I CZ 72/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 72/09

POSTANOWIENIE

Dnia 26 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z wniosku G. T. Spółki z o.o.

przy uczestnictwie Parafii Ewangelicko – Augsburskiej i Miasta Stołecznego

Warszawy

o wpis w dziale III księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 listopada 2009 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 6 maja 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 maja 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił, jako

niedopuszczalną, skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia z dnia 25

listopada 2008 r., którym Sąd ten zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w W. z

dnia 4 lipca 2008 r., uchylił wpis dokonany w dniu 5 września 2007 r. w dziale III

księgi wieczystej nr … i oddalił wniosek o dokonanie – na podstawie umowy

przedwstępnej sprzedaży prawa użytkowania wieczystego z dnia 14 listopada 2006

r. – wpisu roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 519 1 § 1 k.p.c.,

w postępowaniu wieczystoksięgowym skarga kasacyjna przysługuje od wydanych

przez sąd drugiej instancji postanowień co do istoty sprawy, kończących

postępowanie w sprawie. Sprawa niniejsza dotyczyła natomiast wpisu w księdze

wieczystej roszczenia wynikającego z umowy przedwstępnej sprzedaży prawa

użytkowania wieczystego, który może być uznany jedynie za orzeczenie

w określonej kwestii wpadkowej, a nie za orzeczenie kończące postępowanie

w sprawie (art. 3986 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi

Okręgowemu naruszenie przepisów: art. 5191 § 1 k.p.c. przez przyjęcie,

że postanowienie sądu drugiej instancji zmieniające postanowienie o wpisie

w dziale III księgi wieczystej roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży prawa

użytkowania wieczystego, wynikającego z umowy przedwstępnej, nie jest

postanowieniem co do istoty sprawy, i art. 3986 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

przez odrzucenie wniesionej skargi kasacyjnej, mimo że nie może być ona uznana

za niedopuszczalną. W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadność zażalenia uzależniona jest od rozstrzygnięcia kwestii, czy

postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 25 listopada 2008 r. jest postanowieniem

co do istoty, kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 519 1 § 1 k.p.c.

Sąd Okręgowy, powołując się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony

w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r., III CKN 1289/00 (niepubl.), stanął na

stanowisku, że postanowienie z dnia 25 listopada 2008 r. dotyczy jedynie

określonej kwestii wpadkowej i dlatego nie może być uznane za kończące

postępowanie w sprawie. Uszło jednak uwagi Sądu Okręgowego, że powołane

postanowienie Sądu Najwyższego zapadło w odmiennym stanie prawnym, na co

zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 czerwca

2004 r., II CK 541/03 (OSNC 2005, nr 6, poz. 112). Kwestia charakteru

postanowienia z dnia z dnia 25 listopada 2008 r. wymagała zatem rozważenia

w świetle aktualnego stanu prawnego.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach

wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. –

dalej:

„u.k.w.h.”),

w

księdze

wieczystej

–

w

wypadkach

przewidzianych

w przepisach ustawowych – mogą być ujawniane nie tylko prawa rzeczowe, lecz

także prawa osobiste i roszczenia, w tym między innymi roszczenie o przeniesienie

własności

nieruchomości

lub

użytkowania

wieczystego.

Wpis

roszczenia

o przeniesienie użytkowania wieczystego kreuje określony stosunek prawny między

uprawnionym a każdoczesnym właścicielem nieruchomości, przez co służy

ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, o którym mowa w art. 1ust. 1 u.k.w.h.

Z tej przyczyny wpis takiego roszczenia w księdze wieczystej nie może być

uznawany

jedynie

za

rozstrzygnięcie

kwestii

wpadkowej

wiążącej

się

z postępowaniem wieczystoksięgowym. Postanowienie sądu drugiej instancji

w sprawie o wpis roszczenia o przeniesienie użytkowania wieczystego jest zatem

postanowieniem co do istoty, kończącym postępowanie w sprawie, od którego

przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., V CZ 42/04, OSNC 2005, nr 5, poz. 93 oraz

powołane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK

541/03).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 zdanie

pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.

md