I CZ 67/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 67/07

POSTANOWIENIE

Dnia 5 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku J. G., W. G. i K. G.

przy uczestnictwie A. J. i J. J.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 czerwca 2007 r.,

zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w R.

z dnia 28 sierpnia 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

odrzucił

apelację

wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego, oddalającego ich wniosek o

stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości. Sąd ten wyjaśnił w

uzasadnieniu, że wnioskodawcy, reprezentowani przez adwokata, zawarli w

apelacji wniosek o przyznanie im częściowego (ponad kwotę 800 zł) zwolnienia od

opłaty stałej od apelacji, jednak nie uiścili jednocześnie tej części opłaty, która nie

została objęta wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd II instancji

ocenił obowiązki wnioskodawców w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005

r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 ze zm.).

Za podstawę prawną odrzucenia ich apelacji przyjął art. 130 2 § 3 k.p.c. (omyłkowo

przywołany jako art. 130 § 2 k.p.c.) w zw. z art. 370 i art. 373 k.p.c.

Wnioskodawcy w zażaleniu na powyższe postanowienie domagają się jego

uchylenia, zarzucając naruszenie art. 130 2 § 3 k.p.c. przez jego błędną wykładnię

i zastosowanie. Skarżący zwrócili uwagę, że w apelacji zawarli wniosek

o zaliczenie na poczet nieujętej we wniosku o zwolnienie od kosztów części opłaty,

wpłaconych przez siebie w toku postępowania i nierozliczonych w postanowieniu

kończącym postępowanie w I instancji zaliczek na poczet wydatków, w łącznej

wysokości 850 zł, których Sąd Rejonowy im nie zwrócił. Zdaniem skarżących takie

zadysponowanie środkami nie pozostawało w sprzeczności z § 2 ust. 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie

sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 27, poz. 199),

a ponadto czyniło zadość zasadzie ekonomiki procesowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

31 grudnia 2006 r. była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w niniejszej

sprawie, przy rozpatrywaniu zażalenia wnioskodawcy na postanowienie z dnia

3 października 2006 r. odrzucające jego zażalenie. W postanowieniu z dnia

21 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ani ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ani wydane na jej podstawie

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 2006 r. nie przewidują

jako sposobu uiszczania opłat sądowych zaliczenia na poczet tych opłat wcześniej

nienależnie uiszczonych w tej samej sprawie innych opłat lub należności stron z

tytułu wydatków, stanowiących różnicę między kosztami pobranymi od strony a

kosztami należnymi. Zatem wskazana przez wnioskodawców w apelacji formuła

uiszczenia przez nich nieobjętej wnioskiem o zwolnienie części opłaty od apelacji

nie mogła znaleźć zastosowania.

Mimo to jednak złożenie powyższego wniosku nie pozostawało bez wpływu

na ocenę słuszności postanowienia Sądu II instancji o odrzuceniu apelacji.

Obowiązkiem

Sądu

Rejonowego

było

bowiem

załatwienie

wniosku

wnioskodawców o zaliczenie niezwróconych zaliczek na wydatki na poczet części

opłaty od apelacji w sposób, który wyjaśniłby im stanowisko sądu w tej sprawie –

przede wszystkim poprzez dokonanie niezwłocznego rozliczenia zaliczek i zwrotu

niewykorzystanej części w trybie art. 84 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych

lub przynajmniej powiadomienie ich o odmowie wnioskowanego

zaliczenia - i wezwanie ich do uiszczenia kwoty, która miała być w ten sposób

uregulowana. W sytuacji bowiem, kiedy sąd rzeczywiście dysponował środkami

wpłaconymi przez stronę, wystarczającymi na uiszczenie przez nią ciążącej na niej

opłaty, środków tych nie rozliczył, ani nie zwrócił, pomimo obowiązku

przewidzianego w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

i pozostawiał stronę w przeświadczeniu, że należycie wywiązała się z powinności

uiszczenia opłaty, obwarowanego surową sankcją odrzucenia środka zaskarżenia

- konieczne było wezwanie tej strony do uiszczenia opłaty, analogicznie jak

w wypadku odmowy udzielenia jej zwolnienia od kosztów sądowych. Takie

wezwanie

skierował

do

wnioskodawców

Sąd

Rejonowy

po

pozytywnym

rozpatrzeniu ich wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a

wnioskodawcy w wyznaczonym terminie uiścili żądaną kwotę 800 zł. Należycie

wykonali zatem obowiązek opłacenia apelacji.

W tych okolicznościach słuszny okazał się zarzut, że odrzucenie przez Sąd

Okręgowy

apelacji

wnioskodawców

nastąpiło

w

wyniku

nieprawidłowego

zastosowania art. 1302 § 3 k.p.c. Zaskarżone postanowienie należało zatem

uchylić na podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.