I CZ 64/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 64/13

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi G. W. o wznowienie postępowania

w sprawie z powództwa M. K. i C. T.

przeciwko G. W.

o zapłatę, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego

w W. z dnia 12 kwietnia 2010 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej w dniu 4 lipca 2013 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 19 lutego 2013 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił

skargę G. W. o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko M. K. i C. T.,

zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 kwietnia

2010 r. Skarżący podał w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, że

powołane rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o podrobione faktury VAT,

co zostało stwierdzone przez biegłego dopiero po zakończeniu postępowania

i chociaż skarżący podnosił tę okoliczność jeszcze w toku postępowania,

to pomimo złożenia stosownego wniosku dowodowego, dowód z opinii biegłego nie

został przeprowadzony. Przeciwnicy procesowi wnosili o odrzucenie skargi jako

wniesionej po terminie.

Rozpoznając skargę Sąd Okręgowy ustalił, że została wniesiona w terminie

określonym ogólnie w art. 408 k.p.c., jednakże nie spełnia przesłanek wskazanych

w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący powołując się na zarzut podrobienia dokumentu

miał możliwość i winien tę okoliczność wykazać w postępowaniu przed Sądem

pierwszej instancji, czego nie uczynił, a skarga o wznowienie postępowania nie

służy do naprawienia skutków opieszałości lub zaniedbania strony w postępowaniu

zakończonym prawomocnie. Również nie został podzielony zarzut skarżącego

oparty na art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., to znaczy, że wyrok został uzyskany za pomocą

przestępstwa. Jednakże dochodzenie w sprawie usiłowania oszustwa na szkodę

skarżącego zostało umorzone z uwagi na brak znamion czynu zabronionego,

a skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, że komukolwiek postawiono

zarzuty i zapadł wyrok za popełnienie przestępstwa podrobienia lub przerobienia

dokumentów (art. 270 k.k.). Podobnie, nie można było uwzględnić powołania się

przez skarżącego na podstawę wznowienia wskazaną w art. 403 § 2 k.p.c.,

to znaczy żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia

prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Z tych

względów skarga została odrzucona na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.

W zażaleniu skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 403 § 1 i 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że nie

wystąpiły w sprawie przesłanki wznowienia postępowania oraz art. 407 § 1

w związku z art. 410 § 1 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że skarga została wniesiona

po upływie ustawowego terminu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

z zasądzeniem kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie może zostać uwzględnione.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do terminu, w którym powinna

zostać złożona skarga. Według Sądu Okręgowego, skarżący już w chwili wydania

wyroku w postępowaniu apelacyjnym wiedział o sfałszowaniu dokumentów,

ponieważ powoływał się na to już w sprzeciwie od nakazu zapłaty. To prawda,

jednakże twierdzenie o sfałszowaniu dokumentów nie był jedyną podstawą żądania

wznowienia, na którą skarżący się powoływał. Wskazywał on bowiem również na

wykrycie nowego dowodu w postaci opinii biegłego – dowodu przeprowadzonego

w postępowaniu karnym. Przekonujące jest zatem, że o wynikach tej opinii

dowiedział

się

on

dopiero

z

postanowienia

o

umorzeniu

postępowania

przygotowawczego, które mu zostało dostarczone. Z tych względów należy uznać,

że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania został przez

skarżącego zachowany.

Jednakże to nie wystarczy do uwzględnienia skargi. Należało bowiem

ustalić, czy skarżący prawidłowo sformułował podstawy wznowienia postępowania.

Sąd Okręgowy stwierdził, że w toku wcześniejszej sprawy skarżący nie podjął

działań koniecznych do wykazania, że podpisy na fakturach VAT zostały

podrobione. Natomiast w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji skarżący

ograniczył się tylko do własnych twierdzeń, nie przedstawiając dowodów na ich

poparcie. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zgłoszony

w apelacji został uznany za spóźniony i z tej przyczyny oddalony. Wydawałoby się

więc, że ponieważ opinia biegłego została przeprowadzona jako dowód 9 lutego

2012 r., więc w chwili wydawania orzeczenia była ona dowodem istniejącym, choć

nieujawnianym dla skarżącego, to występuje uzasadnienie do wznowienia

postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.

Jednakże tak nie jest. Dowód z opinii biegłego, który został przeprowadzony

w postępowaniu karnym mógł zostać przeprowadzony również w postępowaniu

cywilnym. Skarżący, powołujący się na fakt podrobienia faktur VAT, powinien był

złożyć wniosek o przeprowadzenie tego dowodu. Możliwość powołania się na

wykrycie nowych dowodów istnieje tylko wówczas, gdy sam skarżący wskutek

obranego

sposobu

postępowania

nie

zaniechał

ich

przeprowadzenia

w zakończonym wcześniej postępowaniu, na co wskazuje liczne orzecznictwo Sądu

Najwyższego (por. postanowienia z dnia 12 września 2007 r., I CZ 105/07 oraz

z dnia 26 stycznia 2011 r., II UZ 42/10). W rezultacie taki sam, choć oczywiście nie

ten sam dowód, był bez wątpienia „ujawnialny” już w postępowaniu cywilnym

(por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2007 r.,

II CZ 43/07), a więc sfałszowanie faktur VAT mogło być dowodzone już przed

sądem pierwszej instancji, chociaż to wymagało od bardziej aktywnego udziału

skarżącego w postępowaniu. Zapewne wiedza o wynikach postępowania

przygotowawczego

wpłynęłaby

na

rozpoznanie

sprawy

w

postępowaniu

apelacyjnym, jednak skarżący nie skorzystał z bezpośredniej drogi do wykazania

tego faktu, jaką było złożenie wniosku dowodowego w postępowaniu przed Sądem

pierwszej instancji. Tak więc w zaskarżonym postanowieniu nie został naruszony

art. 403 § 1 i 2 k.p.c.

Z tych względów należało zażalenie na podstawie art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. oddalić.