I CZ 69/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 69/08

POSTANOWIENIE

Dnia 5 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa E.(...) S.A. w P.

przeciwko Gminie P.

z udziałem interwenienta ubocznego Koncernu Energetycznego E.(...) S.A. w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 września 2008 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 listopada

2007 r., sygn. akt VI ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art.

373 k.p.c. odrzucił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 24

października 2006 r. albowiem w wyznaczonym terminie nie został usunięty brak

formalny apelacji przez złożenie statutu Miejskiego Zarządu Dróg w P., który to statut

miał stanowić podstawę umocowania dla Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w P. do

występowania w imieniu pozwanej i udzielania pełnomocnictw procesowych, w tym

pełnomocnikowi, który sporządził i wniósł apelację w imieniu pozwanej. Pismo

procesowe, do którego został załączony statut Miejskiego Zarządu Dróg w P. oraz

pełnomocnictwo udzielone Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Dróg w P. przez Prezydenta

Miasta P., zostało nadane przez pozwaną w urzędzie pocztowym już po upływie 7

dniowego terminu wyznaczonego do uzupełnienia braku formalnego apelacji.

W zażaleniu na to postanowienie pozwana wnosząc o jego uchylenie podniosła,

że statut, do złożenia którego Sąd zobowiązał pełnomocnika pozwanej, jest aktem

prawa miejscowego, został nadany uchwałą Rady Miasta P. z dnia 22 listopada 2005 r.

na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8.03.1990 r. i na

podstawie przepisów zawartych w ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów

normatywnych i niektórych innych aktów prawnych został opublikowany w Dzienniku

Urzędowym Województwa (…), w którym opublikowano również późniejszą zmianę tego

statutu dokonaną uchwałą Rady Miasta P. nr (…). Dlatego brak było oparcia w

przepisach prawa i sprzecznym z zasadą „sąd zna prawo” żądanie Sądu Apelacyjnego –

w trybie art. 373 k.c. - by strona pozwana dostarczyła akt prawa miejscowego, który

został opublikowany w sposób prawem przewidziany, jest powszechnie dostępny i

stanowi element systemu prawnego jako całości. Tym samym bezzasadne było

odrzucenie apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 89 § 1 k.p.c. pełnomocnictwo powinno zostać złożone przy

pierwszej czynności procesowej podjętej przez pełnomocnika procesowego. Dołączenie

dokumentu w postaci pełnomocnictwa procesowego według art. 126 § 3 k.p.c. jest

elementem formalnym pisma procesowego, w tym więc także, z uwagi na przepis art.

368 § 1 k.p.c., apelacji. W aktach sprawy znajduje się dokument w postaci

pełnomocnictwa procesowego - dla radcy prawnego, który w imieniu pozwanej

sporządził i wniósł apelację - podpisaną przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w P.,

którego umocowanie do działania za pozwaną, wynikało z innego pisemnego

pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta P. z dnia 11.09.2004 r.,

znajdującego się w aktach sprawy i załączonego ponownie do pisma procesowego

pozwanej nadesłanego w wykonaniu wezwania Sądu Apelacyjnego do uzupełnienia

braków formalnych apelacji. Z treści tego ostatniego pełnomocnictwa wynika, że

Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w P. jest upoważniony do reprezentowania Miasta P.

w zakresie „statutowej działalności jednostki – Miejskiego Zarządu Dróg w P.”. Analiza

treści wymienionych wyżej pełnomocnictw uzasadnia wniosek, że ustalenie zakresu

umocowania Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w P. do reprezentowania pozwanej, a

tym samym jego umocowania do ustanowienia w sprawie w imieniu pozwanej innego

pełnomocnika procesowego, wymagało przedstawienia także statutu Miejskiego

Zarządu Dróg w P., który określał zakres statutowej działalności tej jednostki. W sytuacji,

gdy treść dokumentu zawierającego pełnomocnictwo procesowe zawiera określenia

odwołujące się do treści bądź zdefiniowane w innym dokumencie, bez uwzględnienia

którego nie można ustalić zakresu umocowania pełnomocnika do reprezentowania

strony,

pełnomocnik

procesowy

jest

zobowiązany

do

przedstawienia

wraz

z pełnomocnictwem procesowym także tego innego dokumentu, a jego brak uzasadnia

wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego. Przepis art. 89

§ 1 k.p.c. obejmuje bowiem obowiązek pełnomocnika procesowego należytego

wykazania jego umocowania do reprezentowania strony w procesie w sposób

umożliwiający sądowi dokonanie pełnej kontroli prawidłowości tego umocowania.

Obowiązku złożenia przez pozwaną statutu Miejskiego Zarządu Dróg w P. nie

uchylało to, że statut ten wraz późniejszą jego zmianą, został opublikowany w dzienniku

urzędowym województwa jako akta prawa miejscowego. Nie kwestionując tego, że

obowiązkiem sądu jest znać i stosować prawo z urzędu, należy mieć na uwadze przepis

zawarty w art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, według którego akty prawa miejscowego są

jedynie

źródłem

powszechnie

obowiązującego

prawa.

Pojęcie

„powszechnie

obowiązującego prawa” nie zostało w Konstytucji zdefiniowane. Powszechnie w

doktrynie oraz orzecznictwie, w tym sądów administracyjnych dotyczącym przepisów o

aktach prawa miejscowego, przyjmuje się, że przez normy prawne powszechnie

obowiązujące należy rozumieć normy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym,

których adresatami są nie tylko podmioty wewnętrznie podporządkowane organom

gminy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.07.2006 r. I OSK 669/06, niepubl., wyrok

NSA w Warszawie z 12.10.2005 r., II OSK 134/05, ONSAiWSA 2006/5/137, wyrok NSA

w Warszawie z dnia 05.04.2002 r. I SA 2160/01, niepubl., wyrok WSA w Lublinie z dnia

7.12.2006 r., III S.A./Lu 430/06, niepubl.). Statut zakładu budżetowego gminy, w części

regulującym zakres zadań tej jednostki, nie zawierał norm o charakterze abstrakcyjnym i

generalnym, adresowanych także do podmiotów nie podporządkowanych organom

gminy, a w konsekwencji, nie stanowił powszechnie obowiązującego prawa, o którym

mowa w art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, które sąd miał obowiązek znać i stosować.

Biorąc powyższe pod uwagę publikacja w dzienniku urzędowym województwa

uchwał Rady Miasta P. zawierających statut oraz jego zmianę, Miejskiego Zarządu Dróg

w P., nie zwalniała pozwanej od obowiązku przedłożenia tego statutu Sądowi

Apelacyjnemu na jego żądanie, jeżeli treść tego statutu była niezbędna do usunięcia

braku formalnego apelacji tj. określenia zakresu umocowania kierownika Miejskiego

Zarządu Dróg w P., który podpisał w imieniu pozwanej pełnomocnictwo procesowe dla

radcy prawnego, który sporządził i wniósł apelację. Tym samym nie był zasadny zarzut

zawarty w zażaleniu, że żądanie przez Sąd Apelacyjny usunięcia braku formalnego

apelacji w postaci statutu Miejskiego Zarządu Dróg w P., było pozbawione podstawy

prawnej. Odrzucenie przez Sąd Apelacyjny apelacji, których braków pozwana

w wyznaczonym terminie nie uzupełniła, było więc uzasadnione w świetle art. 373 k.p.c.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.