I CZ 7/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 7/12

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Grzegorza K.

przeciwko Centrum Biurowemu Spółce z o.o.

o ustalenie nieważności umowy ewentualnie o uznanie jej za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 1 sierpnia 2011 r.,

1) oddala zażalenie;

2) zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1800

zł (jeden tysiąc osiemset) tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę kasacyjną powoda Grzegorza K. od wyroku tego Sądu z dnia 21

grudnia 2010 r.

Sąd Apelacyjny wskazał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r.

oddalił zawarty w skardze kasacyjnej wniosek powoda o zwolnienie go od kosztów

sądowych. Odpis tego postanowienia doręczony został pełnomocnikowi powoda

w dniu 4 lipca 2011 r., lecz opłata od skargi kasacyjnej nie została uiszczona.

Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c. pełnomocnik powoda obowiązany był uiścić

stosunkową opłatę od skargi kasacyjnej w wysokości 7 320 zł. w terminie

tygodniowym od doręczenia mu odpisu prawomocnego postanowienia o odmowie

zwolnienia od opłaty kasacyjnej, a więc do dnia 11 lipca 2011 r., bez dodatkowego

wezwania Sądu. Ponieważ tego nie uczynił, skarga kasacyjna, jako nieopłacona

podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił bezpodstawną

odmowę zwolnienia go od opłaty kasacyjnej, mimo jego bardzo trudnej sytuacji

majątkowej oraz nie uzasadnienie postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie

od kosztów sądowych, co uniemożliwia mu zapoznanie się z argumentacją Sądu

i ewentualne jej podważenie, a w konsekwencji zarzucił pozbawienie go

zagwarantowanego w art. 176 ust.1 Konstytucji dwuinstancyjnego postępowania

sądowego w sprawie zwolnienia od opłaty kasacyjnej oraz bezpodstawne

odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty, której powód nie mógł

uiścić z uwagi na bardzo trudną sytuację majątkową.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Brak możliwości wniesienia zażalenia na wydane po raz pierwszy przez Sąd

drugiej instancji postanowienie o odmowie zwolnienia od opłaty sądowej był

przedmiotem rozważań i oceny Trybunału Konstytucyjnego pod kątem zgodności

z Konstytucją i w wyroku z dnia 31 marca 2009 r. SK 19/08 (OTK-A 2009/3/29)

Trybunał stwierdził, że regulacja ta jest zgodna z Konstytucją, w tym z art. 176

ust. 1, przewidującym zasadę dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Nie jest

zatem uzasadnione stanowisko skarżącego zarzucające naruszenie powyższego

przepisu Konstytucji. Należy również zauważyć, że w razie odmowy zwolnienia od

opłaty sądowej i odrzucenia środka zaskarżenie lub środka odwoławczego

z powodu nieuiszczenia tej opłaty, strona może w zażaleniu na postanowienie

o odrzuceniu tego środka wnosić o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy na

podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. także niezaskarżalnego

postanowienia Sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od opłaty sądowej, co

umożliwi

jego

kontrolę

instancyjną.

Na

tej

podstawie

Sąd

Najwyższy

w rozpoznawanej sprawie objął kontrolą także niezaskarżalne postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 27 czerwca 2011 r. oddalające wniosek powoda o zwolnienie

go od opłaty od skargi kasacyjnej, uznając, że wniosek w tym przedmiocie jest

zawarty implicite w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej,

którego uzasadnienie zawiera niemal wyłącznie zarzuty kwestionujące odmowę

zwolnienia od opłaty sądowej.

Zarzuty te jednak są bezzasadne. Jak wynika z obszernego uzasadnienia

postanowienia

o

odmowie

zwolnienia

od

opłaty

od

skargi

kasacyjnej,

sporządzonego przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 63 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), Sąd

drugiej instancji szczegółowo zbadał sytuację majątkową i życiową powoda i trafnie

uznał, że powód nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi kasacyjnej

bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1 i 2

u.k.s.c.).

W

szczególności

zasadnie

Sąd

zakwestionował

kompletność

przedstawionych przez powoda danych o jego sytuacji majątkowej oraz ich

zgodność z rzeczywistym stanem wskazując, że nie jest wiarygodne jego

twierdzenie o utrzymywaniu siebie i rodziny wyłącznie ze środków dostarczanych

przez osoby trzecie na bieżące wydatki rodziny. Sąd wskazał, że powód w tym

czasie uiścił łączne koszty sądowe w kwocie 14 640 zł., opłaca czesne za szkoły

niepubliczne swoich dzieci w wysokości 1 200 zł. miesięcznie i utrzymuje ponad

500 - metrowy dom mieszkalny w Warszawie, stanowiący jego własność, w którym

mieszka wraz z rodziną. Świadczy to o osiąganiu dochodów nieujawnionych

w oświadczeniu majątkowym i o dobrej sytuacji materialnej. Trafnie też Sąd

Apelacyjny stwierdził, że powód nie wykazał, iż ze względu na stan zdrowia czy

inne uzasadnione przeszkody, zarówno on jak i jego żona nie mogą pracować

zarobkowo.

Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy instytucja zwolnienia od kosztów

sądowych stanowi pomoc państwa dla osób ubogich, które wykażą, że mimo starań

nie były w stanie, ze względu na niezależną od nich, złą sytuacje majątkową,

zgromadzić bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny odpowiednich środków

na prowadzenie procesu sądowego (porównaj między innymi orzeczenia z dnia

24 lipca 1980 r. I CZ 99/80 i z dnia 24 września 1984 r. II CZ 104/84, niepubl.).

Jak słusznie stwierdził Sąd Apelacyjny powód tych okoliczności nie wykazał,

a ustalone w sprawie fakty wskazują, że jest w dobrej sytuacji materialnej i może,

bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieść opłatę od

skargi kasacyjnej.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 czerwca 2011 r. o odmowie

zwolnienia go od tej opłaty było zatem prawidłowe, a więc zgodnie z art. 112 ust. 3

u.k.s.c. pełnomocnik powoda obowiązany był uiścić opłatę od skargi kasacyjnej

w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu odpisu tego postanowienia, bez

dodatkowego wzywania. Ponieważ tego nie uczynił, prawidłowo Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.

db