I CZ 79/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 79/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Agnieszka Piotrowska

w sprawie ze skargi D. M. o wznowienie postępowania

z wniosku D. M., B. S., R. S.

i R. S.

przy uczestnictwie Miasta W., Skarbu Państwa - Prezydenta

m. W. i E. L.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, zakończonego

postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 9 lipca 2009 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2011 r.,

zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 14 października 2010 r.,

1) oddala zażalenie,

2) przyznaje Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset)

złotych

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

zażaleniowego,

3) odmawia Miastu W. przyznania zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. Sąd Okręgowy odrzucił

skargę wnioskodawczyni D. M. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt

[…] Sądu Okręgowego.

W sprawie tej postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 9 lipca 2009 r.

oddalona została apelacja wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego z

dnia 6 marca 2008 r., oddalającego wniosek D. M., B. S., R. S. i R. S. z udziałem

Miasta W., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta W. i E. L.o stwierdzenie

zasiedzenia nieruchomości.

Wniosek o wznowienie postępowania został oparty na podstawie prawnej

z art. 403 § 2 k.p.c. ze wskazaniem na wykrycie środków dowodowych, których nie

można było powołać w poprzednim postępowaniu, w postaci trzech dokumentów.

Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań trzech

osób na okoliczność objęcia nieruchomości w samoistne posiadanie w 1928 roku,

a nie w 1942 r., jak ustalił Sąd w postępowaniu o zasiedzenie oraz na okoliczność

posiadania

obywatelstwa

polskiego

przez

przedwojennych

właścicieli

nieruchomości.

Odrzucając skargę, Sąd Okręgowy uznał ją za niedopuszczalną, gdyż nie

opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania, wskazanej przez

skarżącą,

na

uzasadnienie

czego

Sąd

przeprowadził

odpowiedni

wywód

z powołaniem się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W zażaleniu na powołane postanowienie Sądu Okręgowego skarżąca

wniosła o jego uchylenie w całości, wskazując w uzasadnieniu na spełnienie

przesłanek do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., zarówno

odnośnie do dokumentów, których wcześniej przedstawić nie mogła, bo były

dopiero poszukiwane, jak i zgłoszenia dowodu z zeznań świadków, z których jednej

osoby skarżąca wcześniej nie znała.

W odpowiedzi na zażalenie Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu

Państwa wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania.

Takie same wnioski znalazły się w odpowiedzi na skargę ze strony Miasta W.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne i podlega oddaleniu.

Ze względu na podniesiony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa

w odpowiedzi na zażalenie, zarzut niedopuszczalności skargi o wznowienie

postępowania w sprawach o zasiedzenie (art. 524 § 1 k.p.c.), z powodu

przysługiwania zainteresowanemu skargi kasacyjnej na podstawie art. 519 1 § 1

k.p.c., stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania

jest dopuszczalne. W odniesieniu do postępowania o zasiedzenie nie przewiduje

się zmiany lub uchylenia wydanego postanowienia na podstawie przepisów

szczególnych, o których mowa w art. 524 § 1 k.p.c., a odpowiednie zastosowanie

przepisów o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 610 § 1 k.p.c.) nie obejmuje kwestii

zmiany lub uchylenia postanowienia (art. 679 k.p.c.). Do wznowienia postępowania

w sprawie o zasiedzenie na podstawie art. 524 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2

k.p.c. należy stosować odpowiednio przepisy o wznowieniu postępowania

w procesie, w tym między innymi art. 403 k.p.c. Nie można zatem odmawiać

wnioskodawczyni tytułu do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania

z przyczyny wskazanej w odpowiedzi Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

na skargę.

Mimo to skarga wnioskodawczyni jest niedopuszczalna, ponieważ jak ustalił

prawidłowo

Sąd

Okręgowy

nie

zostały

wykazane

podstawy

wznowienia

określone w art. 403 § 2 k.p.c. Przepis ten stanowi, co ma znaczenie w tej sprawie,

że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Stosownie do ugruntowanego

w

powołanego

postanowieniu,

w zaskarżonym

tym

względzie

stanowiska

wykrycie

nowych

orzecznictwa,

okoliczności

faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy tylko takich

faktów i środków dowodowych, które nie tylko, że nie zostały ujawnione

w prawomocnie

zakończonym

postępowaniu,

ale

które

były

dla

strony

nieujawnialne, czyli ani nieznane, ani niedostępne.

Niemożliwość skorzystania w poprzednim postępowaniu z nowo ujawnionych

środków dowodowych ma mieć charakter zobiektywizowany. Jak trafnie podnosi

w odpowiedzi na skargę Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, chodzi o taką

niemożliwość, która pozostawała aktualna w stosunku do każdej należycie dbającej

o swoje interesy osoby, znajdującej się w danej sytuacji procesowej. Pozwala to na

wyeliminowanie z podstaw wznowienia postępowania takiego spóźnionego

ujawniania nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które

wynikało z zaniedbania lub przyjęcia, nawet celowo błędnej, jak potem się okazuje

strategii procesowej.

W niniejszej sprawie stwierdzenie takie jest poparte czasem trwania

postępowania, które zostało wszczęte w 1996 r., a postanowienie Sądu pierwszej

instancji oddalające wniosek skarżącej wydane w 2008 r., po dwunastu latach

postępowania. Nie można więc przyjąć ogólnych twierdzeń w uzasadnieniu skargi

co do niemożliwości wnioskowania o przeprowadzenie wskazywanych w skardze

dowodów w czasie lat trwania postępowania, a ich nagłe pojawienie się

w końcowym jego stadium, przy czym to Sądowi wnioskodawczyni zarzuca rażące

niedbalstwo i ignorowanie pisma w sprawie przełożenia terminu rozprawy, które

miało

umożliwić

powołanie

nowych

dowodów.

Zwrócić

należy

uwagę,

że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazuje na brak wpływu

odnalezionych dokumentów na uwzględnienie skargi i zmianę postanowienia

o oddaleniu wniosku o zasiedzenie nieruchomości. W orzecznictwie panuje trafne

przekonanie, że środki dowodowe powoływane we wniosku muszą być tego

rodzaju,

iż

ich

uwzględnienie

spowodowałoby

możliwą

zmianę

wyniku

postępowania (m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1973 r.,

II CR 104/73, OSNP 1974, nr 2, poz. 29). Skarżąca nie wykazała w zażaleniu ani

tej okoliczności, ani że nie mogła w poprzednim postępowaniu powołać świadków

i innych dowodów w celu wykazania stanu faktycznego, umożliwiającego

uwzględnienie jej wniosku o zasiedzenie.

We wniosku o wznowienie postępowania nie wystarczy tylko powołać się na

podstawę ustawową, jaką stanowi, zdaniem skarżącej art. 403 § 2 k.p.c., ale należy

wykazać,

że

podstawa

ta

rzeczywiście

występuje

(postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48).

Tego zaś skarżąca nie uczyniła i stanowisko Sądu w zaskarżonym postanowieniu

było prawidłowe.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 i art. 13

§ 2 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, rozstrzygając o kosztach postępowania

na rzecz uczestnika Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa na

podstawie art. 98 w związku z art. 39821, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. Ze względu

na przekroczenie terminu do wniesienia odpowiedzi na zażalenie nie został

przyznany uczestnikowi Miastu W. zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.