1 zd. 2

k.p.c.). Możliwością tą nie jest objęty odpis lub kopia dokumentu stwierdzającego

uprawnienie wystawcy pełnomocnictwa do jego udzielenia. Brak formalny apelacji

nie został więc usunięty, istniały zatem podstawy do odrzucenia apelacji.

W zażaleniu pełnomocnik strony pozwanej, wnosząc o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i „przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”

zarzucił, iż brak było podstawy prawnej obciążania pełnomocnika procesowego

obowiązkiem wykazania, że prezes zarządu pozwanej Spółki był uprawniony do

działania w imieniu tej Spółki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podzielić należy stwierdzenia, ujęte w końcowych wnioskach uzasadnienia

zaskarżonego postanowienia, że po pierwsze – brak wykazania prawidłowego

umocowania jest brakiem formalnym apelacji, którego nie usunięcie prowadzi do jej

odrzucenia; po drugie - wykazanie prawidłowego umocowania w przypadku

reprezentowania przez adwokata strony będącej osobą prawną wymaga złożenia

pełnomocnictwa, udzielonego temu adwokatowi przez osoby działające w imieniu

osoby prawnej oraz dokumentu świadczącego, że osoby te umocowane są do

działania jako organ osoby prawnej; po trzecie – wymienione dokumenty powinny

być złożone we właściwej formie, to znaczy w oryginałach bądź w odpisach

uwierzytelnionych przez powołane do tego osoby. Wbrew - wyrażonemu w

zażaleniu w sposób emocjonalny przez pełnomocnika strony pozwanej –

stanowisku, według którego zaskarżone orzeczenie jest wyrazem praktyki nie

spotykanej w minionym 40 - leciu i w istocie wpisuje się do orzeczeń, które „są

publikowane w prasie i krążą po internecie raczej bardziej ku uciesze

i przestrodze, niż w celu budowania świadomości prawnej...”, argumenty

przedstawione

w

zaskarżonego

uzasadnieniu

orzeczenia,

uzasadniające

przytoczone tezy, należą do kategorii oczywistych. Znajdują potwierdzenie zarówno

w doktrynie, jak i judykaturze, nie tylko minionego 40 – lecia, ale także

w przedwojennych orzeczeniach Sądu Najwyższego (orzeczenie SN z dnia

24 sierpnia 1937 r., C I 2382/36, Zb. Urz. 1938, poz. 282; orzeczenie Sądu

Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 19 lutego 1969 r., III CR 2116/68, OSPiKA

1969, nr 12, poz. 260; postanowienie SN z dnia 19 marca 1969, I CZ 106/68,

OSPiKA 1970, nr 6, poz. 121 i glosa do tego orzeczenia; uchwała SN z dnia

19 maja 2004 r., III CZP 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz.118). Przyjmuje się, że

d. art. 141 k.p.c. i obecny art. 130 k.p.c. ma zastosowanie, gdy nie zostało

załączone do pisma procesowego „pełnomocnictwo dostateczne”, co oznacza, że

spełnienie warunku formalnego pisma procesowego, polegającego na dołączeniu

pełnomocnictwa, polega nie na załączeniu – jak uważa autor zażalenia jakiegokolwiek

pełnomocnictwa,

ale

pełnomocnictwa,

z

którego

wynika

umocowanie do wniesienia danego pisma przez pełnomocnika. Na szczególną

uwagę

i

aprobatę

zasługuje

–

powołany

w

uzasadnieniu

zaskarżonego

postanowienia pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia

19 maja 2004 r., III CZP 21/04 (OSNC 2005, nr 7-8, poz. 118), zgodnie z którym

w świetle art. 89 § 1 zd. 1 w zw. z art. 126 § 3 k.p.c., obowiązek wykazania

pełnomocnictwa

(umocowania)

wchodzi

w

rachubę

zarówno

wówczas,

gdy pełnomocnik

dokonujący

czynności

procesowej

działa

na

podstawie

pełnomocnictwa udzielonego bezpośrednio przez stronę, jak i wówczas, gdy działa

na podstawie tzw. pełnomocnictwa substytucyjnego. W tym drugim wypadku

wykazanie pełnomocnictwa przez pełnomocnika substytucyjnego polega na

przedstawieniu oryginału (uwierzytelnionego odpisu) dokumentu pełnomocnictwa

substytucyjnego oraz dokumentu pełnomocnictwa udzielonego osobie, która

wystawiła pełnomocnictwo substytucyjne, chyba że dokument pełnomocnictwa

w oryginale (uwierzytelnionym odpisie) został wcześniej złożony do akt sprawy.

W ten sposób dochodzi do udowodnienia istnienia umocowania pełnomocnika do

dokonywania czynności procesowych w imieniu strony.

Sąd

Apelacyjny

trafnie

zauważył,

że

ustawodawca

nie

przyznał

adwokatom (radcom prawnym, rzecznikom patentowym) generalnego uprawnienia

do uwierzytelniana odpisów dokumentów. Tylko wyjątkowo uprawnienie to dotyczy

odpisu pełnomocnictwa udzielonego tym pełnomocnikom (art. 89 § 1 zd. 2 k.p.c.),

a także pism, o których mowa w art. 485 § 4 k.p.c. i art. 239 zd. 2 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535

ze zm.). Stosowanie w omawianym zakresie art. 129 k.p.c. nie znajduje

usprawiedliwienia. Przepis ten, mimo że umiejscowiony został w tej części kodeksu

postępowania cywilnego, która dotyczy pism procesowych, w istocie należy do

przepisów regulujących przeprowadzenie dowodu z dokumentu, a nie do przepisów

dotyczących wymagań formalnych pism procesowych. Skoro art.129 k.p.c. dotyczy

dokumentów mających stanowić dowód w sprawie, nie może odnosić się do

dokumentów związanych z wykazywaniem umocowania (art. 68 lub 89 § 1 k.p.c.).

Stanowisko Sądu Apelacyjnego w zakresie wyżej przedstawionym, mimo

że jest rozwiązaniem rygorystycznym, nie wynika – jak bezpodstawnie zarzucił

skarżący – z „nowej praktyki, dzięki której Sądy przyśpieszają kończenie spraw”,

lecz ma oparcie w obowiązującym stanie prawnym, który autor zażalenia

interpretuje w sposób zupełnie odmienny, niż przyjęty powszechnie w judykaturze

i doktrynie.

Jedyną

przyczyną,

która

uzasadniała

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia jest okoliczność, że zarządzenie z dnia 1 września 2005 r. nie

określało sposobu usunięcia stwierdzonego braku skutkującego odrzuceniem

apelacji. Wezwanie do usunięcia braków apelacji – niezależnie, czy kierowane jest

do samej strony, czy jej profesjonalnego pełnomocnika - powinno być precyzyjne

i jasne. Nie może być dwuznaczne i powodujące wątpliwość co do przedmiotu

wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści

(por. postanowienie SN z dnia 17 marca 2003 r., I PZ 158/02, OSNP wkładka

2003, nr 15, poz. 4). Nieprecyzyjne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych

środka odwoławczego powoduje, że nie może nastąpić jego odrzucenie wskutek

niewykonania tego wezwania (por. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2005 r.,

III UZ 20/04, OSNP 2005, nr 16, poz. 258).

Określenie rodzaju i sposobu usunięcia braku formalnego apelacji wchodzi

w zakres treści zarządzenia wzywającego do usunięcia braków formalnych.

Nie stanowi – brew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonego

orzeczenia – niezbędnego pouczenia co do czynności procesowych, o jakim mowa

w art. 5 k.p.c. Skoro wspomniane zarządzenie nie spełniało wskazanego

wymagania, jego niewłaściwe wykonanie nie mogło odnieść skutku w postaci

odrzucenia apelacji. Oznacza to, że zajdzie konieczność ponownego wydania

zarządzenia.

Z tych tylko względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu

(art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).