I CZ 62/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 62/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z odwołania T. P. Spółki z o.o. z siedzibą w P.

przeciwko PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A. z siedzibą w W.

o zamówienie publiczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie o kosztach zawarte w pkt II

postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 16 stycznia 2012 r.,

1) zmienia zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania

w ten sposób, że zasądza od PKP Polskich Linii Kolejowych

S.A. w W. na rzecz T. P. Sp. z o.o. w P. kwotę 103.600 zł (sto

trzy tysiące sześćset zł) tytułem kosztów postępowania przed

Sądem Okręgowym

2) odrzuca zażalenie w pozostałym zakresie

3) koszty postępowania zażaleniowego rozdziela stosunkowo

między stronami i zasądza od PKP Polskich Linii Kolejowych

S.A. w W. na rzecz T. P. Sp. z o.o. w P. kwotę 2880 zł (dwa

tysiące osiemset osiemdziesiąt zł) tytułem kosztów zastępstwa

procesowego i kwotę 1017, 60 zł (jeden tysiąc siedemnaście i

60/100 zł) tytułem kosztów sądowych.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy po rozpoznaniu sprawy na skutek skargi T. P. sp. z o.o. w P.

od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień

Publicznych z dnia 17 października 2011 r., uchylił ten wyrok i umorzył

postępowanie, a ponadto oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz

kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zarówno skarżący jak i

przeciwnik skargi - PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w W. wnieśli o umorzenie

postępowania z uwagi na uwzględnienie przez przeciwnika skargi po wniesieniu tej

skargi żądań skarżącego i wyłączenie stacji Rembertów z zamówienia publicznego

dotyczącego linii kolejowej E 75. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego

rzecz kosztów postępowania na podstawie art. 198 f ust. 5 ustawy z dnia 29

stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 113,

poz. 759 ze zm., dalej powoływanej jako „p.z.p.”), czemu sprzeciwił się przeciwnik

skargi. Wniosek stron o umorzenie postępowania, przy uwzględnieniu zdarzeń,

które go uzasadniały, Sąd Okręgowy uznał za przyczynę przesądzającą o

zbędności i bezprzedmiotowości rozpoznawania zgłoszonej skargi. W związku z

tym uchylił zaskarżony wyrok Krajowej Izby Odwoławczej i umorzył postępowania w

sprawie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego Sąd uzasadnił

treścią art. 198 f ust. 3 p.z.p., statuującego odpowiedzialność za wynik

postępowania. Na potrzeby orzeczenia o kosztach rozważył zarzuty skargi i ocenił,

że skarga ta nie była uzasadniona, a decyzja zamawiającego o podziale

zamówienia wynikała wyłącznie z jego woli. W konsekwencji uznał, że nie wystąpiły

przesłanki zasądzenia od zamawiającego kosztów postępowania sądowego.

Od

postanowienia

Sądu

Okręgowego

orzekającego

o

kosztach

postępowania skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 198 f ust. 5

p.z.p. przez błędną wykładnię, która doprowadziła do merytorycznego rozpoznania

skargi, z pominięciem wniosków i twierdzeń zgłaszanych podczas rozprawy oraz

niezastosowanie art. 229 k.p.c. polegające na merytorycznym badaniu skargi

chociaż przeciwnik skargi przyznał, że dokonał modyfikacji specyfikacji istotnych

warunków zamówienia w sposób wnioskowany przez skarżącego.

We wnioskach skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia

poprzez zasądzenie na jego rzecz od przeciwnika skargi kosztów postępowania;

ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w zakresie oddalenia wniosku

o zasądzenie kosztów postępowania i przekazania sprawy w tym zakresie

do ponownego

rozpoznania

Sądowi

Okręgowemu

lub

innemu

Sądowi

równorzędnemu oraz przyznania mu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 198 a ust. 2 p.z.p. do postępowania ze skargi na

orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu

postępowania cywilnego o apelacji, jeżeli przepisy prawa zamówień publicznych nie

stanowią inaczej. Sąd Okręgowy orzekał więc jako sąd drugiej instancji.

Dopuszczalność zażalenia do Sądu Najwyższego na rozstrzygniecie o kosztach

zawarte w postanowieniu sądu drugiej instancji wydanym w dniu 16 stycznia

2012 r., mimo zmiany art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. dokonanej ustawą z dnia

16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381), wynika z postanowienia

art. 9 pkt 6 ustawy zmieniającej, nakazującego stosować ten przepis w nowym

brzmieniu do zaskarżenia orzeczeń wydanych po dniu wejścia w życie ustawy,

tj. od 3 maja 2012 r.

Artykuł 198 f ust. 5 p.z.p. określa zasadę orzekania o kosztach

postępowania w sprawach ze skargi na orzeczenie izby, wprowadzając jako

wyłączną regułę odpowiedzialności za wynik postępowania. W tym zakresie

wyłącza

więc odpowiednie stosowanie postanowień o kosztach procesu,

przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego. Sąd Okręgowy zinterpretował

powołany przepis jako odwołujący się w każdym wypadku do rozstrzygnięcia

merytorycznego, które zapadłoby w sprawie i dlatego – mimo stwierdzenia,

że wydawanie orzeczenia stało się zbędne i umorzenia z tej przyczyny

postępowania

-

rozstrzygnął

jednak

sprawę

merytorycznie

na

potrzeby

postanowienia o kosztach postępowania. Skarżący słusznie krytykuje taki rezultat

interpretacji omawianego przepisu. Powiązanie orzeczenia o kosztach z wynikiem

postępowania stanowi wyraz akcesoryjności obowiązku pokrycia kosztów przez tą

stronę, która uległa, na rzecz tej strony, której żądania zostały uwzględnione. Chodzi

przy tym o wynik rzeczywisty, a więc o stan rzeczy jaki ma nastąpić wskutek realizacji

orzeczenia lub jaki już nastąpił w efekcie uwzględnienia żądań przez przeciwnika.

Dlatego przyjmuje się, że w wypadku cofnięcia powództwa dokonanego z tego

powodu, iż po wniesieniu powództwa strona pozwana zaspokoiła dochodzone,

wymagalne roszczenie, stroną przegrywającą jest pozwany (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 listopada 1984 r., IV CZ 196/84, Lex nr 8642). Uwzględnienie

żądania skarżącego przez przeciwnika skargi połączone z rezygnacją przez strony

z orzekania w tej sprawie przez organy sądowe, nie budzące wątpliwości sądu co do

zbędności

wydawania

merytorycznego

orzeczenia,

tworzy stan

równoważny

przegraniu sprawy przez stronę pozwaną i nie upoważnia sądu do przyjmowania za

podstawę orzeczenia o kosztach innego, hipotetycznego i nie mogącego się już

zrealizować rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący nie ma wprawdzie racji powołując się

na naruszenie przez Sąd art. 229 k.p.c., który nie wymaga udowadniania faktów

przyznanych przez przeciwnika, w tym wypadku faktu, że przeciwnik skargi zmienił

w żądany sposób warunki zamówienia publicznego. Sąd uwzględnił ten fakt

i poddał go ocenie, przyjmując, że był on wyrazem swobodnej decyzji przeciwnika

a nie skutkiem konieczności uzasadnionej naruszeniem prawa. Niezależenie jednak

od tego, czy decyzja przeciwnika wniosku mogła być skutecznie wymuszona

na drodze sądowej, niewątpliwe było, że zmiana zamówienia nastąpiła na skutek

wdrożenia przez skarżącego procedur odwoławczych i spełniała jego żądanie.

Zażalenie

należało

więc

uwzględnić,

jednak

tylko

w

zakresie,

w jakim skarżący kwestionował orzeczenie o kosztach postępowania przed

Sądem Okręgowym. Natomiast żądania dotyczące kosztów postepowania

przed Krajową Izbą

nie odnosiły

rozstrzygnięcia

się

Odwoławczą

bowiem

sądu

uznać

do kosztów,

należało

które

pierwszej instancji.

za

nie

niedopuszczalne,

były

przedmiotem

W postępowaniu

wywołanym

skargą przewidzianą w art. 198 a p.z.p. funkcję analogiczną z funkcją sądu

pierwszej

instancji

pełni

izba

odwoławcza,

która

orzekła

o

kosztach.

W zakresie tych kosztów więc nie zostały spełnione wymagania art. 3941 § 1 pkt

2 k.p.c. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, co powoduje

konieczność odrzucenia zażalenia w tej części na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39821 i art. 370 w zw. z art. 373 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego uzasadnia art. 3941 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 198 f ust. 5 p.z.p.