I CZ 73/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 73/08

POSTANOWIENIE

Dnia 15 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa H. U., P. K., P. K. i D. D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Infrastruktury

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 października 2008

r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14.05.2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

powodów wniesioną od wyroku tego Sądu z dnia 24.01.2008 r., za wyjątkiem skargi

wniesionej przez powódkę K. K. Ta ostatnia złożyła bowiem wniosek o zwolnienie od

kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, zaś pozostali powodowie – zastąpieni

przez profesjonalnego pełnomocnika – uiścili od skargi kasacyjnej opłatę podstawową.

Sąd Apelacyjny podniósł, że zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed

sądem powszechnym nie obejmuje postępowania kasacyjnego, a więc skarga nie

została należycie opłacona, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 130 2 § 3

k.p.c.

Powodowie, których skargę kasacyjną odrzucono, wnieśli zażalenie na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 14.05.2008 r. zarzucając naruszenie art. 3986

§ 2 w związku z art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 10 i 101 ust. 3 ustawy z dnia

28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze

zm.). Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obecne brzmienie działu V a tytułu VI księgi pierwszej kodeksu postępowania

cywilnego wprowadzono ustawą z dnia 22.12.2004 r., która weszła w życie z dniem

6.02.2005 r. Od tego dnia skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń prawomocnych.

Przez tę zmianę skarga kasacyjna stała się w pełni nadzwyczajnym środkiem

odwoławczym. Ta zmiana charakteru postępowania kasacyjnego nie mogła pozostać bez

wpływu na rozstrzygnięcie kwestii, czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie

w toku postępowania rozpoznanego przed sądem powszechnym obejmuje także

postępowanie kasacyjne. Jest poza sporem, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego w tym

względzie nie było jednolitości. Prezentowane były bowiem odmienne stanowiska. Jedno

z nich przyjmowało, że zwolnienie od kosztów sądowych udzielone w toku postępowania

przed sądem pierwszej lub drugiej instancji rozciąga się także na postępowanie wywołane

wniesieniem skargi kasacyjnej (tak SN w postanowieniu z dnia 25.11.2007 r. III CZ

49/07, niepublik.). Drugie stanowisko sprowadzało się do tego, że uregulowanie zawarte

w art. 771 k.p.c. ma charakter szczególny, odnoszący się tylko do postępowania

egzekucyjnego, a zatem a contrario, przyznane w postępowaniu rozpoznawczym

zwolnienie od kosztów sądowych nie rozciąga się na żadne inne - poza egzekucyjnym postępowanie np. wywołane skargą kasacyjną (tak SN w postanowieniu w dniu

23.01.2007 r. III CZ 3/07 i z dnia 24.08.2007 r. I CZ 93/07). Ta rozbieżność została

rozstrzygnięta uchwałą składu 7 sędziów SN z dnia 5.06.2008 r. III CZP 142/07

(dotychczas niepublik.) w której przyjęto, że zwolnienie strony od kosztów sądowych w

sprawie przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie obejmuje

postępowania kasacyjnego. Ustawie tej nadano moc zasady prawnej. W uzasadnieniu

tej uchwały stwierdzono jednak wyraźnie, że dokonana w niej wykładnia ma

zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia. Jeśli więc zaskarżone postanowienie

zostało podjęte przed uchwałą składu 7 sędziów SN (tj. 14.05.2008 r.), to w sytuacji

wcześniejszej rozbieżności orzecznictwa Sądu Najwyższego, który jedynie w drodze

wykładni kształtował praktykę sądów powszechnych, nie można przyjąć niekorzystnych

dla powodów następstw, jeśli wnosząc skargę kasacyjną uznali, że zgodnie z jednym

z prezentowanych wówczas stanowisk Sądu Najwyższego zwolnienie od kosztów

sądowych obejmuje także postępowanie kasacyjne.

Z tych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić (art. 394 1 § 3

w związku z art. 39815 k.p.c.).