I CZ 68/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 68/11

POSTANOWIENIE

Dnia 26 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSA Marek Machnij (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. Oddział w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania

odwoławczego zawarte w pkt. II wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 21 grudnia 2010 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie

(punkt

II

wyroku)

i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do

ponownego

rozpoznania,

pozostawiając

temu

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sądowi

Sąd Okręgowy postanowieniem, zawartym w punkcie II wyroku z dnia 21

grudnia 2010 r., odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania

odwoławczego, wskazując jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 98 k.p.c. w zw.

z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1349 ze zm. - dalej jako: „rozporządzenie”).

W zażaleniu na to postanowienie pozwany zarzucił naruszenie przepisów

art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 6

rozporządzenia przez przyjęcie, że strona przegrywająca nie ponosi wynikających

z tych przepisów kosztów postępowania, art. 102 k.p.c. przez niezastosowanie

go jako podstawy rozstrzygnięcia o odstąpieniu od obciążania strony kosztami

postępowania oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. przez brak wyjaśnienia

podstaw postanowienia o kosztach postępowania. Na tych podstawach skarżący

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy,

ewentualnie

o

przekazanie

sprawy

do

ponownego

rozpoznania

Sądowi

Okręgowemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Sentencja zaskarżonego postanowienia nie znajduje pokrycia w jego

motywach przedstawionych przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku,

w których, jako podstawę prawną odstąpienia od obciążenia powoda kosztami

postępowania,

wskazano

jedynie

regulacje

wyrażające

ogólną

zasadę

odpowiedzialności za wynik postępowania, zgodnie z którą koszty obciążają stronę

przegrywającą. Istota tego problemu wiąże się z tym, że powołane przez Sąd

drugiej instancji przepisy w żadnym wypadku nie mogły uzasadniać wydania

orzeczenia o zaskarżonej treści. W związku z tym można jedynie domyślać się,

że temu Sądowi chodziło o inną podstawę prawną tego rozstrzygnięcia,

w szczególności wskazany w zażaleniu przepis art. 102 k.p.c.

Powyższe uchybienie nie może zostać naprawione w postępowaniu

zażaleniowym, ponieważ wymagałoby w gruncie rzeczy samodzielnego rozważenia

przez Sąd Najwyższy przesłanek ewentualnego zastosowania art. 102 k.p.c.

w niniejszej sprawie. Takie orzeczenie nie mieści się w granicach postępowania

odwoławczego, które ze swej istoty ma na celu kontrolę prawidłowości

zaskarżonego orzeczenia wydanego przez sąd niższej instancji, a nie zastąpienie

decyzji tego sądu.

Prowadzi to do wniosku, że zaskarżone postanowienie nie nadaje się do

kontroli

merytorycznej

odwoławczej

ze

strony

Sądu

Najwyższego.

Podkreślić wypada, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia o kosztach procesu

powinno w niniejszej sprawie zawierać wskazanie przepisu o charakterze

szczególnym, wprowadzającego wyjątek od ogólnej zasady, określonej w art. 98

k.p.c., a ponadto Sąd drugiej instancji powinien przede wszystkim wskazać

okoliczności

faktyczne

uzasadniające

odstąpienie

od

obciążenia

strony

przegrywającej kosztami postępowania, mieszczące się w zakresie pojęcia

„szczególnie uzasadniony wypadek”, o jakim mowa w art. 102 k.p.c.

Z tego względu trafny jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art.

361 k.p.c., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego postanowienia sporządzone

zostało w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną (por. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., I CSK 679/09, niepubl. oraz z dnia

3 marca

2011

r.,

II

PK

208/10,

niepubl.).

Jednocześnie

z

uwagi

na

nieprzedstawienie przez Sąd Okręgowy jakichkolwiek rozważań w zakresie

faktycznych i prawnych przesłanek odstąpienia od obciążenia powoda kosztami

postępowania,

nie

jest

możliwa

ocena

pozostałych

zarzutów

zażalenia,

kwestionujących zasadność rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania

pod względem merytorycznym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia.