I CZ 78/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 78/06

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego

Z. S.A. w .

przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2006 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 kwietnia 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił

apelację powoda – Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego Z. S. A. od wyroku

Sądu

Rejonowego

z

dnia

8 listopada

2005

r.

Orzeczenie

to

zapadło

w następujących okolicznościach. Apelacja podpisana została przez radcę

prawnego A. T., który powołał się na pełnomocnictwo substytucyjne, udzielone mu

w toku rozpoznawania sprawy przez Sąd pierwszej instancji przez pełnomocnika

powoda radcę prawnego J. N. (k. 45). Dopatrując się braku apelacji polegającego

na

jej

wniesieniu

przez

osobę

nie

będącą

pełnomocnikiem

powoda,

gdyż pełnomocnictwo substytucyjne upoważniało nie do zastępstwa strony, ale

pełnomocnika powoda („…udzielam substytucji…do zastępowania mnie…”),

Przewodniczący w Sądzie Okręgowym wezwał pełnomocnika powoda do

uzupełnienia tego braku „przez podpisanie apelacji przez pełn. powoda r. pr. J. N.

lub złożenia pełn. substytucyjnego zgodnie z treścią pełnomocnictwa i art. 91 pkt 3

k.p.c.” (k. 78). W terminie wyznaczonym do usunięcia braku apelacji złożone

zostało pełnomocnictwo substytucyjne udzielone radcy prawnemu A. T. o takiej

samej treści jak pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy (k. 82). Sąd

Okręgowy uznał, że brak apelacji, do uzupełnienia którego wezwany został

pełnomocnik powoda, nie został w wyznaczonym terminie uzupełniony, wobec

czego postanowił stosownie do art. 373 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie wymienione na wstępie powód, działając

przez swego pełnomocnika radcę prawnego J. N., zarzucił naruszenie art. 373

k.p.c. i art. 21 ustawy o radcach prawnych i wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Bezpodstawnie skarżący zarzuca Sądowi Okręgowemu niekonsekwencję

i wobec uznania przez ten Sąd, że powód był zastępowany w postępowaniu

przed sądem pierwszej instancji przez pełnomocnika (radcę prawnego A. T.), który

nie był należycie umocowany (art. 379 pkt 2 k.p.c.), niestwierdzenie nieważności

postępowania, niezniesienie postępowania i nieuchylenie wyroku zaskarżonego

apelacją (art. 386 § 2 k.p.c.). Decyzję taką mógłby Sąd drugiej instancji podjąć tylko

na skutek rozpoznania apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji. Wydanie

zaskarżonego postanowienia spowodowało zaś, że do rozpoznania tego nie doszło.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia przy wydaniu zaskarżonego

postanowienia art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn.:

Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Przepis ten stanowi, że radca prawny

może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) m.in. radcy prawnemu. Sąd

Okręgowy nie zarzucił zaś wadliwości dalszego pełnomocnictwa udzielonego

przez radcę prawnego J. N. radcy prawnemu A. T. dlatego, że udzielone ono

zostało osobie, która nie może być substytutem radcy prawnego, ale dlatego, że

pełnomocnictwo to było wadliwe, gdyż nie było pełnomocnictwem do zastępowania

strony,

lecz pełnomocnictwem

do zastępowania

osoby,

która

udzieliła

pełnomocnictwa.

Rację ma Sąd Okręgowy wyrażając nie budzący wątpliwości pogląd,

że udzielenie dalszego pełnomocnictwa procesowego (substytucji) jest udzieleniem

pełnomocnictwa substytutowi przez samą stronę, a nie przez jej pełnomocnika,

który udzielił substytucji. Na skutek udzielonej substytucji substytut staje się

pełnomocnikiem strony, a nie pełnomocnika strony, który udzielił substytucji.

Użycie w treści substytucji udzielonej przez radcę prawnego J. N. radcy

prawnemu A. T. słów „…do zastępstwa mnie…” może wskazywać, tak jak słowa te

dosłownie potraktował i zrozumiał Sąd Okręgowy, że substytucja obejmuje

umocowanie radcy prawnego w niej wskazanego do zastępstwa procesowego nie

powoda, ale radcy prawnego, który udzielił substytucji. Należy jednakże podzielić

zdanie skarżącego, że jest to stanowisko zbyt formalistyczne, nie uwzględniające

wszystkich okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie treści

udzielonej substytucji. Po pierwsze, trafne jest stwierdzenie skarżącego, że nadanie

dalszemu pełnomocnictwu udzielonemu radcy prawnemu A. T. tytułu „Substytucja”

wskazuje, że jest to dokument oznaczający w praktyce sądowej udzielenie

dalszego pełnomocnictwa procesowego przez samą stronę, a nie przez

dotychczasowego pełnomocnika strony (art. 91 pkt 4 k.p.c.). Po drugie, nie bez

znaczenia jest powszechna praktyka sądów, według której w razie złożenia przez

adwokata lub radcę prawnego dokumentu nazwanego „substytucją”, którym

dalszym pełnomocnikiem strony ustanowiony zostaje adwokat, radca prawny,

aplikant adwokacki lub aplikant radcowski, nie przywiązuje się szczególnej wagi do

konkretnych sformułowań tego dokumentu i uznaje się go za prawidłowe

umocowanie dalszego pełnomocnika do zastępowania strony w procesie. Po

trzecie, nie można pominąć faktu, że na podstawie udzielonej substytucji radca

prawny A. T. reprezentował już powoda w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji i sąd ten (także badając, czy apelacja powoda nie jest dotknięta brakami –

art. 370 k.p.c.) nie dopatrzył się wadliwości tego umocowania ani sam powód nie

zarzucił, że radca prawny A. T. działa w procesie bez należytego umocowania.

Wreszcie po czwarte, jeżeli Sąd Okręgowy badając dochowanie przez apelację

wymagań formalnych, ściśle odczytał treść substytucji złożonej w sprawie,

na podstawie której substytut już działał w procesie i uznał, że nie odpowiada ona

dalszemu pełnomocnictwu przewidzianemu w art. 91 pkt 4 k.p.c., to w wezwaniu do

uzupełnienia braku apelacji należało bliżej określić wymaganie, którego zdaniem

Sądu substytucja nie spełniała, a powinna spełniać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 lipca 2000 r., V CKN 1144/00, niepubl.). Wezwanie

do uzupełnienia braków apelacji skierowane do pełnomocnika powoda nie czyni

zadość temu postulatowi. Powód nie może zatem ponosić ujemnych konsekwencji

niewykonania tego wezwania w sposób, który odpowiadał intencji leżącej u

podstawy jego wystosowania, ale w nim niewysłowiony.

Uznając z przytoczonych względów zasadność zażalenia, Sąd Najwyższy

na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39816 k.p.c. postanowił jak w sentencji.

jc