I CZ 75/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 75/09

POSTANOWIENIE

Dnia 26 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa kuratora spadku po Zdzisławie G.

przeciwko Barbarze H. – K.

o unieważnienie umowy albo o stwierdzenie nieważności umowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 listopada 2009 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 lipca 2009 r.,

I oddala zażalenie;

II przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego adwokatowi

W. K. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł powiększoną o 22 %

podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda - kuratora spadku po Z. G., złożoną od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 10 grudnia 2008 r. Odrzucenie to nastąpiło z tej racji,

że powód (kurator) nie wniósł odpowiedniej opłaty od skargi, nie złożył też

stosownego

wniosku o zwolnienie go do kosztów sądowych. Kuratora spadku,

ustanowionego dla zabezpieczenia spadku i zarządu majątkiem spadkowym,

nie obejmuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 8 ustawy

z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego (...)

(Dz.U. nr 234, poz. 1571), przepisy tej ustawy stosuje się w zasadzie do

postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, przy czym ustawa

nowelizacyjna uchyliła jednocześnie art. 1302 § 3 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie z dnia 9 lipca 2009 r. powód (kurator spadku)

zarzucił obrazę art. 96 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 169, poz. 1398 ze zm., cyt., dalej jako

„ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.”) i wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wywodził, że wskazane przepisy zwalniają kuratora spadku od obowiązku

uiszczenia kosztów sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r., nie ma

obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator wyznaczony przez sąd orzekający

lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Powstaje kwestia, czy przepis ten ma

zastosowanie do wszystkich kuratorów ustanowionych przez sąd czy tylko do

niektórych ich kategorii. W literaturze trafnie zwrócono uwagę na potrzebę

odróżniania

dwóch

postaci

kurateli,

tj.

kurateli

procesowej

(związanej

z postępowaniem) i kurateli prawa materialnego, w zakresie której obowiązki

kuratora są szeroko określone i niekoniecznie pozostają w związku z określonym

postępowaniem. Kurator procesowy zostaje ustanowiony przez sąd orzekający lub

sąd opiekuńczy w celu podejmowania czynności procesowych w danej sprawie.

Do tej grupy kuratorów należy zaliczyć, np. kuratora ustanowionego przez sąd

opiekuńczy ze względu na niemożność reprezentowania określonej osoby przez jej

przedstawiciela ustawowego (art. 99 k.r.i.o.; zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 7 listopada 2006 r., I CZ 101/06, niepubl.). Kurator spadku, ustanowiony

przez sąd spadku (art. 666 § 1 k.p.c.), należy na pewno do drugiej grupy kuratorów,

nie jest on bowiem ustanowiony jedynie w celu podejmowania czynności

procesowych w określonej sprawie. Obowiązki kuratora spadku należą z natury

rzeczy

do

powinności

pozaprocesowych.

Jego

podstawowe

obowiązki

(pozaprocesowe) to poszukiwanie spadkobierców w celu zawiadomienia ich

o otwarciu spadku (art. 667 § 1 k.p.c.) oraz zarządzanie majątkiem spadkowym pod

nadzorem sądu (art. 667 § 2 k.p.c.). W sprawach dotyczących zarządu spadkiem

kurator może pozywać i być pozywany. Do grupy kuratorów prawa materialnego

można także zaliczyć też, np. kuratora ustanowionego dla osoby niepełnosprawnej

(curator debilis, art. 183 k.r.i.o.).

W związku z tym, że ze zwolnienia ustawowego od kosztów sądowych

korzystają jedynie kuratorzy procesowi (art. 96 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca

2005 r.), nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż zwolnieniem takim objęci

są także kuratorzy prawa materialnego, w tym - kurator spadku ustanowiony na

podstawie art. 666 § 1 k.p.c. Należy zatem przyjąć, że kurator spadku (art. 666 § 1

k.p.c.) nie jest zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie

art. 96 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 2008 r.

W tej sytuacji należało oddalić zażalenie kuratora jako nieuzasadnione

(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.). O kosztach postępowania

zażaleniowego orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i §§ 6, 13,

19-20 rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie (...) (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).