I CZ 63/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 63/10

POSTANOWIENIE

Dnia 7 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Usługowej Spółdzielni „U.(...)” w W.

przeciwko Bankowi (…) S.A. w W.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 października 2010 r.,

na skutek zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt VI ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę na skutek

apelacji powódki Usługowej Spółdzielni „U.(...)” w W., uchylił wyrok Sądu Okręgowego w

W. z dnia 30 października 2008 r., którym oddalone zostało jej powództwo o zasądzenie

od Banku (…) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 160 000 zł i odrzucił sprzeciw pozwanej

od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 24 lipca 2007 r. Sąd ten

uznał, że doszło do rozpoznania sprawy z naruszeniem art. 504 § 1 i 2 k.p.c., ponieważ

sprzeciw od nakazu zapłaty z dnia 24 lipca 2007 r. złożony został po upływie dwóch

tygodni od doręczenia go pozwanej na adres wskazany przez nią w korespondencji

poprzedzającej

zainicjowanie

postępowania

sądowego,

czego

pozwana

nie

zakwestionowała. Z dowodu doręczenia nakazu i pozwu wynika, że przesyłka wpłynęła

do kancelarii Banku w dniu 6 sierpnia 2007 r. Potwierdzenie wpływu przesyłki do I

Oddziału Banku w dniu 7 sierpnia 2007 r. nie podważyło treści adnotacji dokonanej na

zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. Nie było również podstaw do przyjęcia, że

przesyłka skierowana została na niewłaściwy adres, inny niż wskazany w pozwie.

Wobec tego złożenie sprzeciwu w dniu 21 sierpnia 2007 r. dokonane było z uchybieniem

wyznaczonego terminu i w oparciu o art. 386 § 3 k.p.c należało wyrok uchylić i odrzucić

sprzeciw od nakazu zapłaty.

Pozwana w zażaleniu domagała się uchylenia tego postanowienia i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając sprzeczne z treścią zebranego

materiału przyjęcie, że nie wykazała, że nakaz i pozew otrzymała w dniu 7 sierpnia 2007

r., że doręczenie tych dokumentów nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2007 r. na właściwy

adres pozwanej oraz niepowołanie dowodów, na podstawie których ustalenie to zostało

dokonane, jak też bezzasadną odmowę wiarygodności przedstawionych przez nią

dowodów. Niewłaściwie zastosowany został art. 386 § 3 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. przez

wzięcie pod uwagę z urzędu wadliwości orzeczenia, chociaż nie decydowały one o

nieważności postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie zasługiwał na podzielenie zarzut sprzeczności ustaleń poczynionych przez

Sąd Apelacyjny z przeprowadzonymi dowodami. Nie zostało obalone przez pozwaną,

wynikające z dowodu doręczenia, domniemanie, że pozew i nakaz zapłaty doręczony

został w dniu 6 sierpnia 2007 r. osobie uprawnionej przez nią do wykonywania tych

czynności. Nie było również podstaw do przyjęcia, że skierowanie tej przesyłki na adres

w niej wskazany, nie uwzględniało decyzji pozwanej, że jest to adres dla doręczeń

korespondencji w sprawie powódki. Wobec tego nie mają znaczenia dla uznania

prawidłowości doręczenia adnotacje poczynione przez pracowników pozwanej na

otrzymanym egzemplarzu dowodu doręczenia tak, jak i obowiązująca w Spółce

wewnętrzna organizacja obiegu poczty.

W

rozpoznawanej

sprawie

istotne

znaczenie

ma

zagadnienie

zakresu

rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na skutek zaskarżenia apelacją wyroku

sądu pierwszej instancji. W tej kwestii wiążąco wypowiedział się Sąd Najwyższy w

uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC

2008/6/55, której nadana została moc zasady prawnej. Wynika z niej, że nie wiążą sądu

drugiej instancji zgłoszone w apelacji zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego,

sąd ten związany jest natomiast zrzutami dotyczącymi naruszenia prawa procesowego,

poza nieważnością postępowania, którą z urzędu bierze pod uwagę w granicach

zaskarżenia. Z uwagi na to, że apelująca powódka nie zgłosiła zarzutu naruszenia art.

504 k.p.c. rozważenia wymaga, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do nieważności

postępowania.

Przyczyny nieważności, w wyczerpujący sposób wymienione zostały w art. 379

k.p.c. Waga objętych nimi uchybień procesowych i ich bezwzględny charakter

przemawiają za ścisłą wykładnią i brakiem możliwości konstruowania innych jeszcze,

nawet zbliżonych powodów. Spośród tych ustawowych przyczyn rozważenia wymaga

przyczyna objęta art. 379 pkt 3 k.p.c., łącząca nieważność postępowania z sytuacją, w

której między tymi samymi stronami o to samo roszczenie sprawa została już

prawomocnie osądzona. Dotyczy ona braku pozytywnej przesłanki procesowej do

wniesienia pozwu, o jakiej stanowi art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., jeżeli istnieje już

prawomocny wyrok rozstrzygający to samo powództwo pomiędzy stronami. Przeszkodą

uniemożliwiającą wniesienie pozwu po raz drugi jest stworzenie przez wcześniej

wydany, prawomocny wyrok powagi rzeczy osądzonej, stosownie do art. 366 k.p.c.,

która wiąże sąd w tej drugiej sprawie. Dla zaistnienia tej konsekwencji wymagane jest,

żeby wcześniej wydany wyrok niepodważalnie rozstrzygał o istocie sporu pomiędzy

stronami,

co

wyklucza

istnienie

jakichkolwiek

wątpliwości

dotyczących

jego

niewzruszalności. Stosownie do art. 3532 k.p.c. powaga rzeczy osądzonej dotyczy

również nakazów zapłaty. Istnienie tej podstawy nieważności odnoszone jest do wyroku

(nakazu zapłaty) wydanego w innej, odrębnie prowadzonej sprawie.

Nie ma podstaw do przyjęcia, że do takiej sytuacji może dojść w ramach jednej

sprawy, w której wydany został, zaskarżony sprzeciwem, nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym. Kontynuowanie postępowania dotyczy jednego powództwa i związane

jest z utratą mocy przez nakaz zapłaty, skoro nie doszło do odrzucenia sprzeciwu.

Strony nie są pozbawione możliwości kontroli skuteczności wniesienia tego środka

zaskarżenia. Powód ma prawo zgłoszenia żądania o odrzucenie sprzeciwu, a pozwany

do zaskarżenia wydanego w tym przedmiocie postanowienia. Wobec tego rozważanie

skuteczności wniesienia

dopuszczalne

jedynie

sprzeciwu

na

skutek

na etapie

jej

postępowania apelującej byłoby

inicjatywy,

wyrażonej

przez

zgłoszenie

odpowiedniego zarzutu naruszenia prawa procesowego, ponieważ nie zachodzi

nieważność postępowania, którą Sąd Apelacyjny byłby zobowiązany uwzględnić z

urzędu. Motywy zaskarżonego postanowienia nie wskazują zresztą na to, że Sąd drugiej

instancji stwierdził nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Z powyższych względów za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art.

378 § 1 k.p.c., co łączyło się z nieprawidłowością zastosowania art. 386 § 3 k.p.c. W

oparciu o art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. zaskarżone postanowienie podlegało

uchyleniu.