I CZ 71/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 71/05

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku Akademii Medycznej w W.

przy uczestnictwie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Szpitala

Klinicznego (…) z siedzibą w W. i Skarbu Państwa - Miasta W.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2005 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 marca

2005 r., sygn. akt V Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 marca 2005r. Sąd Okręgowy w W.

odrzucił zażalenie wnioskodawcy - Akademii Medycznej w W. na postanowienie tego

Sądu z dnia 28 lutego o odrzuceniu kasacji Akademii od postanowienia z dnia 14

grudnia 2004 r. z powodu nie uiszczenia wpisu stałego (art. 17 ustawy z 13 czerwca

1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Odrzucając zażalenie Sąd

Okręgowy stwierdził, że wbrew zarzutom wnioskodawczyni, Akademia, która ma

osobowość prawną i dysponuje własnym mieniem, nie może być uznana za instytucję

państwową w rozumieniu art. 8 ust. 1 uksc a zatem nie przysługuje jej określone w tym

przepisie zwolnienie od opłat sądowych. Z tych względów wniesione przez radcę

prawnego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu kasacji, podlegające, podobnie jak

kasacja, opłacie stałej zgodnie z § 30 ust. 1 w zw. z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w

sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 154, poz. 753 ze zm.) i nieopłacone tą opłatą, podlega

odrzuceniu na podstawie art. 17 uksc.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Akademia Medyczna wskazując, że jest

instytucją państwową, której zadanie nie polega na prowadzeniu działalności

gospodarczej a zatem nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych, wnosiła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 8 ust. 1 uksc Skarb Państwa oraz instytucje państwowe, których

zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej, nie mają obowiązku

uiszczania opłat sądowych. Stwierdzenie, czy przepis ten ma zastosowanie do Akademii

Medycznej w W. zależy zatem od ustalenia, czy jest ona instytucją państwową a jeśli

tak, to czy jej zadanie polega czy nie na prowadzeniu działalności gospodarczej.

Podejmując te rozważania trzeba na wstępie stwierdzić, iż wprowadzone w poprzednim

ustroju społeczno-gospodarczym pojęcie „instytucji państwowej", które zawierał także

art. 14 k.p.c. przed jego uchyleniem w wyniku nowelizacji z dnia 13 lipca 1990 r. (Dz. U.

Nr 55, poz. 318), jak również art. 2 § 2 k.c. przed jego uchyleniem na podstawie art. 1

pkt 1 ustawy nowelizacyjnej z dnia 28 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 321), nie zostało

bliżej określone przez ustawodawcę i zawsze budziło wątpliwości interpretacyjne.

Ustawodawca odróżnił jedynie instytucje państwowe, których zadanie nie polegało na

prowadzeniu działalności gospodarczej od jednostek gospodarki uspołecznionej, w tym

przedsiębiorstw państwowych. Powszechnie przyjmowano, że instytucje państwowe to

państwowe jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną i wykonujące

określone zadania państwowe o znaczeniu ogólnospołecznym, podlegające w tym

zakresie pewnemu nadzorowi organu państwowego, który je powołał. Zatem stanowisko

Sądu Okręgowego odmawiające Akademii Medycznej statusu instytucji państwowej

jedynie dlatego, że posiada ona osobowość prawną i własny majątek, nie znajduje

uzasadnienia w powszechnie przyjmowanej wykładni tego pojęcia.

Akademia Medyczna w W. utworzona została jako państwowa wyższa szkoła

akademicka, początkowo o nazwie Akademia Lekarska, na postawie rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 24 października 1949 r. w sprawie założenia Akademii Lekarskich

w W., K., P., L., Ł. i W. (Dz. U. Nr 58 poz. 450), wydanego w oparciu o przepisy dekretu

z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. Nr 66,

poz. 415 ze zm.). Jej nazwa została zmieniona na „Akademię Medyczną"

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 marca 1950 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 92). Obecnie

wnioskodawczyni działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o

szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), co stwierdza w § 2 jej statut,

który w § 1 stanowi, iż Akademia Medyczna w W. jest państwową szkołą wyższą

powołaną do kształcenia studentów i prowadzenia badań naukowych. Z § 3 statutu

wynika, że Akademia Medyczna jest częścią systemu edukacji narodowej a do jej zadań

należy działalność dydaktyczna i naukowa (§ 8). Posiada ona osobowość prawną (§ 5

statutu) i prowadzi samodzielną działalność finansową (§ 9 statutu), podlega jednak

kontroli i nadzorowi Ministra Zdrowia i Ministra Edukacji Narodowej w zakresie

określonym w § 13, 15 i 18 statutu. Zgodnie z art. 10 ustawy o szkolnictwie wyższym

Akademia Medyczna jest uczelnią państwową, której podstawowym zadaniem, zgodnie

z art. 3 ust. 2 ustawy jest kształcenie studentów i prowadzenie badań naukowych.

W świetle powyższych uregulowań nie może budzić wątpliwości, że Akademia

Medyczna w W. jako posiadająca osobowość prawną państwowa szkoła wyższa, która

realizuje zadania państwa w zakresie edukacji narodowej i do której podstawowych

zadań należy kształcenie studentów i prowadzenie badań naukowych, jest- w

rozumieniu art. 8 ust. 1 uksc - instytucją państwową, której zadanie nie polega na

prowadzeniu działalności gospodarczej i jako taka nie ma obowiązku uiszczania opłat

sądowych. Stanowisko takie w odniesieniu do państwowych szkół wyższych wyraził już

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 kwietnia 1996 r. III CZP 8/96 (OSNC 1996/7-8/100)

i odnieść je należy również do Akademii Medycznej w W.

Z tych względów zażalenie należało uznać za uzasadnione, co skutkowało

uchylenie zaskarżonego postanowienia jako pozbawionego podstawy prawnej (art. 386

§ 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).